នៅពេលដែលកុមារចូលដល់វ័យ១៣ ទៅ១៥ឆ្នាំ (វ័យជំទង់) គឺជាពេលវេលាដែលឪពុកម្តាយ ឬអាណាព្យាបាលត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ដោយប្រុងប្រយ័ត្ន ដើម្បីជួយពួកគេឱ្យក្លាយជាមនុស្សល្អនៅក្នុងសង្គម ជាមូលធនមនុស្សដែលមានប្រយោជន៍សម្រាប់សង្គមជាតិនាពេលអនាគត។
លោកឧកញ៉ា បណ្ឌិត ប៉ិច បូឡែន អគ្គនាយកក្រុមហ៊ុនវេសឡាញ អេឌ្យូខេសិន គ្រុប លើកឡើងក្នុងកម្មវិធីវេទិកាតុកាហ្វេ នៅសាលារៀនវ៉េស្ទឡាញន៍ សាខាឬស្សីកែវ កាលពីចុងសប្តាហ៍នេះថា កុមារដែលស្ថិតនៅក្នុងវ័យចន្លោះ១៣ ទៅ១៥ឆ្នាំ គឺជាវ័យដែលឪពុកម្តាយ អ្នកអាណាព្យាបាលត្រូវប្រយ័ត្ន ព្រោះជាវ័យដែលកុមារឈានដល់វ័យជំទង់ មានការប្រែប្រួលទៅលើរាងកាយខ្លាំង ប្រែប្រួលផ្លូវចិត្ត ផ្នត់គំនិត អត្តចរិត ដែលទាមទារឱ្យឪពុកម្តាយ ត្រូវយល់ពីពួកគេ ហើយចេះដឹកនាំពួកគេឱ្យបានល្អ។
បើតាមលោកឧកញ៉ា បណ្ឌិត ប៉ិច បូឡែន ក្នុងវ័យនេះ ឪពុកម្តាយត្រូវគិតគូរឱ្យបានហ្មត់ចត់ពេលធ្វើសកម្មភាពជាមួយកូនៗ ដោយមិនត្រូវដាក់សម្ពាធទៅលើពួកគេ ឬធ្វើការប្រៀបធៀប ដែលវានឹងក្លាយទៅជាទណ្ឌកម្មផ្លូវចិត្ត។ ផ្ទុយទៅវិញ ឪពុកម្តាយត្រូវព្យាយាមធ្វើជាមិត្តរបស់កូន ដោយព្យាយាមស្តាប់រឿងរ៉ាវដែលពួកគេបានជួបប្រទះ រួចប្រឹក្សា និងរកដំណោះស្រាយជាមួយពួកគេ, លោកថា បើពុំនោះទេ ឪពុកម្តាយអាចនឹងជួបលទ្ធផលសោកស្តាយដែលនឹងកើតឡើងនៅពេលពួកគេមានអាយុ១៦ ទៅ១៨ឆ្នាំ។
“ត្រូវប្រយ័ត្ននៅពេលកុមារមានអាយុពី១៣ ទៅ១៥ឆ្នាំ ជាទូទៅផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានកើតមានឡើង ប្រសិនជាយើងមិនបានប្រឹក្សាគាត់ឱ្យបានល្អនោះទេ… ឪពុកម្តាយត្រូវដើរតួរជាមិត្តភក្តិឱ្យបានច្រើន កុំប្រើសិទ្ធិរបស់យើងជាឪពុកម្តាយ…”

លោកស្រី អ៊ុក សូនីតា នាយិកាសិក្សាធិការកម្មវិធីភាសាអង់គ្លេស នៃបណ្តាញសាលារៀនវេសឡាញន៍ និងជាអ្នកជំនាញអប់រំកុមារ មានប្រសាសន៍ថា ជាធម្មតាកុមារដែលមានវ័យពី១ឆ្នាំ រហូតដល់១១ឆ្នាំ ជាវ័យដែលមានការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយឪពុកម្តាយច្រើន ប៉ុន្តែនៅពេលដែលចាប់ផ្តើមចូលដល់វ័យជំទង់ ចាប់ពី១២ ឬ១៣ឆ្នាំ គឺជាវ័យដែលចាប់ផ្តើមប្រែប្រួល ដោយពួកគេលែងចង់នៅក្បែរឪពុកម្តាយទៀតហើយ, ពួកគេចង់មានពេលវេលាខ្លួនឯង ហើយពេលខ្លះសម្ងំនៅក្នុងបន្ទប់ថែមទៀត។ បើតាមលោកស្រី សូនីតា ទាំងនេះ ក៏ដោយសារស្ថិតនៅក្នុងវ័យនេះ គឺជាវ័យដែលអ័រម៉ូនប្រែប្រួល ហើយក្នុងនាមជាឪពុកម្តាយត្រូវតែគិតគូរ។
អ្នកជំនាញអប់រំកុមាររូបនេះ បានផ្តល់ជាដំបូន្មានដល់ឪពុកម្តាយដែលមានកូនស្ថិតនៅអាយុចន្លោះ១៣ ទៅ១៥ឆ្នាំ សូមកុំរឹតបន្តឹងពួកគេខ្លាំង ដើម្បីឱ្យពួកគេហ៊ានចែករំលែករឿងរ៉ាវដែលគេបានជួប ហើយត្រូវស្តាប់រឿងរ៉ាវរបស់ពួកគេ បើពុំនោះទេ ពួកគេនឹងទៅរកមិត្តភក្តិ ដែលមានឧទាហរណ៍ជាច្រើនបានកើតឡើង នៅពេលដែលកូនៗខ្លះទៅសេពគប់ជាមួយមិត្តភក្តិមិនល្អ។
សម្រាប់លោក ស គីណាល់ នាយកគ្រប់គ្រងក្រុមហ៊ុន អេផ្លើស ខនសាល់ធីង ដែលបានកំពុងសិក្សាពីមនុស្សជំនាន់ Z (អាយុចន្លោះពី១៣ ដល់២៨ឆ្នាំ) នៅកម្ពុជា យល់ថា មនុស្សជំនាន់ Z គឺជាមនុស្សដែលកើតក្នុងសម័យដែលបច្ចេកវិទ្យា និងអ៊ីនធឺណេតមានសក្តានុពលខ្លាំង និងរីកចម្រើន ដូច្នេះពួកគេមានទំនាក់ទំនងជាចម្បងតាមបណ្តាញសង្គម។ ដូច្នេះក្នុងការអប់រំអត្តចរិតកូននៅក្នុងជំនាន់នេះ ប្រសិនបើឪពុកម្តាយធ្វើទៅគ្មានប្រសិទ្ធភាពទេ គឺអាចរកភាគីទី៣ឱ្យជួយបាន ដោយភាគីទី៣នោះ អាចជានរណាម្នាក់នៅក្នុងសាលារៀន ឬនៅក្នុងផ្ទះដែលគាត់នឹងយកជាគំរូ។

បើតាមលោក គីណាល់ សម្រាប់មនុស្សជំនាន់ Z ក៏ដូចជា Alpha (កើតពីឆ្នាំ២០១៣ ដល់បច្ចុប្បន្ន) ប្រសិនបើអាច សូមអប់រំអត្តចរិតពួកគេតាំងពីតូចមក គឺជារឿងដ៏ល្អ ដោយមិនត្រូវរង់ចាំដល់ពួកគេធំនោះទេ ព្រោះអត្តចរិតកាន់តែយូរ កាន់តែលំបាក។
រឿងមួយទៀត ដែលលោក គីណាល់ ចង់បញ្ជាក់ ពេលខ្លះឪពុកម្តាយមិនចាំបាច់បារម្ភពេកទេចំពោះអត្តចរិតរបស់កូន ប៉ុន្តែត្រូវពន្យល់ពួកគេឱ្យដឹងពីគុណប្រយោជន៍ នៃអត្តចរិតរបស់គេ។ លោកថា កូនខ្លះ ឬក្មេងខ្លះ ដែលមិនចចេស ឬរឹងរូស ទៅថ្ងៃខាងមុខ គាត់នឹងមិនអាចធ្វើអ្វីបានឡើយ ព្រោះគាត់នៅតែចាំស្តាប់បង្គាប់អ្នកដទៃ, ដូច្នេះឪពុកម្តាយដែលមានកូនចចេស ក៏គួរតែមានមោទនភាព ប៉ុន្តែត្រូវជួយពួកគេឱ្យមានចំណេះដឹង ជួយឱ្យមានបញ្ញា នោះនៅថ្ងៃអនាគតយើងនឹងសប្បាយចិត្ត ព្រោះមើលឃើញពីគុណប្រយោជន៍របស់ចរិតពួកគេ។ “មនុស្សខ្លះអត្តចរិតចេញមកអញ្ចឹងតែម្តង ហើយមិនអាចទៅកែបានទេ…ប៉ុន្តែអ្វីដែលយើងអាចជួយគាត់បាន គឺជួយឱ្យគាត់យល់ថា តើគាត់មានបញ្ញាប៉ុណ្ណា អាចចេះដឹងប៉ុណ្ណា យល់ថាអ្វីត្រូវ អ្វីខុស, នៅពេលដែលគាត់យល់ថា អ្វីត្រូវ អ្វីខុស ចរិតគំនិតរបស់គាត់ វាទៅជាជួយប្រយោជន៍វិញ“៕






























