អារម្មណ៍ស្មុកស្មាញចាក់ស្រេចក្នុងខួរក្បាល គិតមិនចេញដំណោះស្រាយ ជាប់ជំពាក់វក់វីនៅក្នុងចិត្ត និងរុញគំនិតឱ្យសុញរាល់ពេលដោះស្រាយបញ្ហា នេះជាសញ្ញាបង្ហាញថា មនុស្សកំពុងទទួលរងសម្ពាធផ្លូវចិត្តអ្វីមួយពីខាងក្រៅ និងកំពុងរងទារុណផ្លូវចិត្តផ្ទាល់ខ្លួន ។ ពិតណាស់គ្មាននរណាម្នាក់ដឹងថា សុខភាពផ្លូវចិត្តមនុស្សម្នាក់មានរូបរាងយ៉ាងណានោះទេ ប៉ុន្តែគេក៏អាចសម្គាល់ទៅលើភាពមិនប្រក្រតីនៃសកម្មភាពរស់នៅរបស់មនុស្ស ។ បុគ្គលខ្លះមើលមិនដឹងទាល់តែសោះថាមានបញ្ហាផ្លូវចិត្តកើតឡើង ឬមានជំងឺផ្លូវចិត្ត ចំណែកបុគ្គលខ្លះទៀតអាចបង្ហាញឱ្យដឹងតាមរយៈពាក្យសម្តី អាកប្បកិរិយា ទំនាក់ទំនង និងសកម្មភាពរស់នៅជាក់ស្តែង ។

តាមការសិក្សាពីបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្តទូទៅ បានរកឃើញថា បញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់មនុស្សកើតឡើងដោយសារកត្តាចិត្តសាស្រ្ត កត្តាជីវសាស្ត្រ ព្រមទាំងកត្តាសង្គមនិងបរិស្ថានរស់នៅ ។ លោកវេជ្ជបណ្ឌិត យឹម សុបុត្រា អ្នកឯកទេសវិកលវិទ្យា និងជានាយកមន្ទីរសម្រាកព្យាបាលផ្លូវចិត្តសាន់ រ៉ាយ មានប្រសាសន៍ថា កត្តារួមផ្សំទាំងបីនេះ ងាយនឹងជំរុញឱ្យមនុស្សឈានទៅរកការគ្រប់គ្រងស្ថានភាពផ្លូវចិត្តខ្លួនឯងមិនបានល្អ ហើយឈានទៅប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹង គ្រឿងញៀន ដាក់ខ្លួនឯងឱ្យស្ងៀមស្ងាត់តែម្នាក់ និងលេបថ្នាំផ្សេងៗ ដោយយល់ច្រឡំថាជាមធ្យោបាយដោះស្រាយបញ្ហាផ្លូវចិត្ត ។ បញ្ហាទាំងអស់នេះ អាចកើតឡើងដោយសារការទម្លាប់ដាក់សម្ពាធខ្លួនឯងខ្លាំងទៅលើដំណោះស្រាយនៃបញ្ហារហូតដល់គ្មានដំណោះស្រាយ ។

មានហេតុផលបីចំណុចដែលអាចបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា បុគ្គលដែលមានទម្លាប់ដាក់សម្ពាធខ្លួនឯងខ្លាំងពេក អាចបណ្តាលឱ្យមានបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្តកើតឡើង ។ ទី១ គិតច្រើនពេក ៖ គិតច្រើនដើម្បីរកដំណោះស្រាយជារឿងត្រឹមត្រូវដែលគ្រប់គ្នាអាចស្វែងរកច្រកចេញពីបញ្ហា ប៉ុន្តែប្រសិនបើការគិតនោះកាន់តែមើលមិនឃើញដំណោះស្រាយ យូរៗទៅសកម្មភាពនៃការគិតនេះនឹងក្លាយជាសម្ពាធផ្លូវចិត្តកាន់តែធ្ងន់ និងរុញខ្លួនឯងឱ្យប៉ះទង្គិចផ្លូវចិត្តឥតឈប់ឈរ ។ ស្ថានភាពប៉ះទង្គិចផ្លូវចិត្តនេះហើយ អាចឱ្យមនុស្សកើតមានវិបត្តិផ្លូវចិត្ត ។

ទី២ បារម្ភខ្លាំងពេក ៖ ធម្មជាតិនៃអារម្មណ៍របស់មនុស្សតែងមានការព្រួយបារម្ភលើស្ថានភាព ឬរូបភាពអ្វីមួយដែលបានកើតឡើង និងមិនទាន់កើតឡើង ។ អាការៈបារម្ភខ្លាំងពេក គឺងាយនឹងដាក់សម្ពាធឱ្យខ្លួនឯងគិតច្រើន ភ័យខ្លាច ឬលែងហ៊ានចំពោះរឿងរ៉ាវផ្សេងៗក្នុងរយៈពេលខ្លីចំពោះមុខ និងសម្រាប់រយៈពេលវែង ។ ពេលខ្លះបញ្ហាថប់បារម្ភ (Anxiety Disorder) របស់មនុស្សនឹងកើតឡើងភ្លាមៗ ឈានទៅរកស្ថានភាពថប់បារម្ភញឹកញាប់ជាប្រចាំ ។

ទី៣ ចង់បានភាពល្អឥតខ្ចោះខ្លាំងពេក ៖ សម្ពាធផ្លូវចិត្តរបស់ខ្លួនកើតឡើងដោយចំណង់ខ្ពស់របស់ខ្លួនលើរឿងអ្វីមួយ អាចឱ្យមនុស្សភ្លេចខ្លួនឯង និងឈប់ខ្វល់ពីមនុស្សជុំវិញខ្លួន ។ នៅពេលធ្វើកិច្ចការមិនបានសម្រេចដូចបំណង អារម្មណ៍ខកចិត្តចាប់ផ្តើមកើតឡើង អាការៈអាក់អន់ស្រពន់ចិត្តសន្សំបានជាគំនរសម្ពាធដាក់លើខ្លួនឯងកាន់តែខ្លាំង ។ ការរំពឹងខ្ពស់ ឬចង់បានភាពល្អឥតខ្ចោះមិនមែនជារឿងខុសឆ្គងនោះទេ ប៉ុន្តែការរំពឹងល្អឥតខ្ចោះខ្លាំងពេក គឺជាបន្ទុករបស់ចិត្តប្រៀបដូចជារូបភាពសន្សំថ្មដាក់លើអំរែកខ្លួនឯង ។

សូមចងចាំថា អ្វីដែលធ្ងន់ធ្ងរបំផុតនាំឱ្យមនុស្សមានវិបត្តិផ្លូវចិត្ត គឺមនុស្សតែងដាក់សម្ពាធខ្លួនឯងខ្លាំងពេករាល់ពេលជួបបញ្ហា ឬស្វែងរកដំណោះស្រាយនៃបញ្ហា ។ មធ្យោបាយដែលអាចដោះទម្លាប់ដាក់សម្ពាធ ឬដាក់បន្ទុកខ្លួនឯងខ្លាំងពេក គឺប្តូរការគិតវិជ្ជមាន (positive thinking) លើស្ថានភាពដែលខ្លួនបានជួប ។ វិធីល្អបំផុតកុំគិតច្រើនពេក កុំបារម្ភខ្លាំងពេក និងកុំរំពឹងចង់បានភាពល្អឥតខ្ចោះខ្លាំងពេក ។ គួរទម្លាក់រឿងដែលកំពុងតានតឹង ចាប់រឿងសាមញ្ញៗជាជម្រើសសិន ។

ប្រសិនបើអ្នកមានអារម្មណ៍ថា ខ្លួនកំពុងកើតមានសម្ពាធអ្វីមួយលើដំណើរផ្លូវចិត្ត សូមនៅស្ងៀមស្ងាត់ ឬបន្តគិតច្រើនជ្រុលតែឯង ត្រូវប្រញាប់រកអ្នកជំនាញចាស់ទុំប្រឹក្សាយោល់ មិត្តដែលជិតស្និទ្ធ អ្នកជំនាញសុខភាពផ្លូវចិត្ត គ្រូពេទ្យឯកទេសវិកលវិទ្យា ដើម្បីទទួលបានការប្រឹក្សាយោបល់ និងទទួលបានការព្យាបាលទាន់ពេលវេលាពីអ្នកជំនាញ៕