ព្រះពុទ្ធសាសនា ត្រូវ​បាន​ចាត់ទុកថាជាសាសនារបស់រដ្ឋដែលបានចែងយ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ការគោរពគោរពប្រណិប័តន៍ព្រះពុទ្ធសាសនាបានចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅទៅក្នុងវប្បធម៌ និងទំនៀមទម្លាប់របស់ប្រជាជនខ្មែររាប់សតវត្សរ៍មកហើយ។ ក្នុងចំណោមពិធីបុណ្យជាតិសំខាន់ៗជាច្រើន ពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ពីការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងពិធីបុណ្យប្រពៃណីខ្មែរ និងជំនឿរបស់ពុទ្ធសាសនិក។

ពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ មិនមែនគ្រាន់តែជាពិធីបុណ្យធម្មតាឡើយ តែវាជាការឆ្លុះបញ្ចាំងពីជំនឿ និងការគោរពដល់ដូនតា បុព្វការីជន​ដែលបានចែកឋានទៅ។ ឯកឧត្ដម ជួន កក្កដា អនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងធម្មការ និងសាសនា មានប្រសាសន៍ថា មានប្រទេសជាច្រើនដែលគោរពព្រះពុទ្ធសាសាសនា ប៉ុន្តែមិន​មានពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌទេ គឺមានតែប្រទេសកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះដែលរៀបចំពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ ដោយធ្វើ​តាមបែបព្រះពុទ្ធសាសនា រួមជាមួយបែបខ្មែរនិយម។

ឯកឧត្តមបន្ថែមថា ការធ្វើឡើងនេះមិនមែននៅក្នុងន័យពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌទាំងស្រុងនោះទេ ប៉ុន្តែមានរឿងរ៉ាវខ្លះទាក់ទងនឹងការឧទ្ទិសកុសលទៅកាន់ដូនតា ក៏ដូចជាដើម្បីទំនុកបម្រុង​ព្រះសង្ឃ ដែល​គង់​ចាំ​វស្សា​ក្នុង​វត្ត​រយៈពេល​៣​ខែ ចាប់តាំងពី​ថ្ងៃ​ចូល​វស្សា រហូតដល់​ថ្ងៃ​ចេញ​វស្សា​ ត្បិតក្នុងរដូវវស្សាព្រះសង្ឃមិនអាចនិមន្តទៅជិតឆ្ងាយបិណ្ឌបាត្របានឡើយ។

លុះដល់ឆ្នាំ១៨៤៨ ព្រះបាទអង្គឌួង បានកំណត់យកពេលវេលាត្រឹម១៥ថ្ងៃវិញ ដោយ​មើលឃើញ​ពីភាពលំបាក​របស់​គ្រហស្ថ ដែល​ត្រូវ​ចំណាយ​រយៈពេល ៣​ខែ ដែលជា​រយៈពេល​យូរ​ក្នុងការ​ផ្គត់ផ្គង់​ព្រះសង្ឃ​ ម្យ៉ាងទៀត​ធ្វើ​ឱ្យ​គ្រហស្ថ​ខាត​ពេលវេលា ធ្វើស្រែ​ចម្ការ​ទៀតផង​។ ហេតុ​ដូច្នេះហើយ បានជា​គេព្យាយាម​កែប្រែ​ពី​ការ​ប្រារព្ធ​បុណ្យ​ភ្ជុំបិណ្ឌ​រយៈពេល​៣​ខែ មក​ត្រឹម​រយៈពេល​១៥​ថ្ងៃ រហូតដល់​បច្ចុប្បន្ន​ ដោយ​រួមបញ្ចូលគ្នារវាងពុទ្ធសាសនា និងព្រហ្មញ្ញសាសនា ក្នុងនោះ ពុទ្ធបរិស័ទអាចយកចង្ហាន់ និងទេយ្យទានផ្សេងៗទៅប្រគេនព្រះសង្ឃ និងឧទ្ទិសមហាកុសលទៅកាន់បុព្វការីជនដែលបានចែកឋានទៅ ដើម្បីរំលឹកពីគុណូបការៈ និងការលះបង់ទាំងឡាយសម្រាប់កូនចៅតជំនាន់។

ព្រះពុទ្ធសាសនាបានបង្រៀនឱ្យពុទ្ធបរិស័ទគោរព និងដឹងគុណដល់មាតាបិតាដែលនៅមានជីវិត និងឧទ្ទិសកុសលឱ្យពួកគាត់នៅពេលដែលពួកគាត់បានចែកឋាន។ ព្រះមង្គលធម្មកិច្ច ភួង សុវណ្ណ ព្រះគ្រូចៅអធិការវត្តនិគ្រោធវ័ន (គល់ទទឹង) មានសង្ឃដីកាថា ការធ្វើទក្ខិណានុប្បទាន ឬបុណ្យបច្ច័យបួន គឺជាកិច្ចដែលត្រូវធ្វើសម្រាប់ដូនតាដែលបានចែកឋាន ដែលជាប្រយោជន៍ដល់អ្នកធ្វើផ្ទាល់ផងដែរ។

ទាក់ទងនឹងការគោរពប្រណិប័តន៍ សម្តេចព្រះឧត្តមវង្សាបណ្ឌិត គូ សុភាព ព្រះគ្រូសូត្រស្តាំវត្តនិគ្រោធវ័ន មានសង្ឃដីកាដោយ​ណែនាំដល់ពុទ្ធសាសនិកជនកម្ពុជាអំពីការធ្វើបុណ្យឱ្យបានត្រឹមត្រូវ និងមានប្រសិទ្ធភាព។ ព្រះអង្គមានសង្ឃដីកាថា ពេលទៅវត្តញាតិញោមអាចអុជធូបត្រឹមតែមួយសរសៃក៏បាន ដោយមិនចាំបាច់អុជច្រើនដើមនោះទេ ព្រោះផ្សែងធូបអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាព។ ចំណែកឯការដាក់បាត្រ និងវេរចង្ហាន់វិញ គួរលើកបង្ហើបបន្តិចឱ្យផុតពីនាប រួចសឹមដាក់ចុះ ដើម្បីឱ្យការប្រគេននោះបានគ្រប់កិច្ចនិងត្រឹមត្រូវតាមលក្ខណៈ៕