ភ្នំពេញ- ក្រោយប្រឡងសញ្ញាបត្រមធ្យសិក្សាទុតិយភូមិចប់ សិស្សានុសិស្សមានជម្រើសបន្តការសិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យដែលខ្លួនពេញចិត្ត លើមុខជំនាញដែលខ្លួនស្រឡាញ់។ ការ​បន្តសិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យ គឺជា​ទំព័រ​ថ្មី​មួយ​ទៀត​នៃការ​សិក្សា ដោយ​សិស្សានុសិស្សនឹងជួបប្រទះរបៀបរៀនថ្មីខុសប្លែកពីការសិក្សានៅថ្នាក់វិទ្យាល័យ ដែល​តម្រូវឱ្យស្វែងយល់ឱ្យបានច្បាស់ និងអនុវត្តឱ្យកាន់តែច្រើន។

តើក្រៅពីការសិក្សា សិស្សសាកលវិទ្យាល័យគួរធ្វើអ្វីខ្លះទៀត? ឆ្លើយនឹងសំនួរនេះ កញ្ញា សេង រ័ត្នសេដ្ឋាមុនី អតីតសិស្សនិទ្ទេស A ឆ្នាំ ២០១៨ និងបានបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជំនាញកិច្ចការសកលផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចនៃសាកលកវិទ្យាល័យភ្នំពេញអន្តរជាតិ បច្ចុប្បន្នជាអ្នកបង្កើតមាតិកាលើបណ្ដាញសង្គម បានចែករំលែកគន្លឹះមួយចំនួនដែលសិស្សានុសិស្សគួរដឹងពេលកំពុងសិក្សានៅថ្នាក់សាកលវិទ្យាល័យ។

ទី១. ការអភិវឌ្ឍជំនាញទន់ ៖ ពេលរៀននៅសាកលវិទ្យាល័យ ខុសពីរៀននៅថ្នាក់វិទ្យាល័យ គឺសិស្សានុសិស្សត្រូវស្គាល់អ្នកដទៃឱ្យបានច្រើន និងចាំបាច់ក្នុងការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាព។ ឧទាហរណ៍ យើងចង់អភិវឌ្ឍជំនាញនិយាយ ជំនាញទំនាក់ទំនង ឬភាពជាអ្នកដឹកនាំជាដើម។ យើងអាចអនុវត្តសកម្មភាពបែបនេះបានដូចជា ចូលរួមក្នុងកម្មវិធីសិក្ខាសាលា ដើម្បីជួយសិស្ស និងនិស្សិតក្នុងការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពសម្រាប់ជំនាញទំនាក់ទំនង។ ដោយឡែកសម្រាប់ជំនាញនិយាយវិញ គឺអាចចូលរួមនៅក្នុងកម្មវិធីប្រកួតប្រជែងនិយាយាជាសាធារណៈ ឬកម្មវិធីប្រកួតជជែកដេញដោលជាដើម។

ទី២. ចូលរួមកម្មវិធីផ្លាស់ប្ដូរការសិក្សានៅក្រៅប្រទេស៖ ពេលរៀននៅថ្នាក់សាកលវិទ្យាល័យអាយុរបស់យើងលើស១៨ឆ្នាំ នៅពេលមានកម្មវិធីផ្លាស់ប្ដូរការសិក្សានៅក្រៅប្រទេសច្រើន (Exchange program) គួរតែសាកល្បងចូលរួមផ្លាស់ប្ដូរបទពិសោធន៍សិក្សា។ ដូចនេះ បើទោះជាយើងទៅរៀនមួយឆមាស មួយសប្ដាហ៍ ឬប៉ុន្មានថ្ងៃក៏ដោយឱ្យតែបានចូលរួមក្នុងកម្មវិធីសិក្សាទៅក្រៅប្រទេស។ ប្រសិនយើងបានចូលរួមកម្មវិធីផ្លាស់ប្ដូរការសិក្សានៅក្រៅប្រទេស គឺនឹងជួយអភិវឌ្ឍការសិក្សារបស់យើងបានច្រើន ព្រោះយើងអាចមើលឃើញពីជីវិតរស់នៅ និងជីវិតសិក្សារបស់សិស្សបរទេស ឬក៏គំនិតថ្មីៗរបស់ពួកគាត់ផងដែរ។

ទី៣. ចូលរួមការងារស័្មគ្រចិត្ត ឬបង្កើត Start Up៖ នៅពេលដែលសិស្ស និងនិស្សិតមានគំនិតចង់បង្កើត Start Up នឹងធ្វើឱ្យការ​រៀនសូត្របានច្រើន ហើយបើចូលរួមក្នុងការងារស័្មគ្រចិត្តទៀត គឺកាន់តែរៀនបានច្រើនដូចគ្នា។ កាលណាសិស្ស និងនិស្សិតចូលរួមការងារស្ម័គ្រចិត្ត នឹងទទួលបានបទពិសោធន៍ថ្មី រៀនពីអ្វីដែលថ្មីៗ ទទួលបានចំណេះដឹងផ្សេងដែលយើងរៀនពីសាលា។ ឧទាហរណ៍ នៅពេលយើងស័្មគ្រចិត្តនៅក្នុងកម្មវិធីណាមួយដែលតម្រូវឱ្យចុះទៅផ្ទាល់ៗ ទៅជួយផ្ទាល់ៗធ្វើឱ្យយើងមានអារម្មណ៍ថា ជាបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។ ជាពិសេស បទពិសោធន៍ធ្វើការងារស័្មគ្រចិត្ត អាចប្រើដាក់ពាក្យស្នើសុំអាហារូបករណ៍ ឬទៅសិក្សានៅក្រៅប្រទេសជាដើម។ បើនៅក្នុងជីវិតជាក់ស្ដែងប្រសិនយើងធ្វើការងារស័្មគ្រចិត្តនឹងជួយឱ្យយើងមានអារម្មណ៍ថា សប្បាយចិត្ត ឬសប្បាយរីករាយពីខាងក្នុងតែម្ដង។

៤. ចូលរួមហាត់ការ ឬ Internship ៖ សាកលវិទ្យាល័យមួយចំនួនបានកំណត់ឱ្យសិស្សដែលសិក្សានៅឆ្នាំទី៣ ឬទី៤ គឺត្រូវតែចូលរួមហាត់ការងារ ប៉ុន្តែក៏មានសាកលវិទ្យាល័យមួយចំនួនទៀតដែលមិនមានការកំណត់ឱ្យសិស្សមានការចូលរួមហាត់ការងារផងដែរ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ បើសិស្ស និងនិស្សិតមានការកំណត់ពីសាលា ឬមិនមានការកំណត់ពីសាលាក្ដី គួរតែចុះទៅហាត់ការ ឬ Internship នៅកន្លែងណាដែលយើងគិតថាសាកសមជាមួយយើងនាពេលអនាគត។ ឧទាហរណ៍ថា សិស្សានុសិស្សមានបំណងចង់ធ្វើការងារនៅក្នុងក្រសួង ស្ថាប័នឯកជន ឬក្រុមហ៊ុនផ្សេងៗ អ្នកទាំងអស់គ្នាគួរតែព្យាយាមសាកល្បងដាក់ពាក្យហាត់ការងារនៅកន្លែងនោះសិន ព្រោះជាឱកាសល្អក្នុងការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាព។ ជាពិសេស នៅពេល យើងដាក់ពាក្យហាត់ការនៅទីនោះ នឹងធ្វើឱ្យយើងបានស្គាល់មនុស្សជាច្រើន និងអាចដឹងពីខ្លួនឯងថាពេញចិត្តបរិយាកាសការងារ ឬស្រឡាញ់ការងារដែលខ្លួនកំពុងធ្វើឬក៏អត់។

៥. រីករាយនឹងពេលវេលាបច្ចុប្បន្ន៖ ប្រសិនបើអ្នកទាំងអស់គ្នាកំពុងសិក្សាថ្នាក់វិទ្យាល័យ ឬថ្នាក់សាកលវិទ្យាល័យ គឺគួរតែសប្បាយចិត្តជាមួយអ្វីដែលកំពុងសិក្សា សប្បាយចិត្តជាមួយពេលវេលាដែលយើងកំពុងតែមានជាមួយមិត្តភក្ដិរបស់យើង ឬក្រុមធ្វើកិច្ចការស្រាវជ្រាវជាដើម។ ពីព្រោះនៅពេលដែលរៀនចប់ទៅ កម្រិតនៃសម្ពាធការងារដែលជួបគឺមានច្រើន ជាជាងអ្វីដែលយើងរៀននៅវិទ្យាល័យ។ លើសពីនេះ នៅពេលរៀនចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រនឹងមានអ្នកចេញទៅធ្វើការ ហើយអ្នកមួយចំនួនទៀតនឹងចេញទៅបន្តការសិក្សាកាន់តែខ្ពស់ទៀត ពីព្រោះថាជម្រើសរបស់គេក៏មានច្រើនជាងមុន និងការរំពឹងទុកក៏ខ្ពស់ជាងមុន។ ដូចនេះ ប្រសិនបើសិស្សានុសិស្សកំពុងសិក្សានៅថ្នាក់វិទ្យាល័យ ឬថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ គឺគួរតែសប្បាយជាមួយនឹងអ្វីដែលយើងកំពុងសិក្សារាល់ថ្ងៃ សប្បាយរីករាយជាមួយនឹងពេលវេលារបស់យើងទើបជាការប្រសើរ៕