ក្រោយ​របបខ្មែរក្រហមបានដួលរលំ គេ​ប៉ាន់ប្រមាណថា មានអ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបដ៏មហាប្រល័យនេះប្រមាណជាង ៥លាននាក់ កំពុងបន្តរៀបរាប់រឿងរ៉ាវជីវិតរបស់ខ្លួន។ តាមរយៈការចុះសិក្សាស្រាវជ្រាវរបស់មជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា បច្ចុប្បន្ន​អ្នកដែលរស់រានមានជីវិតពីរបបខ្មែរក្រហមភាគច្រើនកំពុងរងផលប៉ះពាល់ទាក់ទងនឹងបញ្ហាសុខភាព ដែលទាមទារឱ្យមានការយកចិត្តទុកដាក់។

លោក ណូន កន អាយុ៦៨ឆ្នាំ រស់នៅភូមិបាក់នឹម ឃុំច្រេស ស្រុកជុំគិរី កាលពីសម័យខ្មែរក្រហម លោកត្រូវបានអង្គការបញ្ជូនឱ្យទៅធ្វើការនៅតាមកងចល័ត ដោយប្រើឱ្យធ្វើការគ្មានពេលសម្រាក និងប្រើកម្លាំងពលកម្មធ្ងន់ធ្ងរ ថែមទាំងគ្មានអាហារហូបចុកគ្រប់គ្រាន់។ លោក កន រស់នៅដោយភាពភ័យខ្លាចជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដោយមិនហ៊ានឈប់សម្រាកពីការងារឡើយ។ សព្វថ្ងៃ លោក ណូន កន មានជំងឺប្រចាំកាយជាច្រើនដូចជា ជំងឺស្លាប់មួយចំហៀងខ្លួន លើសឈាម និងវង្វេងបាត់បង់ស្មារតី។

ដោយឡែកលោកស្រី ស៊ិន មុំ អាយុ៥៥ឆ្នាំ បច្ចុប្បន្នរស់នៅក្នុងភូមិបាក់នឹម ឃុំច្រេស ស្រុកជុំគិរី ខេត្តកំពត, កាលក្នុងរបបខ្មែរក្រហម លោកស្រីស្ថិតក្នុងវ័យជាកុមារ ហើយត្រូវបានខ្មែរក្រហមបញ្ជូនឱ្យទៅរស់នៅជាមួយក្រុមកុមារដទៃជាច្រើននាក់ទៀត។ លោកស្រី ក៏ដូចជាកុមារឯទៀតត្រូវបានគេប្រើឱ្យដើរបេះផ្លែកប្បាសសម្រាប់ផលិតសំឡី ហើយចំណែកអាហារហូបចុកប្រចាំថ្ងៃវិញ គឺគ្មានអ្វីហូបគ្រប់គ្រាន់នោះទេ គឺទទួលបានតែអាហារពីរពេលតែប៉ុណ្ណោះក្នុងមួយថ្ងៃ ដោយថ្ងៃខ្លះគាត់ត្រូវហូបសម្លព្រលឹតលាយជាមួយកូនទា ឬអំបិល។ បច្ចុប្បន្នលោកស្រី ស៊ិន មុំ មានជំងឺសរសៃប្រសាទ ហើយកំពុងព្យាបាលជំងឺផ្លូវចិត្តនៅមន្ទីរពេទ្យក្នុងស្រុកភូមិ ដោយត្រូវទិញថ្នាំលេបជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដើម្បីធ្វើឱ្យអារម្មណ៍ស្ងប់ និងអាចសម្រាន្តលក់បានស្កប់ស្កល់។

លោក រស់ សំពៅ នាយកមជ្ឈមណ្ឌលសះស្បើយបាក់នឹម ដែលកំពុងអនុវត្តគម្រោងលើកកម្ពស់សិទ្ធិ និងការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវស្ថានភាពសុខភាពរបស់អ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបខ្មែរក្រហម លើកឡើងថា សម្រាប់ភូមិបាក់នឹម ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងស្រុកជុំគីរី ខេត្តកំពត ដែលជាភូមិទើបធ្វើសមាហារណកម្ម ពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងសហគមន៍នេះ ក៏រងផលប៉ះពាល់ដូចទៅនឹងជនរងគ្រោះនៅសហគមន៍ដទៃទៀតដែរ។ តាមរយៈ នៃការចុះពិនិត្យសុខភាពក្នុងចំណោមប្រជាជន១៤៨គ្រួសារ គេបានរកឃើញជំងឺចំនួន១០ដែលកំពុងយាយីពួកគាត់ ហើយជំងឺដែលរកឃើញភាគច្រើន គឺជំងឺលើសឈាម ជំងឺសន្លាក់ ជំងឺទឹកនោមផ្អែម ជំងឺបេះដូង និងជំងឺផ្លូវចិត្ត។

បើតាមលោក រស់ សំពៅ មូលហេតុដែលអ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបខ្មែរក្រហមកើតមានជំងឺទាំងនោះ គឺដោយសារតែពួកគាត់ទទួលរងផលប៉ះពាល់ក្រោយឆ្លងកាត់សង្រ្គាមច្រើន ជាពិសេសនៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម តាមរយៈការហូបចុក ការធ្វើការងារធ្ងន់ធ្ងរ ក៏ដូចជាការព្រាត់ប្រាសជាដើម។

“… ពួកគាត់មានបញ្ហាជំងឺផ្លូវចិត្ត មានជំងឺដែលជាផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរ …យើងដឹងហើយមនុស្សដែលឆ្លងកាត់របបហ្មឹងមានការបង្ខំឱ្យធ្វើការងារហួសកម្លាំង ខ្វះអាហារ ខ្វះថ្នាំព្យាបាលជាដើម អញ្ចឹងបញ្ហាជំងឺប្រចាំកាយ ឬជំងឺរ៉ាំរៃ វាអាចរាលដាលតាំងពីពេលហ្នឹងមក”

ស្របគ្នានេះដែរ ដើម្បីជួយលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីសុខភាពសាធារណៈដល់អ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបខ្មែរក្រហម មជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា ក៏បានរៀបចំបោះពុម្ពជាសៀវភៅអំពីការថែទាំសុខភាព ចែកជូនពួកគាត់ ដោយក្នុងសៀវភៅនោះ មានរៀបរាប់អំពីរបៀបបង្ការ ក៏ដូចជាការថែទាំសុខភាពចំពោះជំងឺទាំង១០ដែលបានរកឃើញនោះ។ បើតាមលោក រស់ សំពៅ គម្រោងលើកកម្ពស់សិទ្ធិ និងការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវស្ថានភាពសុខភាពរបស់អ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបខ្មែរក្រហម ក៏មានការអញ្ជើញវេជ្ជបណ្ឌិតដែលមានជំនាញ ចុះទៅធ្វើការពិនិត្យ និងផ្តល់ប្រឹក្សាដល់ពួកគាត់ផងដែរ។

មជ្ឈមណ្ឌលឯកសាកម្ពុជា បានផ្តួចផ្ដើមសិក្សាអំពីស្ថានភាពសុខភាពរបស់អ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបខ្មែរក្រហម តាំងតែពីឆ្នាំ២០២០ ដោយផ្តោតលើការអប់រំ និងពិគ្រោះយោបល់អំពីបញ្ហាសុខភាពដល់អ្នករស់រានមានជីវីតពីរបបខ្មែរក្រហមនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា។ សកម្មភាពនៃគម្រោងនេះ គឺធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងធ្វើឱ្យអ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបខ្មែរក្រហម មានសុខភាពល្អប្រសើរឡើងជាងសព្វដង និងរស់នៅបានយូរដើម្បីជួបជុំជាមួយកូនចៅ ព្រមទាំងសង្ឃឹមថា អ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបខ្មែរក្រហមទាំងនេះ អាចបន្តចែករំលែកបទពិសោធន៍ជីវិតរបស់ខ្លួនក្នុងរបបខ្មែរក្រហមទៅកាន់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ និងពិភពលោក ដើម្បីគាំទ្រដល់ការអប់រំពីអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ សំដៅដល់ការទប់ស្កាត់អំពើឧក្រិដ្ឋកម្មអមនុស្សធម៌នានាពីការកកើតឡើងសារជាថ្មីម្ដងទៀត។

គម្រោង «ការលើកកម្ពស់សិទ្ធិ និងការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវស្ថានភាពសុខភាពអ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបខ្មែរក្រហម» មានអ្នកស្ម័គ្រចិត្តជាយុវជនចំនួន ៣,៤៦៤នាក់ ត្រូវបានជ្រើសរើសនៅទូទាំងប្រទេសសម្រាប់ជួយគាំទ្រដល់អ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបខ្មែរក្រហម ទៅពិនិត្យសុខភាពនៅតាមមន្ទីរសម្រាកព្យាបាលឯកជននៅក្នុងសហគមន៍។

លោក ឆាំង យុ ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា មានប្រសាសន៍ថា សោកនាដកម្ម និងអំពើអយុត្តិធម៌ ដែលប្រជាជនកម្ពុជាបានជួបប្រទះក្រោមរបបខ្មែរក្រហម គឺធំធេងដែលគ្មានអ្វីអាចតបស្នងបាននោះទេ។ យ៉ាងណាមិញ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងនេះ គឺជាជំហានដ៏ចាំបាច់ឆ្ពោះទៅរកការគាំទ្រ និងការជួយជ្រោមជ្រែងពិតប្រាកដមួយដល់អ្នករស់រានមានជីវិតពីអំពើប្រល័យពូជសាសន៍។

បើតាមលោក ឆាំង យុ គម្រោងលើកកម្ពស់សិទ្ធិ និងការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវស្ថានភាពសុខភាពរបស់អ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបខ្មែរ នឹងកំណត់គោលដៅ មិនត្រឹមតែចំពោះមនុស្សចាស់ និងជនពិការដែលជាអ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបខ្មែរក្រហមតែប៉ុណ្ណោះទេ គឺរួមបញ្ចូលទាំងអស់រស់រានមានជីវិតពីរបបខ្មែរក្រហមនៅតាមសហគមន៍ដាច់ស្រយាល និងនៅឆ្ងាយពីមន្ទីរសម្រាកព្យាបាលឯកជន។ “នេះគឺជាយុត្តិធម៌ «ការគិតពិចារណាឡើងវិញ»… វាគឺជា «យុត្តិធម៌ ផ្សះផ្សា» សម្រាប់អ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបខ្មែរក្រហម“៕