ក្នុងវេទិកាសាធារណៈស្ដីពី “ថវិកាអប់រំប្រចាំឆ្នាំ២០២៥” និងពិធីផ្សព្វផ្សាយរបាយការណ៍ថ្នាក់ជាតិស្ដីពី “រង្វាយតម្លៃលទ្ធផលសិក្សារបស់សិស្សកម្រិតបឋមសិក្សា” នាព្រឹកថ្ងៃទី២២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ឯកឧត្ដមបណ្ឌិតសភាចារ្យ ហង់ជួន ណារ៉ុន បានលើកឡើងថា ប្រទេសមួយដែលអាច​អភិវឌ្ឍបាន គឺជា​ប្រទេស​ដែល​មានឧត្តមសិក្សាខ្លាំង ដូច្នេះ ឯកឧត្តម​ជំរុញឱ្យគ្រឹះស្ថានសិក្សាទាំងអស់ត្រូវខិតខំ ដើម្បីដើរឱ្យទាន់ការរីកចម្រើនទាំងធនធានមនុស្ស និងផ្នែកបច្ចេកវិទ្យា បើធៀបនឹងប្រទេសជិតខាង។

ជាមួយ​គ្នានេះ ឯកឧត្តម​រដ្ឋមន្ត្រី​បាន​មានប្រសាសន៍​ដោយ​កត់សម្គាល់ថា ទោះបីកម្ពុជា​បច្ចុប្បន្ន​មានការរីកចម្រើនគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ប៉ុន្តែវិស័យឧត្តមសិក្សានៅកម្ពុជានៅតែមានបញ្ហាប្រឈមដែលត្រូវរួមគ្នាដោះស្រាយ។ ឯកឧត្ដមបញ្ជាក់​ថា បញ្ហាប្រឈមទាំងនោះមានដូចជា ធនធានមនុស្សនៅមានកម្រិត និងមិនទាន់សម្បូរបែបដូចប្រទេសជិតខាង ខណៈកម្រិតបច្ចេកវិទ្យាក៏នៅមានកម្រិត ដែលទាមទារឱ្យមានការវិនិយោគបន្ថែម។ ជាមួយគ្នានេះ គម្លាតធនធានរវាងសាលានៅតាមខេត្ត និងសាលាមួយចំនួននៅទីក្រុង ក៏នៅតែជាចំណុចខ្វះខាតដែលត្រូវយកចិត្តទុកដាក់។

តែទន្ទឹមនឹងបញ្ហាប្រឈមទាំងនេះ ឯកឧត្តម​ក៏​មើលឃើញ​ពីលទ្ធផលសម្រេចបានកន្លងមកនេះ គួរជាទីមោទនៈ រួមមាន ការបង្កើតឱ្យគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សាមានចក្ខុវិស័យច្បាស់លាស់ មានក្រុមប្រឹក្សាភិបាល មានផែនការសកម្មភាព រៀបចំឡើងវិញនូវកម្មវិធីសិក្សា វិធីសាស្រ្តបង្រៀនមុខវិជ្ជាថ្មីៗ ដូចជា បច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI), ប្រព័ន្ធសន្តិសុខសាយប័រ (Cyber Security) ជាដើម។

បើតាម​ប្រសាសន៍​របស់ឯកឧត្ដមបណ្ឌិតសភាចារ្យ ហង់ជួន ណារ៉ុន បច្ចុប្បន្ន អត្រាសិស្សចាប់យកថ្នាក់វិទ្យាសាស្រ្តពិតមានត្រឹម ៣០% ខណៈសិស្សរៀនថ្នាក់វិទ្យាសាស្រ្តសង្គមមានរហូតដល់ ៧០%។ ឯកឧត្តមទទួលស្គាល់ថា ការរៀនថ្នាក់វិទ្យាសាស្រ្តពិត គឺមានការលំបាកខ្លាំង ប៉ុន្តែធ្វើយ៉ាងណាឱ្យអត្រា ៣០% នេះ មានគុណភាព (ខ្លាំង)។

យោង​តាម​របាយការណ៍របស់ក្រសួងអប់រំ ក្នុងឆ្នាំកន្លងទៅនេះ កម្ពុជា​មាន​និស្សិត​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​ថ្នាក់ឧត្តម​សិក្សា​សរុបជិត៥ម៉ឺននាក់ ក្នុងនោះថ្នាក់បរិញ្ញាបត្ររងចំនួន ៧ពាន់នាក់ ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ​ចំនួនជាង ៣ម៉ឺននាក់ ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ជាង៣ពាន់នាក់ និង​ថ្នាក់បណ្ឌិតជាង១រយនាក់។

ចំពោះអត្រាទាប នៃចំនួន​និស្សិត​កម្ពុជា​បានបញ្ចប់​ថ្នាក់​ឧត្តមសិក្សា​នេះ លោកបណ្ឌិត យង់ ពៅ អ្នកជំនាញវិទ្យាសាស្រ្តនយោបាយ មិន​មានការ​ភ្ញាក់ផ្អើលទេ លោកយល់ឃើញថា ប្រទេសណាក៏ដោយអត្រាបបញ្ចប់ឧត្តមសិក្សាមិនជាច្រើនពេកទេ តែអ្វីដែលគេចង់បាន គឺការបញ្ចប់ការសិក្សានៅមធ្យមឯកទេសដែលនាំឱ្យប្រជាពលរដ្ឋទទួលបានជំនាញប្រចាំជីវិតរបស់ខ្លួន។

…គេត្រូវគិតអំពីការអប់រំឱ្យខ្លាំង អប់រំឱ្យរឹងមាំ គឺផ្ដើមចេញពីកុមារតូចនៅមតេ្តយ្យសិក្សា បឋមសិក្សា និងមធ្យមសិក្សាឱ្យខ្លាំង នោះទើបបណ្ដុះបាននូវប្រជាពលរដ្ឋដែលខ្លាំង

លោកបណ្ឌិត យង់ ពៅ បន្ថែមថា ការរៀននៅឧត្តមសិក្សា គឺរៀននៅក្នុងកម្រិតការងារដឹកនាំ រៀននៅក្នុងកម្រិតការងារការិយាល័យ រៀននៅក្នុងកម្រិតការងារសិក្សាស្រាវជ្រាវស៊ីជម្រៅ។ សម្រាប់កម្រិតឧត្តមសិក្សានេះ លោកបណ្ឌិត ជំរុញឱ្យមានការកែទម្រង់ដោយផ្ដោតលើការស្រាវជ្រាវ និងឱ្យសិស្សនិស្សិតសរសេរសារណាដោយផ្ទាល់ខ្លួន ដើម្បីបណ្ដុះទម្លាប់អាន បង្កើតគំនិតថ្មីៗ បង្កើតនូវផលិតផលថ្មី របកគំហើញថ្មីៗ និងរូបមន្តថ្មីៗបាន។

អ្នកជំនាញវិទ្យាសាស្រ្តនយោបាយរូបនេះ ក៏បានលើកទឹកចិត្តដល់សិស្ស និស្សិត យុវជន គួរងាកមកចាប់យកការបណ្ដុះបណ្ដាលបច្ចេកទេស និងវិជ្ជាជីវៈ (TVET) ដែលជាកត្តាចាំបាច់ក្នុងការផ្ដល់ជំនាញពិតប្រាកដសម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិត និងពង្រឹងសេដ្ឋកិច្ចសង្គម៕