សង្គ្រាមប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់សុខភាពផ្លូវចិត្ត ដែលនាំឱ្យមានការកើនឡើងនៃស្ថានភាពផ្លូវចិត្តជាច្រើន ដូចជា ការធ្លាក់ទឹកចិត្ត ការថប់បារម្ភ និងការបាកស្បាត ក្រោយប៉ះទង្គិចផ្លូវចិត្ត (PTSD)។ ផលប៉ះពាល់ទាំងនេះ អាចមានទាំងដោយផ្ទាល់ តាមរយៈបទពិសោធន៍នៃអំពើហិង្សា និងការបាត់បង់ និងដោយប្រយោល តាមរយៈភាពតានតឹងរ៉ាំរ៉ៃ និងការរំខានពីបរិយាកាសសង្គម ដែលបណ្ដាលមកពីជម្លោះ។

លោក ប៊ុន លឹមហួរ អ្នកជំនាញចិត្តសាស្ត្រ និងជាសមាជិកសមាគមអ្នកចិត្តសាស្ត្រអាមេរិក មានប្រសាសន៍ថា ក្នុងស្ថានភាពដែលប្រទេសកំពុងមានជម្លោះប្រដាប់អាវុធជាក់ស្ដែង ដូចបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃ ពិតណាស់ នឹងបំផ្លិចបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសង្គម ជីវិត និងសុខភាពមនុស្ស ហើយផលវិបាកសុខភាពផ្លូវចិត្ត អាចបន្តយូរអង្វែង ដែលនឹងប៉ះពាល់ដល់ជីវិតបុគ្គល គ្រួសារ និងសង្គមទាំងមូល។

លោកបន្តថា បញ្ហានេះ នឹងប៉ះពាល់ដល់មនុស្សគ្រប់វ័យ ហើយក្រុមមនុស្សដែលងាយរងគ្រោះបំផុត គឺ កុមារ មនុស្ស ស្រ្តី ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ មនុស្សចាស់ និងជនមានពិការភាព និងនាំឱ្យពួកគេប្រែជាមានអារម្មណ៍ភ័យខ្លាច ងាយប្រឈមនឹងការឈឺចាប់ និងប៉ះទង្គិចផ្លូវចិត្ត។

អ្នកជំនាញចិត្តសាស្ត្ររូបនេះបញ្ជាក់ថា ក្នុងស្ថានភាពភ្លាមៗ ជម្លោះ ឬសង្គ្រាម អាចប៉ះពាល់ទៅលើសុខភាពរាងកាយ អារម្មណ៍ និងបញ្ហាអាកប្បកិរិយា។ ចំពោះបញ្ហារាងកាយ របស់អ្នកកំពុងរស់នៅក្នុងស្ថានភាពសង្គ្រាម ពោរពេញដោយអារម្មណ៍ភ័យខ្លាច និងភាពតានតឹងខ្ពស់ អាចមានការកើនឡើងសម្ពាធឈាម ថប់ដើមទ្រូង ឈឺចា​ប់ផ្នែកមួយចំនួននៃរាងកាយ ឈឺក្បាល ហើយរោគសញ្ញាសំខាន់មួយគឺការឈឺក្រពះពោះវៀន។

លោក លឹមហួរ បន្តថា ចំពោះបញ្ហាអារម្មណ៍ មនុស្សអាចមានរោគសញ្ញាព្រួយបារម្ភច្រើន ការធ្លាក់ទឹកចិត្ត និងឆាប់ប្រតិកម្មខឹង។ ដោយឡែកចំណុចសំខាន់ ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាអាកប្បកិរិយា អ្នកតានតឹងដោយសារសង្គ្រាម អាចធ្វើបាបខ្លួនឯង ផ្ដាច់ខ្លួនពីសង្គម ក្រៀមក្រំ ស្រងូតស្រងាត់ គេងមិនលក់ សុបិនអាក្រក់ មិននិយាយរកអ្នកដទៃ មិនសប្បាយចិត្តជាប្រចាំ និងងាយប្រតិកម្មខឹង នៅពេលអ្នកដទៃសួរនាំ។

បើតាមលោក លឹមហួរ នៅអំឡុងពេលរស់នៅក្នុងជំរុំ ឬមានសម្ពាធផ្លូវចិត្ត ដោយសារជម្លោះ ឬសង្គ្រាម មនុស្សគ្រប់វ័យ ជាពិសេស ក្រុមដែលងាយរងគ្រោះ គួរតែទទួលបានការអប់រំអំពីការថែទាំផ្លូវចិត្ត និងការអន្តរាគមន៍ផ្សេងៗ ពីសំណាក់ រដ្ឋាភិបាល និងអង្គការផ្សេងៗ។

លោកបន្ថែមថា ការរៀបចំទីធ្លាសម្រាប់កុមារក៏​ជា​រឿងសំខាន់ដែរ ព្រោះកុមារពិតជាត្រូវការកន្លែងដើម្បីលេង និងបញ្ចេញអារម្មណ៍ ហើយក្រៅពីនោះ អ្នកជំនាញចិត្តសាស្ត្រ អាចនៅក្បែរកុមារ និងមនុស្សពេញវ័យ ដើម្បីបង្រៀនពួកគាត់ អំពីការគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ និងភាពភ័យខ្លាច តាមរយៈការធ្វើលំហាត់ដង្ហើម ឬសម្មាធិខ្លី ដែលមិនមានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការអនុវត្ត។

លោក ប៊ុន លឹមហួរ សង្កត់ធ្ងន់ថា ការគាំទ្រសុខភាពផ្លូវចិត្ត អ្នកងាយរងគ្រោះ អំឡុងឬក្រោយពេលមានទំនាស់ ឬជម្លោះប្រដាប់អាវុធ ពិតជាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ព្រោះនេះជាសកម្មភាពស្ដារឡើងវិញនូវស្ថានភាពផ្លូវចិត្តពួកគាត់ ដែលបានឆ្លងកាត់វិបត្តិ។ លោកបន្តថា នេះគឺជាជំហានរួមគ្នា ក្នុងការកសាងសន្តិភាព និងជាចំណែកមួយនៃការទាញក្រុមអ្នករងគ្រោះ ឱ្យងាកមករស់នៅក្នុងបច្ចុប្បន្នភាព ដោយជឿជាក់លើរដ្ឋាភិបាល និងអង្គការអន្តរជាតិ កំពុងនៅក្បែរ និងគាំទ្រពួកគាត់។ ដូច្នេះ យើងត្រូវការតម្រូវការជាបន្ទាន់ក្នុងការឆ្លើយតប គឺយើងត្រូវតែមានក្រុមការងារ ដើម្បីជួយផ្នែកសង្គ្រោះបឋមផ្នែកផ្លូវចិត្តនេះ ឱ្យបានទាន់ពេលវេលា៕