គោលដៅនៃការអប់រំ មិន​មែនត្រឹមតែផ្តល់ចំណេះដឹងតែមួយ​មុខនោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាការអប់រំ​មនុស្ស​មួយ​ឱ្យ​ទៅជា​ពលរដ្ឋល្អ ដោយ​ទាមទារ​នូវ​គោលដៅធំៗ​ចំនួន ៤ រួមមាន រៀនដើម្បីចេះដឹង, រៀនដើម្បីចេះធ្វើ, រៀន​ដើម្បី​មានសីលធម៌ល្អ និង រៀន​ដើម្បីចេះរួមរស់ជាមួយគ្នា។

តើរៀនដើម្បីចេះដឹង មានន័យយ៉ាងដូចម្តេច ?

លោកបណ្ឌិត យង់ ពៅ អគ្គលេខាធិការ នៃរាជបណ្ឌិតសភាកម្ពុជា បកស្រាយថា ពលរដ្ឋទាំងអស់​កើត​នៅក្នុងសង្គម មានជីវិត​នៅ​លើភពផែនដី កើត​មកគឺដោយគ្មានចំណេះដឹងដូចគ្នា គ្រាន់តែសម្បទាអាចខុសគ្នាបន្តិចបន្តួច ប៉ុន្តែអ្វីដែលទទួលបានគឺតាមរយៈ​ការអប់រំ​ឱ្យមានចំណេះដឹង។ លោកថា ប្រសិនបើ​មនុស្ស​ណាម្នាក់​មិន​ទទួល​បាន​ការ​អប់រំទេ គឺគាត់នឹងមិនមានចំណេះដឹងអ្វី​ដើម្បីប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិតនោះទេ។

លោកបណ្ឌិតបានលើកជាឧទាហរណ៍ថា យើងអាច​ប្រៀបធៀបបាន ប្រសិនបើមនុស្សណាម្នាក់កើតហើយ គាត់​រស់​នៅក្នុង​សង្គមដែលអបាយមុខ គឺគាត់ទៅតាមបែបអបាយមុខ, តែបើមនុស្សកើត​មក​នៅក្នុងសង្គមអប់រំ គឺគាត់នឹងទទួលបានចំណេះដឹង ដូច្នេះមានន័យថា អ្វីៗដែលគាត់ទទួលបាន គឺតាមរយៈ ការអប់រំ​ឱ្យ​មានចំណេះដឹង។

អ្វីទៅជាការរៀនដើម្បីចេះធ្វើ ?

លោកបណ្ឌិត យង់ ពៅ មានប្រសាសន៍ថា ការណ៍​នេះបើនិយាយដោយខ្លី ងាយស្តាប់ គឺមនុស្ស​មានចំណេះដឹងហើយ ត្រូវតែមានការអនុវត្តជាក់ស្តែង ហ្វឹកហាត់ជាក់ស្តែង​ទៅ​ដល់អ្នក​ទទួលបាន​ការ​អប់រំ ទទួលបាន​ការ​សិក្សា។ លោកបណ្ឌិតបន្តថា កាលណាដែល​យើង​រៀនចប់ តែអត់ចេះធ្វើអ្វី គឺជាកំហុសឆ្គងមួយ ដូច្នេះ​នៅ​ក្នុងវិស័យអប់រំ គឺគេ​បានរៀបចំ​ជាម៉ោង​ហាត់ការ ឬក៏​នៅ​ក្នុងវិទ្យាសាស្រ្តពិត គឺគេមានមន្ទីរពិសោធន៍ ដោយ​មានន័យថា អ្នក​ដែលបានរៀន គឺទៅហាត់ការជាក់ស្តែង ។ បើតាមលោកបណ្ឌិត កាលណាមនុស្ស​មានចំណេះដឹង ចំណេះធ្វើ គឺគេអាច​ធ្វើការងារជាក់ស្តែង​ក្រោយពីរៀនចប់ ដោយ​កុំថាឡើយចប់មហាវិទ្យាល័យ សូម្បីចប់មធ្យមសិក្សា ក៏​គេ​អាច​បង្កើតមុខរបរចិញ្ចឹមជីវិត និង​ក្លាយជាពលរដ្ឋ​ល្អបានដែរ ប្រសិនបើ​យើង​រៀបចំ​ប្រព័ន្ធអប់រំ​ត្រឹមត្រូវ។

រៀនដើម្បីមានសីលធម៌ល្អ

សសរស្តម្ភទី៣ នៃការអប់រំ គឺរៀន​ចើម្បីជាពលរដ្ឋល្អ មានសីលធម៌ល្អ, លោកបណ្ឌិត យង់ ពៅ មានប្រសាសន៍ថា រៀនដើម្បីក្លាយជាពលរដ្ឋល្អ មានសីលធម៌ល្អ ក៏ជាអ្វី​ដែលទទួលបានពីការ​អប់រំដែរ ដោយ ចំណេះដឹង ចំណេះធ្វើ ឬក៏ចំណេះដឹងវិទ្យាសាស្រ្តទាំងឡាយ ប្រសិនបើមិនមានសីលធម៌ល្អទេ មិន​មានសីលធម៌ពលរដ្ឋល្អទេ មិន​មានមនសិការល្អទេ គឺទៅជាមនុស្សដែលបាត់បង់ប្រយោជន៍ រួមទាំងធ្វើ​ឱ្យ​ខាតប្រយោជន៍សង្គមជាតិ ឬក៏អាចក្លាយជាអ្នកដើរតួនាទីកកូរកកាយក្នុងសង្គមជាតិ ឬក៏ប្រឆាំងនឹងផលប្រយោជន៍ជាតិក៏មាន ។ ដូច្នេះ​ច្បាស់ណាស់ថា វិស័យអប់រំ ត្រូវតែបញ្ចូលមនសិការជាតិ​ឱ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋក្លាយជាពលរដ្ឋល្អ មានសីលធម៌ល្អ ។

អគ្គលេខាធិការរាជបណ្ឌិតសភាមានប្រសាសន៍បញ្ជាក់ថា ការដាក់បញ្ចូល​មនសិការជាតិ​ ដើម្បី​ឱ្យសិស្ស​ក្លាយ​ជាពលរដ្ឋ​ល្អ មានសីលធម៌ល្អ គឺគេ​អាច​បញ្ចូល​បាន​តាមរយៈ​មុខវិជ្ជា​ពលរដ្ឋ​វិទ្យា មុខវិជ្ជាប្រវត្តិសាស្រ្តជាដើម ដោយ​នៅ​ក្នុងកម្មវិធីសិក្សា​ថ្នាក់មធ្យមសិក្សា​មានអស់ហើយ, លោកបណ្ឌិតថា ប្រសិនបើពលរដ្ឋ​មិន​មាន​មនសិការជាតិទេ គឺគេមិន​យល់ពីគុណតម្លៃជាតិ ផលប្រយោជន៍ឡើយ។

រៀនដើម្បីចេះរស់នៅក្នុងសង្គម

លោកបណ្ឌិត យង់ ពៅ មានប្រសាសន៍ថា សសរស្តម្ភទី៤ នៃការអប់រំនេះ គឺមិនខុសគ្នាពីសសរស្តម្ភទី៣នោះទេ ដោយកាលណាពលរដ្ឋ​មានមនសិការជាតិហើយ គឺគេ​នឹង​យល់ដឹងពី​ការ​ចូលរួម​ក្នុងសង្គម ធ្វើ​ឱ្យសង្គម​រឹងមាំ មានសុខដុមក្នុងសង្គម សង្គមមានសុខមាលភាពល្អ។

យ៉ាងណាក៏ដោយសរុបជារួម គោលដៅនៃការអប់រំ មិន​មែនផ្តោត​តែទៅលើចំណេះរឹងនោះទេ តែត្រូវ​មានជំនាញទន់ផងដែរ ពោលគឺមនុស្ស​មិន​មែន​មាន​ត្រឹម​តែចំណេះដឹង បទពិសោធន៍​ការងារ តែ​ត្រូវចេះអប់រំ​ឥរិយាបទផងដែរ៕