ការអភិវឌ្ឍរបស់កុមារនៅដំណាក់កាលដំបូងនៃវដ្តជីវិត រួមមាន ការអភិវឌ្ឍរាងកាយ បញ្ញា ភាសា និងទឹកចិត្តស្រឡាញ់ ដែលមានសារសំខាន់បំផុតក្នុងជីវិតរបស់ពួកគេ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ ឪពុកម្ដាយ ឬអាណាព្យាបាល អ្នកអប់រំ និងអ្នកពាក់ព័ន្ធត្រូវមានការយល់ដឹងពីដំណាក់កាលនៃការលូតលាស់ និងអភិវឌ្ឍរបស់កុមារនេះ ដើម្បីឆ្លើយតបទាន់ពេលវេលា។

បើតាមសៀវភៅការអភិវឌ្ឍកុមារ ផ្សារភ្ជាប់នឹងការអប់រំបឋមសិក្សា បានបង្ហាញ កត្តាមួយចំនួនមានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានដល់ការអភិវឌ្ឍកុមារ រួមមាន៖

ទី១. កត្តាជីវសាស្ត្រ ៖ មនុស្សជាភាវៈរស់ ហេតុនេះមនុស្សត្រូវទទួលឥទ្ធិពលពីកំណើត និងតំណពូជដែលជាពន្លករូបធាតុពីធម្មជាតិ ជាពិសេសវិសេសភាព កាយវិភាគ និងសរីរៈរបស់ខួរក្បាល ព្រមទាំងប្រព័ន្ធប្រសាទ។ និយាយពីតំណពូជ គឺជាការបញ្ជូនហ្សែនរបស់ឪពុកម្តាយទៅឱ្យកូន។ ការសិក្សាពីមនុស្សបានបង្ហាញថា កូនរបស់ឪពុកម្តាយណាមួយនឹងទទួលបានលក្ខណៈជីវសាស្ត្រពីឪពុកម្តាយនោះ ដូចជា ពណ៌ភ្នែក ប្រភេទឈាម កម្ពស់ ភាពរឹងមាំនៃឆ្អឹង និងទម្រង់ខ្លួនប្រាណ ។ល។ ឧទាហរណ៍៖ កូននេះមានរូបរាងដូចម្តាយរបស់គេបេះបិទ ឬមានចិត្តគំនិតដូចបងរបស់គេ ឬពូកែគណិតវិទ្យាដូចឪពុករបស់គេ។

ទី២. កត្តាគ្រួសារ ៖ គ្រួសារមានតួនាទីពិសេសក្នុងការរួមចំណែកដល់ការអភិវឌ្ឍកុមារ។ ការយកចិត្តទុកដាក់នេះ ត្រូវគិតគូរចាប់តាំងពីពេលបង្កកំណើត ព្រោះកុមារទទួលបានការអប់រំតាំងពីគេចាប់បង្កកំណើតនៅក្នុងផ្ទៃម្ដាយ។ លើសពីនេះ ម្ដាយត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ថែទាំសុខភាពខ្លួនឯង និងទារកក្នុងផ្ទៃដោយត្រូវទៅពិនិត្យសុខភាពជាប្រចាំ ទទួលសារធាតុចិញ្ចឹមចាំបាច់តាមវិធានសុខាភិបាល។

ជាមួយគ្នា ក្រៅពីមានតួនាទីចិញ្ចឹមបីបាច់កូនដោយផ្ដល់អាហារូបត្ថម្ភ ការថែទាំសុខភាព ការចាក់វ៉ាក់សាំងការពារជំងឺនានា ការយកចិត្តទុកដាក់ដល់ការអប់រំកុមារ គ្រួសារក៏មានកាតព្វកិច្ចបញ្ជូនកូនទៅសាលារៀន ផ្គត់ផ្គង់សម្ភារៈសិក្សាដល់កូន ផ្ដល់ការគាំទ្រលើកទឹកចិត្តជាប្រចាំ។ លើសពីនេះ ក៏ត្រូវរៀបចំផែនការរៀនសូត្ររបស់កូនឱ្យបានសមស្រប រៀបចំកន្លែងសិក្សា និងផ្តល់សម្ភារៈសិក្សា តាមដានដំណើរការសិក្សារៀនសូត្រ ជួយបង្រៀនកូនទៅតាមកិច្ចការសាលារៀន និងមានការទំនាក់ទំនងល្អជាមួយគ្រូ។

ទី៣. កត្តាសាលារៀន ៖ សាលារៀនមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់បំផុតក្នុងលំនាំអភិវឌ្ឍបុគ្គលិកលក្ខណៈរបស់មនុស្សព្រោះវាជាមធ្យោបាយក្នុងការអភិវឌ្ឍកុមារឱ្យមានការរីកចម្រើនពេញលេញ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ សាលារៀន ជាកន្លែងបណ្ដុះបណ្ដាលបុគ្គលិកលក្ខណៈ ផ្នែកសីលធម៌ គុណធម៌ ហើយធ្វើការតាមដានរាល់សកម្មភាពទាំងឡាយរបស់សិស្សដែលអាចសម្ដែងចេញជាអំពើ ឬសកម្មភាព។ ឧទាហរណ៍៖ គ្រូត្រូវបង្រៀនពីសុជីវធម៌រស់នៅក្នុងសង្គមដល់សិស្ស ដូចជា ការចេះគួរសម ការប្រើពាក្យសម្ដីទន់ភ្លន់ ការចេះគោរពចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ លោកគ្រូ អ្នកគ្រូ។

៤. កត្តាមជ្ឈដ្ឋាន ៖ មជ្ឈដ្ឋានសំដៅដល់កត្តាមជ្ឈដ្ឋានធម្មជាតិ និងកត្តាមជ្ឈដ្ឋានសង្គម ដែលកត្តាមជ្ឈដ្ឋានធម្មជាតិជាការជះឥទ្ធិពលមកលើមនុស្សដោយសារបែបផែននៃស្ថានភាពរស់នៅ។ រីឯកត្ដាមជ្ឈដ្ឋានសង្គម មនុស្សមានតួនាទីជាអ្នកគ្រប់គ្រងលើរាល់កិច្ចការដែលខ្លួនបានធ្វើ និងមានសមត្ថភាពអាចកែប្រែមជ្ឈដ្ឋានជុំវិញ និងសហគមន៍បាន ព្រោះកត្តាមជ្ឈដ្ឋាននេះ មិនមែនជាកត្តាកំណត់ទេ វាគ្រាន់តែជាកត្តាសំខាន់មួយសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍបុគ្គលិកលក្ខណៈប៉ុណ្ណោះ។

ដូច្នេះ ទំនាក់ទំនងរវាងមនុស្ស និងមនុស្ស អាចធ្វើឱ្យមជ្ឈដ្ឋានធម្មជាតិ និងមជ្ឈដ្ឋានសង្គមផ្លាស់ប្ដូរបាន។ គេអាចធ្វើឱ្យកត្តាតំណពូជនេះប្រែប្រួល និងធ្វើឱ្យលំនាំនៃបុគ្គលិកលក្ខណៈប្រែប្រួលទៅតាមមជ្ឈដ្ឋានសង្គមបានដែរ៕