​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ ​បញ្ញា​សិប្បនិម្មិត​ ​(​AI​) ​បាន​ជ្រៀត​ចូល​យ៉ាង​ជ្រៅ​ក្នុង​ជីវិត​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​កុមារ​រួចទៅហើយ​។ ​មិន​ថា​តែ​ការ​ជួយ​ធ្វើ​កិច្ចការ​ផ្ទះ​ ​ឬ​ការ​ដោះស្រាយ​ចម្ងល់​ផ្សេង​ៗ​នោះ​ទេ​ ​បច្ចេកវិទ្យា​នេះ​អាច​ឆ្លើយតប​បាន​យ៉ាង​រហ័ស​ក្នុង​រយៈពេល​ត្រឹម​ប៉ុន្មាន​វិនាទី​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​។​

​ការ​យល់ដឹង​ពី​របៀប​ប្រើប្រាស់​ ​AI​ ​ឱ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ​ និង​មាន​សុវត្ថិភាព​ ​ពិតជា​មាន​សារសំខាន់​ខ្លាំង​ណាស់​សម្រាប់​ឪពុក​ម្តាយ​ ​និង​អាណាព្យាបាល​។ ​ខាងក្រោម​នេះ​ជា​គន្លឹះ​សាមញ្ញ​ៗ​ ​ដែល​ត្រូវបាន​ណែនាំ​ដោយ​អង្គការ​យូណេសេហ្វ ​ដើម្បី​ជួយ​គ្រួសារ​ក្នុង​ការ​ស្វែងយល់​អំពី​បញ្ញា​សិប្បនិម្មិត​ ​(​AI​) ​ជាមួយគ្នា​ ​និង​បង្កើត​ទម្លាប់​ប្រើប្រាស់​អ៊ីនធឺណិត​ប្រកបដោយ​សុវត្ថិភាព។​

​១.​ ​បង្រៀន​ឱ្យ​ពួកគេ​យល់​ពី​ក្មេង​

​កុមារ​សម័យ​ថ្មី​នេះ​បាន​ពើប​ប្រទះ​បញ្ញា​សិប្បនិម្មិត​ ​(​AI​) ​ក្នុង​ជីវិត​ រស់​នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ ​ទោះបីជា​មិន​បាន​ប្រើប្រាស់​ដោយ​ផ្ទាល់​ក៏ដោយ​ ​ដូចជា​នៅ​ផ្ទះ​ ​សាលារៀន​ ​ឬ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​សង្គម។

​នៅពេល​កូន​អ្នក​សួរ​ ​ឬ​សម្គាល់​ឃើញ​អ្វី​ទាក់ទង​នឹង​ ​AI​ ​សូម​ចាប់​យក​ឱកាស​នោះ​ ​ដើម្បី​ពន្យល់​បន្ថែម​អំពី​ ​AI​ ​ថា​ ​វា​គឺជា​អ្វី​ ​និង​មាន​ដំណើរការ​យ៉ាងដូចម្តេច។​

​២.​ ​យល់ដឹង​ពី​ហានិភ័យ​នៃ​ការ​ប្រើប្រាស់​

​ឧបករណ៍​ ​ឬ​ប្រព័ន្ធ​ ​AI​ ​មួយចំនួន​អាច​ប្រមូល​ទិន្នន័យ​ផ្ទាល់ខ្លួន​ របស់​អ្នកប្រើប្រាស់​ ​បង្ហាញ​ខ្លឹមសារ ​ឬ​ចម្លើយ​គ្រោះថ្នាក់​ ​ឬ​ទាក់ទាញ​កុមារ​ដើម្បី​ផលប្រយោជន៍​ពាណិជ្ជកម្ម។​

​គួរ​លើកទឹកចិត្ត​ឱ្យ​កុមារ​ប្រើប្រាស់​ក្នុង​កម្រិត​សមស្រប​ និង​ដោយ​ប្រុងប្រយ័ត្ន​បែប​រលឹក​ដឹងខ្លួន​ ​ដើម្បីឱ្យ​កូន​របស់​អ្នក​បន្ត​អភិវឌ្ឍ ​ជំនាញ​ជីវិត​ពិត ​ដូចជា​ការ​ប្រាស្រ័យទាក់ទង​ ​និង​ការ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា។​

​៣.​ ​លើក​ឧទាហរណ៍​ជិត​ៗ​ខ្លួន​

​កុមារ​តូច​ៗ​អាច​យល់ដឹង​អំពី​ ​AI​ ​បាន​ល្អ​បំផុត​ ​នៅពេល​អ្នក​ភ្ជាប់​វា ​ទៅនឹង​អ្វី​ដែល​ពួកគេ​ស្គាល់​ក្នុង​ជីវិត​ប្រចាំ​ថ្ងៃ។​

​ស្វែងយល់​អំពី​ ​AI​ ​ជាមួយ​កូន​ៗ​ ​ដោយ​សាកល្បង​សួរ​សំណួរ​សាមញ្ញ​ៗ​ទៅកាន់​ ​Chatbot​ ​ឬ​ជំនួយការ​សំឡេង​ ​(​Voice​ ​Assistant​) ​ហើយ​ពិភាក្សា​អំពី​ចម្លើយ​ដែល​ទទួលបាន​។ ​វា​នឹង​ជួយ​ឱ្យ​កូន​យល់​ថា​ ​AI​ ​អាច​ធ្វើ​អ្វី​បាន​ ​និង​មិន​អាច​ធ្វើ​អ្វី​បាន។​

​៤.​ ​ប្រើប្រាស់​ ​AI​ ​ជា​ជំនួយការ​សិក្សា​

​AI​ ​អាច​ជួយ​គាំទ្រ​ការ​សិក្សា​របស់​កុមារ​ ​ដោយ​វា​អាច​ពន្យល់​មេរៀន​ឱ្យ​កាន់តែ​ងាយ​យល់​ ​ឆ្លើយ​សំណួរ​បាន​ភ្លាម​ៗ​ ​និង​ផ្តល់​ ​លំហាត់​ដែល​សមស្រប​ទៅនឹង​តម្រូវការ​របស់​កុមារ​ម្នាក់​ៗ។

​ទោះជា​យ៉ាងណា​ ​ការ​ពឹងផ្អែក​លើ​ ​AI​ ​ច្រើន​ពេក ​អាច​ប៉ះពាល់​ដល់​ភាព​ច្នៃប្រឌិត​របស់​កុមារ​។ ​សូម​លើកទឹកចិត្ត​កូន​ឱ្យ​ប្រើប្រាស់​ ​AI​ ​ជា​ឧបករណ៍​ជំនួយ​សម្រាប់​ការ​សិក្សា​ ​មិន​មែន​ជា​ផ្លូវ​កាត់​ក្នុង​ការ​សិក្សា​នោះ​ទេ​។​

​៥. ​ការពារ​ឯកជនភាព​របស់​កូន​អ្នក​

​ឧបករណ៍​ ​AI​ ​មួយចំនួន​អាច​ស្នើសុំ​ព័ត៌មាន​ ​ដូចជា​ ​អាយុ​របស់​កុមារ ​ឬ​ព័ត៌មាន​ទំនាក់ទំនង​របស់​ឪពុក​ម្តាយ​។​

​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ប្រើប្រាស់​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ ​កុមារ​អាច​ចែករំលែក​ព័ត៌មាន​ ​ទាំងនោះ​ដោយ​មិន​ដឹងខ្លួន​ដូចជា​ ​ឈ្មោះ​ ​ទម្លាប់​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ ​មិត្តភក្តិ ​ឬ​អារម្មណ៍​របស់​ពួកគេ​។ ​សូម​ពិនិត្យ​ការ​កំណត់​ឯកជនភាព​ ​(​Privacy​ ​Settings​) ​ជាមួយ​កូន​ ​និង​ស្វែងយល់​ថា​ ​តើ​វេទិកា​ ​AI​ ​នីមួយ​ៗ​ប្រមូល​ ​និង​ចែករំលែក​ទិន្នន័យ​អ្វី​ខ្លះ​។​

​៦. ​រៀន​ប្រើប្រាស់​ ​AI​ ​ជាមួយគ្នា​

​អាណាព្យាបាល​ភាគ​ច្រើន​មាន​អារម្មណ៍​មិន​ប្រាកដប្រជា​ ​ក្នុង​ការ​ណែនាំ​កុមារ​ ព្រោះ​បច្ចេកវិទ្យា​ ​AI​ ​រីកចម្រើន​លឿន​រហ័ស​។ ​ប៉ុន្តែ​ឪពុក​ម្តាយ​មិន​ចាំបាច់​ក្លាយជា​អ្នកជំនាញ​ខាង​ ​AI​ ​ដើម្បី​តែ​ជួយ​កូន​រៀនសូត្រ​ពី​វា​ទេ។​

​ការ​រៀន​ស្វែងយល់​អំពី​ ​AI​ ​ជាមួយ​កូន​ ​គឺជា​ចំណុច​ចាប់ផ្តើម​ដ៏​ល្អ​ ​ដែល​អាច​ជួយ​គាំទ្រ ​និង​លើកទឹកចិត្ត​កូន​ឱ្យ​ប្រើប្រាស់​ ​AI​ ​ប្រកបដោយ​សុវត្ថិភាព​ ​និង​ការ​ទទួលខុសត្រូវ​។​

​៧.​ ​សង្កេតមើល​សញ្ញា​ព្រមាន​

​ការ​ប្រើប្រាស់​ ​AI​ ​ក្នុង​របៀប​មិន​សមស្រប​ ​ដូចជា​ការ​ប្រើប្រាស់​ហួស​កម្រិត​ ​និង​ការ​បង្ហាញ​អារម្មណ៍​មួម៉ៅ​ ​ឬ​ខឹងសម្បារ​នៅពេល​ត្រូវបាន​ប្រាប់​ឱ្យ​ឈប់​។​

​ប្រសិនបើ​កើតមាន​សញ្ញា​ទាំង​នេះ​ ​គួរ​ចាប់ផ្តើម​សួរ​សំណួរ​ដោយ​ទន់ភ្លន់​ និង​បើក​ចំហ​។ ​អ្នក​អាច​ព្រមព្រៀង​គ្នា​លើ​ដែន​កំណត់​ ​និង​ការ​ជជែក​ពិភាក្សា​ជា​ទៀងទាត់​ ​ដើម្បីឱ្យ​ការ​ប្រើប្រាស់​ ​AI​ ​ប្រកបដោយ​សុខ​ភាព​ល្អ​ និង​មាន​តុល្យភាព​។​

​៨.​ ​ពិភាក្សា​ជាមួយ​សាលារៀន​

​ឪពុក​ម្តាយ​អាច​សាកសួរ​សាលារៀន​ ​អំពី​របៀប​ដែល​ ​AI​ ​ត្រូវបាន​ប្រើប្រាស់​ក្នុង​ការ​បង្រៀន​ ​និង​ការ​ធ្វើ​កិច្ចការ​ផ្ទះ​។​

​ប្រសិនបើ​កុមារ​ប្រើ​ ​AI​ ​ដើម្បី​ធ្វើ​កិច្ចការ​ផ្ទះ​ ​ខុសពី​គោលការណ៍​ណែនាំ​របស់​សាលា ​វា​អាចនឹង​មកពី​កុមារ​ខ្វះ​ការ​ជំរុញ​ទឹកចិត្ត​ ​និង​អាច​ជា​បញ្ហា​។ ​ការ​សហការ​ជិតស្និទ្ធ​រវាង​គ្រួសារ​ ​និង​សាលារៀន​ ​នឹង​ជួយ​ណែនាំ​ពួកគេ​ឱ្យ​ប្រើប្រាស់​ ​AI​ ​បាន​យ៉ាង​ត្រឹមត្រូវ​។​

​៩. ​មើល​ ​AI​ ​ក្នុង​រូបភាព​ទូលំទូលាយ​

​AI​ ​កំពុង​ដើរ​តួនាទី​កាន់តែ​សំខាន់​ក្នុង​ការ​លេង​ ​ការ​រៀន​ ​និង​ជីវិត​រស់​នៅ​របស់​កុមារ​ ប៉ុន្តែ​វា​ក៏​គ្រាន់តែ​ជា​ផ្នែក​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ​។​

​អ្វី​ដែល​សំខាន់​បំផុត​ ​គឺ​បរិយាកាស​ដែល​កុមារ​កំពុង​រស់​នៅ​ រៀនសូត្រ ​និង​លូតលាស់​។ ​ការ​រក្សា​ទស្សនៈ​ប្រកបដោយ​តុល្យភាព​បែប​នេះ​ ​នឹង​ជួយ​ឱ្យ​ឪពុក​ម្តាយ​ធ្វើ​ការ​សម្រេចចិត្ត​អំពី​ការ​ប្រើប្រាស់​ ​AI​ ​ប្រកបដោយ​ការ​ពិចារណា​ ​និង​មាន​ទំនុកចិត្ត​៕
​
​Via​:​ ​UNICEF