ទស្សនវិជ្ជាចំណេះដឹងស្នូលកសាងគុណតម្លៃជីវិតមនុស្ស

ភ្នែក (ចក្ខុវិញ្ញាណ)

រាល់ពេលមនុស្សចាប់ផ្តើមគិតពិចារណាទៅលើទិដ្ឋភាពអ្វីមួយ មនុស្សតែងតែប្រើប្រាស់ការគិតពិចារណាជាមូលដ្ឋានក្នុងការសម្រេចចិត្ត ។ ការគិតពិចារណានោះ រមែងកើតឡើងតាមរយៈការប៉ះពាល់ដោយញាណរបស់មនុស្សទាំងប្រាំ រួមមាន

ភ្នែក (ចក្ខុវិញ្ញាណ) ត្រចៀក (សោតវិញ្ញាណ) អណ្តាត (ជីវ្ហាវិញ្ញាណ) កាយ (កាយវិញ្ញាណ) និងច្រមុះ (ឃានវិញ្ញាណ) ។
ចំណែកការវិនិច្ឆ័យលើលទ្ធផលទទួលបានតាមញាណទាំងប្រាំរបស់មនុស្ស គឺអាស្រ័យលើចំណេះដឹង ពិសោធន៍ និងសមត្ថភាពនៃការគិតរបស់មនុស្ស ។ ដូច្នេះ លទ្ធផលនៃការសម្រេចចិត្តត្រូវផ្អែកទាំងស្រុងទៅលើទស្សនវិជ្ជា ឬទស្សនទានគំនិតដើមរបស់បុគ្គលណាម្នាក់ដែលទទួលស្គាល់ជាសកល ។

ច្រមុះ (ឃានវិញ្ញាណ)

កាយ (កាយវិញ្ញាណ)

អណ្តាត (ជីវ្ហាវិញ្ញាណ)

ត្រចៀក (សោតវិញ្ញាណ)

ស្ថិតនៅក្នុងជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃមនុស្សម្នាក់ៗចាំបាច់ត្រូវមានការសម្រេចចិត្តផ្ទាល់ខ្លួន ដោយផ្អែកលើមូលដ្ឋានទស្សនវិជ្ជា ហើយចំណេះដឹងស្តីពីទស្សនវិជ្ជាស្នូលជួយកសាងគុណតម្លៃជីវិតមនុស្ស និងសង្គមមនុស្ស ។ តើអ្វីជាទស្សនវិជ្ជា ? តើទស្សនវិជ្ជាកើតឡើងនៅពេលណា ?

តើអ្វីជាទស្សនវិជ្ជា ?

តើទស្សនវិជ្ជាកើតឡើងនៅពេលណា ?

អំពីកំណើតនៃទស្សនវិជ្ជា គេអាចសន្និដ្ឋានបានថា ទស្សនវិជ្ជាមាននិយមន័យជាច្រើន ហើយមានអ្នកគិតអំពីទស្សនវិជ្ជាក៏ច្រើន ។

និយមន័យទាំងអស់របស់ទស្សនវិជ្ជា មានលក្ខណៈខុសគ្នាយោងតាមចំណាប់អារម្មណ៏ផ្ទាល់ខ្លួន និងភាពលម្អៀងរបស់ពួកគេ ។

បើពិនិត្យមួយយ៉ាងល្អិតល្អន់

ទន្ទឹមគ្នានេះ

ទន្ទឹមគ្នានេះ និយមន័យទាំងអស់
របស់ទស្សនវិជ្ជា មានលក្ខណៈខុសគ្នាយោងតាមចំណាប់អារម្មណ៏ផ្ទាល់ខ្លួន និងភាពលម្អៀង
របស់ពួកគេ ។

ពាក្យថា ទស្សនវិជ្ជា បានមកពីពាក្យក្រិចថា Philosophy ដោយពាក្យPhilia មានន័យថា ស្រឡាញ់ ឬចូលចិត្ត និងពាក្យ Sophia មានន័យថា ស្លូតបូត ចេះដឹង បណ្ឌិត ឬពុទ្ធិ ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង មន្ដ្រីស្រាវជ្រាវផ្នែកទំនាក់ទំនង វប្បធម៌ អប់រំ និងទេសចរណ៍ នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា ។

ស្រលាញ់ ចូលចិត្ត

ស្លូតបូត ចេះដឹង

បណ្ឌិត ពុទ្ធិ

វប្បធម

អប់រំ

ទេសចរណ៍

ទស្សនវិជ្ជាក្រិច (Greek philosophy)

មានកំណើតដំបូងបង្អស់នៅសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ (Mediterranean) រវាងសតវត្សទី៧ មុនគ្រឹស្តសករាជ ។ មនុស្សដែលឱ្យនិយមន័យទស្សនវិជ្ជាដំបូងគេ គឺលោកតាលេស (Thales) ដែលជាអ្នកបង្កើតទ្រឹស្តីផ្នែកគណិតសាស្ត្រ ។ លោកតាលេសមានកំណើតនៅទីក្រុង Miletus តំបន់ឆ្នេរសមុទ្រនៃប្រទេសទួគីបច្ចុប្បន្ន ។

តើទស្សនវិជ្ជាមាននិយមន័យយ៉ាងដូចម្តេច? លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង មន្ដ្រីស្រាវជ្រាវផ្នែកទំនាក់ទំនង វប្បធម៌ អប់រំ និងទេសចរណ៍ នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា បានពន្យល់ថា ផ្អែកតាមការសិក្សាស្រាវជ្រាវ ទស្សនវិជ្ជាមាននិយមន័យផ្សេងៗប្លែកៗគ្នា ។

Smith

Titus

Steven Bittle

Aristotle

Pythagoras

លោកពីតាហ្គ័រ (Pythagoras) ទស្សនវិទូក្រិកបុរាណ បានផ្ដល់និយមន័យទស្សនវិជ្ជាថា គឺជាការស្រឡាញ់គតិបណ្ឌិត ។

លោកអារីស្ដូត (Aristotle) បានឱ្យនិយមន័យទស្សនវិជ្ជា គឺជាការគិតដែលមានគោលបំណងខ្ពស់បំផុត ដែលទាក់ទងទៅនឹងសច្ចភាពនៃបទពិសោធន៍ទាំងអស់ ។

លោក Steven Bittle យល់ថា ទស្សនវិជ្ជា គឺជាវិទ្យាសាស្ដ្រស្ដីអំពីភាវៈដែលនៅក្នុងការពិចារណា បុព្វហេតុ និងគោលការណ៍ខ្ពស់បំផុតរបស់វាគេអាចទទួលបានតែតាមរយៈជំនួយនៃវិចារណាញ្ញណរបស់មនុស្សតែមួយគត់ប៉ុណ្ណោះ ។

លោក Titus និង Smith បានផ្ដល់នូវទស្សនៈ៥យ៉ាងស្ដីពីទស្សនវិជ្ជា ដែលបំពេញបន្ថែមឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមក រួមមាន ៖
១. ឥរិយាបថផ្ទាល់ខ្លួនចំពោះជីវិត និងសាកលលោក
២. វិធីនៃការគិតពិចារណាបែបឆ្លុះបញ្ចាំង និងការអង្កេតប្រកបដោយវិចារណញ្ញាណ
៣. ការព្យាយាមដើម្បីទទួលបាននូវទស្សនៈរួមមួយ
៤. ការវិភាគពីភាសាតាមបែបតក្កវិជ្ជា និងបញ្ជាក់អត្ថន័យនៃពាក្យ និងបញ្ញត្ដិ
៥. និងជាចង្កោមបញ្ហា ហើយក៏ជាទ្រឹស្ដីស្ដីពីដំណោះស្រាយបញ្ហាទាំងនោះផងដែរ ។

“ថ្វីត្បិតមាននិយមន័យជាច្រើនក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែគេអាចពន្យល់ជារួមមកវិញថា ទស្សនវិជ្ជា គឺជាការសិក្សាអំពីបញ្ហាសំខាន់ៗ ដូចជា អត្ថិភាព ភាវៈ ពុទ្ធិ សច្ចភាព សោភ័ណភាព យុត្តិធម៌ សុពលភាព ចិត្ត ភាសា …។ ទស្សនវិជ្ជា គឺជាការសិក្សាយ៉ាងហ្មត់ចត់ និងជាប្រព័ន្ធអំពីបញ្ហាសំខាន់ៗ ទាំងនៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ ទាំងការប្រតិបត្តិជំនាញដទៃទៀត ។” នេះបើតាមលោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង មន្ដ្រីស្រាវជ្រាវផ្នែកទំនាក់ទំនង វប្បធម៌ អប់រំ និងទេសចរណ៍ នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា ។

តើទស្សនវិជ្ជាមានសារ:
សំខាន់យ៉ាងដូចម្តេច?

ទស្សនវិជ្ជា

គឺជាវិធីនៃការវិភាគអំពីបាតុភូតនៃជីវិតដែលគ្មានទីបញ្ចប់ ទាំងបាតុភូតធម្មជាតិ ទាំងបាតុភូតដែលបង្កើតឡើងដោយមនុស្ស និងផ្ដល់ឱ្យមនុស្សនូវទស្សនៈរិះគន់ និងទស្សនៈពិចារណាជ្រៅជ្រះពីជីវិតរបស់គេ ។

ទស្សនវិជ្ជា

ជាមុខវិជ្ជាមួយជួយអ្នកសិក្សាឱ្យចេះគិត ពិចារណាបានត្រឹមត្រូវ ឈានទៅធ្វើការសម្រេចចិត្ដប្រកបដោយគតិបណ្ឌិត និងការប្រព្រឹត្ដិប្រកបដោយសីលធម៌ ដែលនាំឱ្យពួកគេទទួលបានសេចក្ដីសុខ សណ្ដាប់ធ្នាប់ ការអភិវឌ្ឍ និងភាពសុខដុមរមនានៅក្នុងគ្រួសារ សហគមន៍ ជាតិ តំបន់ អន្ដរជាតិ និងពិភពលោកទាំងមូល ។

យោងតាម Jonathan Cahn

មនុស្សប្រកបដោយគតិបណ្ឌិត គឺជាអ្នកដែលមានការយល់ដឹងបែបទស្សនវិជ្ជា ។ មនុស្សបែបនេះ មិនអាចត្រូវគេបំភ័យតាមរយៈអំណះអំណាងបែបមានះ ឬបែបគម្ពីរនិយម (dogmatic statements) បានឡើយ ហើយគេត្រៀមតស៊ូប្រឆាំងនឹងអ្នកដែលត្រួតត្រាគំនិតរបស់គេ ។

លោកបណ្ឌិត
ឈត ប៊ុនថង

“ការសិក្សាទស្សនវិជ្ជា អាចផ្ដល់ជាកំពែងការពារប្រឆាំងនឹងទាសភាពខាងគំនិត (mental servitude) និងផ្ដល់នូវក្របខ័ណ្ឌមួយដែលនៅក្នុងនោះ យើងអាចគិត និងធ្វើអំពើប្រកបដោយបញ្ញា ។”

និស្សិត ឬអ្នកសិក្សាដែលបានឆ្លងកាត់ការសិក្សាមុខវិជ្ជា នឹងទទួលបានពុទ្ធិជាច្រើន ៖

អ្នកសិក្សាស្គាល់ខ្លួនឯងកាន់តែច្បាស់ក្នុងទំនាក់ទំនង ។

និស្សិតក្លាយទៅជាធនធានមនុស្សពិត បង្រៀននិស្សិតឱ្យចេះឆ្ងល់ និងចេះសួរសំណួរដែលមានតម្លៃ ។

អ្នកសិក្សាធ្វើសេចក្ដីសម្រេចចិត្ដប្រកបដោយគតិបណ្ឌិតផ្អែកលើការវិនិច្ឆ័យត្រឹមត្រូវដែលអនុលោមតាមវិចារញ្ញណ និងបទពិសោធន៍ ប្រសើរជាងអាស្រ័យទៅលើវេទនារម្មណ៍ ។

និស្សិតមានការគិតដោយឯករាជ្យ ស្វ័យភាព ស្វ័យគ្រប់គ្រង ទស្សនវិស័យទូលាយពីជីវិត ប្រើប្រាស់ចំណេះដឹង សមត្ថភាព អំណាច ទ្រព្យសម្បត្តិ និងសក្ដានុពលរបស់ខ្លួនប្រកបដោយភាពចាំបាច់ សមហេតុផល និងសីលធម៌ ។

អ្នកសិក្សាមានសមត្ថភាពស្វែងរកការណ៍ពិត តាមរយៈគោលការណ៍ច្បាស់លាស់មុនធ្វើការសន្និដ្ឋានអំពីអ្វីមួយ ។

អ្នកសិក្សាមានសមត្ថភាពពង្រីកលើការពិចារណា ជំនាញគិតហ្មត់ចត់ និងគិតសមហេតុ ដែលនាំទៅដល់សច្ចភាព និងយុត្ដិធម៌ ។

លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង

មន្ដ្រីស្រាវជ្រាវផ្នែកទំនាក់ទំនង វប្បធម៌ អប់រំ និងទេសចរណ៍ នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា បានពន្យល់បន្តថា ជាប្រពៃណីមែកធាងសំខាន់ៗរបស់ទស្សនវិជ្ជាមាន ៥ រួមមាន អស្តិរូបវិជ្ជា ពុទ្ធិវិជ្ជា តក្កវិជ្ជា សីលវិជ្ជា ឬទស្សនវិជ្ជាសីលធម៌ និងសោភណវិជ្ជា ។ មែកធាងរបស់ទស្សនវិជ្ជានេះ ជាប់ពាក់ព័ន្ធជាមួយប្រធានបទ ឬវិស័យមួយចំនួននៅក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ ។

ទស្សនវិជ្ជានអំពីច្បាប់

ទស្សនវិជ្ជានយោបាយ

ទស្សនវិជ្ជាអំពីវិទ្យាសាស្ត្រ

ទស្សនវិជ្ជាអំពីសាសនា

ទស្សនវិជ្ជាអំពីចិត្ត

ទស្សនវិជ្ជាអំពីភាសា

ទស្សនវិជ្ជាអំពីការអប់រំ

Philosophy of education

Philosophy of language

Philosophy of mind

Philosophy of religion

Philosophy of science

Political philosophy

ទស្សនវិជ្ជាអំពីវិទ្យាសាស្ត្រ

ទស្សនវិជ្ជានអំពីច្បាប់

ទស្សនវិជ្ជានយោបាយ

ទស្សនវិជ្ជាអំពីសាសនា

ទស្សនវិជ្ជាអំពីចិត្ត

ទស្សនវិជ្ជាអំពីភាសា

ទស្សនវិជ្ជាអំពីការអប់រំ

Philosophy of education

Philosophy of language

Philosophy of mind

Philosophy of religion

Philosophy of science

Political philosophy

Philosophy of law

អស្តិរូបវិជ្ជា (Metaphysics) ៖ សិក្សាអំពីសំណួរមូលដ្ឋានស្ដីអំពីតថភាព ធម្មជាតិនៃភាវៈ និងតថភាព (ភាវវិទ្យា/ontology, ចក្រវាលវិទ្យា/លោកធាតុវិទ្យា/cosmology, ហើយក៏សិក្សាអំពីអធិធម្មជាតិនិយម/ជំនឿខាងអធិធម្មជាតិ/mysticism, ទេវវិជ្ជា/សាសនវិជ្ជា/theology…)ដែរ ។

តក្កវិជ្ជា (Logic) ៖ សិក្សាអំពីគំរូនៃការគិតដែលផ្ដើមចេញពីមូលបដិញ្ញាពិតទៅដល់សន្និដ្ឋាន ។

ពុទ្ធិវិទ្យា (Epistemology) ៖ សិក្សាអំពីធម្មជាតិ ប្រភព សុពលភាព និងវិសាលភាពនៃពុទ្ធិនិងជំនឿ (សច្ចភាព/truth, យុត្តិកម្ម/justification ..., វិធីសាស្ត្រ / methodology) និងអ្វីដែលយើងអាចដឹងបាន ។

សីលវិជ្ជា ឬទស្សនវិជ្ជាសីលធម៌ (Ethics or moral philosophy ៖ សិក្សាអពីសំណួរនានាស្ដីអំពីរបៀបដែលមនុស្សគួរប្រព្រឹត្ត (សីលធម៌ គុណធម៌/ morality, virtue) និងសិក្សាអំពីតម្លៃមនុស្ស ។

សោភ័ណវិជ្ជា (Aesthetic) ៖ សិក្សាអំពីសញ្ញានៃសោភណភាព និងទស្សនវិជ្ជាអំពីសិល្បៈ (សិល្បៈ, សេចក្ដីរីករាយ, តម្លៃខាងអារម្មណ៍) ។

តើមនុស្សម្នាក់ៗចាំបាច់ត្រូវ
មានចំណេះដឹងទស្សនវិជ្ជា
ដែរឬទេ? ហេតុអ្វី?

អស្តិរូបវិជ្ជា

ទស្សនវិជ្ជាអំពីចិត្ត

ពុទ្ធិវិទ្យា

ទស្សនវិជ្ជាអំពីសាសនា

ទស្សនវិជ្ជាអំពីចិត្ត

ពុទ្ធិវិទ្យា

អស្តិរូបវិជ្ជា

មនុស្សម្នាក់ៗចាំបាច់ត្រូវមានទស្សនវិជ្ជា (ដែលកើតឡើងពីការពិនិត្យ បទពិសោធន៍ ការពិចារណាផ្ទាល់ខ្លួនផង និងពីការសិក្សារៀនសូត្រ ឬការទទួលយកទស្សនវិជ្ជារបស់ ទស្សនវិទូនានាផង) ដើម្បីស្វែងយល់អំពីខ្លួនឯង ភាពជាមនុស្ស សង្គម ជីវិត ធម្មជាតិ និងបញ្ហាផ្សេងៗ ដែលកើតឡើងនៅក្នុងពិភពលោកនេះ។

ជួយអ្នកសិក្សាឱ្យចេះធ្វើសេចក្ដីសម្រេចចិត្ដប្រកបដោយគតិបណ្ឌិត ពោលគឺ ការសម្រេចចិត្ដមួយផ្អែកលើការវិនិច្ឆ័យត្រឹមត្រូវ ដែលអនុលោមតាមវិចារណញ្ញាណ និងបទពិសោធន៍ ជាជាងអាស្រ័យទៅលើវេទនារម្មណ៍ ។

មនុស្សត្រូវការទស្សនវិជ្ជា ដើម្បីវិភាគអំពីបាតុភូតនៃជីវិតដែលគ្មានទីបញ្ចប់ ទាំងបាតុភូតធម្មជាតិ ទាំងបាតុភូតដែលបង្កើតឡើងដោយមនុស្ស និងផ្ដល់ឱ្យមនុស្សនូវទស្សនៈរិះគន់និងទស្សនៈ ពិចារណាជ្រៅជ្រះពីជីវិតរបស់គេ ។

ទស្សនវិជ្ជា ជាមុខវិជ្ជាមួយជួយអ្នកសិក្សាឱ្យចេះគិត ពិចារណាបានត្រឹមត្រូវ ឈានទៅធ្វើការសម្រេចចិត្ដប្រកបដោយគតិបណ្ឌិត និងការប្រព្រឹត្ដិប្រកបដោយសីលធម៌ដែលនាំឱ្យពួកគេទទួលបានសេចក្ដីសុខ សណ្ដាប់ធ្នាប់ ការអភិវឌ្ឍ និងភាពសុខដុមរមនានៅក្នុងគ្រួសារ សហគមន៍ជាតិ តំបន់ អន្ដរជាតិ និងពិភពលោកទាំងមូល ។

យោងតាម Jonathan Cahn មនុស្សប្រកបដោយគតិបណ្ឌិត គឺជាអ្នកដែលមានការយល់ដឹងបែបទស្សនវិជ្ជា ។ មនុស្សបែបនេះ មិនអាចត្រូវគេបំភ័យតាមរយៈអំណះអំណាងបែបមានះឬបែបគម្ពីរនិយម (dogmatic statements) បានឡើយ ហើយគេត្រៀមតស៊ូប្រឆាំងនឹងអ្នកដែលត្រួតត្រាគំនិតរបស់គេ។ ដូច្នេះ ការសិក្សាទស្សនវិជ្ជា អាចផ្ដល់ជាកំពែងការពារប្រឆាំងនឹងទាសភាពខាងគំនិត (mental servitude) និងផ្ដល់នូវក្របខ័ណ្ឌមួយ ដែលនៅក្នុងនោះ យើងអាចគិតនិងធ្វើអំពើប្រកបដោយបញ្ញា ។

ហេតុអ្វីបានជារាល់កម្រិតសិក្សានៅថ្នាក់ឧត្តមសិក្សា គេតម្រូវឱ្យនិស្សិតសិក្សាពីទស្សនវិជ្ជា ?

លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង មន្ដ្រីស្រាវជ្រាវផ្នែកទំនាក់ទំនង វប្បធម៌ អប់រំ និងទេសចរណ៍ នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា បានពន្យល់ត្រង់នេះថា ទស្សនវិជ្ជា គឺជាឫសគល់ឬជាមាតានៃវិទ្យាសាស្ត្រដទៃទៀត ។ ជាមួយគ្នានេះ ទស្សនវិជ្ជាជួយឱ្យមុខវិជ្ជាដទៃទៀត និយាយ សរសេរ និងបង្កើតទឡ្ហីករណ៍ដោយមានភាពច្បាស់លាស់ ភាពជាក់លាក់ ភាពត្រឹមត្រូវ ភាពទាក់ទងគ្នា សង្គតិភាព ភាពត្រឹមត្រូវខាងហេតុផល ភាពពេញលេញ និងយុត្តិធម៌ ព្រមទាំងអាចគេចផុតពីវិរុទ្ធនិទស្សន៍នានា ៕

រចនាដោយ

Article
Designer

ក្រុមការងារទៅលើការរចនាអត្ថបទ

លោក ស៊ុំ ណារ៉ូ គឺជាអ្នករចនាក្រាហ្វិក បទពិសោធន៏៥ឆ្នាំ។ បច្ចុប្បន្នគាត់ជាអ្នករចនានៅក្រុមហ៊ុន អប្សរា មេឌា សឺវីស ឯ.ក (Apsara Media Services Co., Ltd.)៕

ក្រុមការងារផ្នែករចនាគេហទំព័រ

រចនាដោយ លោក ជា សុវណ្ណារិទ្ធិ

Article
Designer

ក្រុមការងារទៅលើការរចនាអត្ថបទ

លោក ជា សុវណ្ណារិទ្ធិ គឺជាអ្នករចនាក្រាហ្វិក បទពិសោធន៏៧ឆ្នាំ។ បច្ចុប្បន្នគាត់ជាអ្នករចនានៅក្រុមហ៊ុន អប្សរា មេឌា សឺវីស ឯ.ក (Apsara Media Services Co., Ltd.)៕

ក្រុមការងារផ្នែករចនាគេហទំព័រ

រចនាដោយ លោក ជា សុវណ្ណារិទ្ធិ

ទៅមើលអត្ថបទវិញ

ក្រុមការងារផ្សេងទៀត

លោក នុត រិទ្ធី គឺជាអ្នករចនា សហគ្រិន និងជាអ្នកដឹកនាំអាជីវកម្មបន្ទាប់ពីលោកបានបញ្ចប់ការសិក្សាជាន់ខ្ពស់ផ្នែករចនាផលិតផលនៅទីក្រុងប៉ារីស។ បច្ចុប្បន្នលោកជាស្ថាបនិក និងជានាយកប្រធាន (នាយកប្រតិបត្តិ) នៃក្រុមហ៊ុន នុត-ឌីស៊ាញ (Nouth-Design) នៅប្រទេសបារាំង និងនៅប្រទេសកម្ពុជា។ ទន្ទឹមនឹងនេះ លោកជានាយកប្រធានផ្នែករចនាគេហទំព័រ សម្រាប់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអប្សរា មេឌា សឺវីស (Apsara Media Services)៕

ប្រធានផ្នែករចនាគេហទំព័រ

ក្រោមការគ្រប់គ្រង និងត្រួតពិនិត្យដោយ លោក នុត រិទ្ធី

ក្រុមការងារផ្សេងទៀត

ប្រធានផ្នែករចនាគេហទំព័រ

ក្រោមការគ្រប់គ្រង និងត្រួតពិនិត្យដោយ លោក នុត រិទ្ធី

ទៅមើលអត្ថបទវិញ

Article
Designer

ក្រុមការងារទៅលើការរចនាអត្ថបទ

ក្រុមការងារផ្នែករចនាគេហទំព័រ

រចនាដោយ លោក ជា សុវណ្ណារិទ្ធិ

ក្រុមការងារផ្សេងទៀត

ប្រធានផ្នែករចនាគេហទំព័រ

ក្រោមការគ្រប់គ្រង និងត្រួតពិនិត្យដោយ លោក នុត រិទ្ធី

ទៅមើលអត្ថបទវិញ

Article
Designer

ក្រុមការងារទៅលើការរចនាអត្ថបទ

លោក ជា សុវណ្ណារិទ្ធិ គឺជាអ្នករចនាក្រាហ្វិក បទពិសោធន៏៥ឆ្នាំ។ បច្ចុប្បន្នគាត់ជាអ្នករចនានៅក្រុមហ៊ុន អប្សរា មេឌា សឺវីស ឯ.ក (Apsara Media Services Co., Ltd.)៕

ក្រុមការងារផ្នែករចនាគេហទំព័រ

រចនាដោយ លោក ជា សុវណ្ណារិទ្ធិ

ប្រធានផ្នែករចនាគេហទំព័រ

ក្រោមការគ្រប់គ្រង និងត្រួតពិនិត្យដោយ លោក នុត រិទ្ធី

ក្រុមការងារផ្សេងទៀត

ទៅមើលអត្ថបទវិញ

លោក ម៉ៅ សំណាង | Mr. Mao Samnang

ជីវប្រវត្តិ: លោក ម៉ៅ សំណាង ជាការីនិពន្ធផ្នែកអប់រំ និងជាផលិតករព័ត៌មាននៃ AMS Education ។ លោកមានបទពិសោធន៍ការងារជាអ្នកសារព័ត៌មានវិទ្យុ, ពិធីករ និងជាអ្នករាយការណ៍ព័ត៌មានទូរទស្សន៍, និងជាផលិករប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយចម្រុះ។

របាយការណ៍ថ្មី

មើលទាំងអស់ ➧

វិធីសាស្រ្ត ៤ ដើម្បីការពារ និងគ្រប់គ្រងអាការៈ Burnout

ចំណេះជីវិត, បទយកការណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 13/04/2026

ការប្រើគ្រឿងស្រវឹងអាចបំផ្លាញខួរក្បាល ដែលរួមចំណែកនាំឱ្យមានជំងឺវង្វេង

បទយកការណ៍, ព័ត៌មានអន្តរជាតិ, ព្រឹត្តិការណ៍

• 13/04/2026

AI អាចបង្កើនផលិតភាពការងារ ប៉ុន្តែចំណូលមនុស្សនឹងកើនឡើងដែរឬទេ?

បទយកការណ៍, ព័ត៌មានអន្តរជាតិ

• 10/04/2026

អាណាព្យាបាល មានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍខួរក្បាល និងជំនាញសង្គមរបស់កុមារ

បទយកការណ៍, អប់រំកុមារតូច

• 10/04/2026

UNICEF ៖ Gen Z ចង់ក្លាយជាផ្នែកមួយនៃដំណោះស្រាយនៅពេលនិយាយពីសុខភាពផ្លូវចិត្ត

បទយកការណ៍, ព័ត៌មានអន្តរជាតិ

• 10/04/2026

ការសិក្សា ៖ លេងបណ្ដាញសង្គម លើស៣ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ ប្រឈមនឹងហានិភ័យជំងឺថប់បារម្ភ និងការបាក់ទឹកចិត្តខ្ពស់

បទយកការណ៍

• 10/04/2026

អក្ខរកម្ម AI ជំនាញទន់ និងការស្គាល់ពីខ្លួនឯង ជាជំនាញសំខាន់ សម្រាប់បច្ចុប្បន្ន និងអនាគត

បទយកការណ៍, ព័ត៌មានអន្តរជាតិ

• 10/04/2026

ប្រើស្មាតហ្វូន អាចនាំឱ្យកុមារអាយុក្រោម ១៣ឆ្នាំ មានបញ្ហាផ្លូវចិត្ត និងចរិតកោងកាច

បទយកការណ៍, អប់រំកុមារតូច

• 10/04/2026

ចិញ្ចឹមកូនទម្រើស នឹងធ្វើឱ្យកុមារក្លាយជាមនុស្សគ្មានទំនុកចិត្ត និងឯករាជ្យលើខ្លួនឯង

បទយកការណ៍, អប់រំកុមារតូច

• 10/04/2026

ព័ត៌មានទូទៅ

មើលទាំងអស់ ➧

អាហារូបករណ៍ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រនៅសាកលវិទ្យាល័យមហាសារ៉ាខាម នៃព្រះរាជាណាចក្រថៃឆ្នាំ២០២៣-២០២៤

ព័ត៌មានអាហារូបករណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 05/05/2023

កម្មវិធីអាហារូបករណ៍ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍មហាក្សត្រីយ៍មហាចក្រី សិរិនថន ចំនួន0៦កន្លែងកំពុងប្រកាសជ្រើសរើសសម្រាប់សាធារណជនកម្ពុជាទាំងពីរភេទសម្រាប់ឆ្នាំសិក្សា២០២៣-២០២៤ ។...

អាហារូបករណ៍រដ្ឋាភិបាលជប៉ុននៅសាកលវិទ្យាល័យ Nagoya រយៈពេលមួយឆ្នាំ

ព័ត៌មានអាហារូបករណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 30/08/2024

ឱកាសសិក្សាអាហារូបករណ៍រយៈពេលមួយឆ្នាំនៅសាកលវិទ្យាល័យ Nagoya ពីអាហារូបករណ៍រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនក្រោមកម្មវិធី YLP (Young Leaders’ Program) ផ្នែករដ្ឋបាលថែទាំសុខភាព។

ឱកាសសម្រាប់សិស្សនារី ! មូលនិធិហាប់ស្វែល ប្រកាសផ្តល់អាហារូបករណ៍ស្នាក់នៅ និងបណ្តុះបណ្តាលភាពជាអ្នកដឹកនាំ ឆ្នាំសិក្សា២០២៦-២០២៧

ព័ត៌មានអាហារូបករណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 20/04/2026

មូលនិធិហាប់ស្វែល (Harpswell Foundation) ដែលជាអង្គការឈានមុខគេក្នុងការគាំទ្រ និងលើកកម្ពស់សមត្ថភាពស្ត្រីនៅកម្ពុជា បានប្រកាសបើកទទួលពាក្យស្នើសុំអាហារូបករណ៍សម្រាប់ឆ្នាំសិក្សា ២០២៦-២០២៧

ឱកាសសិក្សាអាហារូបករណ៍រយៈពេលខ្លីនៅប្រទេសជប៉ុន នៃកម្មវិធីអាហារូបករណ៍ Amgen ឆ្នាំសិក្សា២០២៣

ព័ត៌មានអាហារូបករណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 18/01/2023

កម្មវិធីអាហារូបករណ៍ Amgen បើកផ្ដល់អាហារូបករណ៍ខ្លីរយៈពេល២ខែដោយមានការគាំទ្រពី Tokyo Scholarship សម្រាប់និស្សិតបរទេសដែលបានបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ...

អាហារូបករណ៍ថ្នាក់អនុបណ្ឌិត និងបណ្ឌិត ពីកម្មវិធី Australia Awards ប្រទេសអូស្រ្តាលី

ព័ត៌មានអាហារូបករណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 19/04/2023

កម្មវិធីអាហារូបករណ៍ «Australia Awards Scholarships Intake 2024» របស់រដ្ឋាភិបាលអូស្រ្តាលី សម្រាប់ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ និងថ្នាក់បណ្ឌិត ចាប់ផ្តើមដំណើរការចុះឈ្មោះ...

ឱកាសសិក្សាអាហារូបករណ៍ពីកម្មវិធី ASEAN-Maybank Scholarship សម្រាប់ឆ្នាំសិក្សា២០២៣

ព័ត៌មានអាហារូបករណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 13/02/2023

កម្មវិធីអាហារូបករណ៍ ASEAN-Maybank Scholarship ឬហៅកាត់ថា AMS Programme 2023 ប្រកាសផ្ដល់អាហារូបករណ៍សម្រាប់សិស្ស និស្សិត...

ឱកាសសិក្សាថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ និងថ្នាក់បណ្ឌិតនៅសាធារណរដ្ឋកូរ៉េពីកម្មវិធីអាហារូបករណ៍ KDI 2024 Spring

ព័ត៌មានអាហារូបករណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 27/07/2023

ឱកាសសិក្សាអាហារូបករណ៍ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ និងថ្នាក់បណ្ឌិតនៅសាធារណរដ្ឋកូរ៉េពីកម្មវិធីអាហារូបករណ៍ KDI 2024 Spring ។ អាហារូបករណ៍ផ្ដល់ជូនសម្រាប់មន្ត្រីរាជការកម្ពុជាទាំងពីរភេទ និងសាធារណជន ។

អាហារូបករណ៍ទៅសិក្សាថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រនៅសាកលវិទ្យាល័យ Kent State សម្រាប់ឆ្នាំសិក្សា២០២៦

ព័ត៌មានអាហារូបករណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 12/08/2025

ឱកាសសិក្សាអាហារូបករណ៍ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ និងក្រោយបរិញ្ញាបត្រនៅសាកលវិទ្យាល័យ Kent State សហរដ្ឋអាមេរិក ឆ្នាំសិក្សា២០២៦ ពីកម្មវិធីអាហារូបករណ៍ Kent State University Global Scholarship 2026 ។