នំអន្សមក្នុងផ្នត់គំនិតប្រជាជនខ្មែរ

ភ្នំពេញ – ជាទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរតាំងពីបុរាណកាលមក រាល់ពេលមានកម្មវិធីជួបជុំញាតិមិត្ត ដូចជាពិធីមង្គលការ ពិធីភ្ជាប់ពាក្យ និងពិធីបុណ្យផ្សេងៗ ដូចជាពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ និងពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌជាដើម ប្រជាជនខ្មែរគ្រប់រូប គ្រប់វ័យនៅតាមស្រុកស្រែចំការ តែងនាំគ្នាវេច និងចម្អិននំអន្សម និងនំខ្មែរផ្សេងៗទៀតទៅតាមចំណង់ចំណូលចិត្ត ដើម្បីចែកជូនសមាជិកក្រុមគ្រួសារ មិត្តភក្តិ អ្នកភូមិ និងប្រគេនព្រះសង្ឃជាដើម។

ក្នុងចំណោមនំខ្មែរជាច្រើន «អន្សម» ជាប្រភេទនំខ្មែរ ដែលប្រជាជនខ្មែរនិយមធ្វើ ដើម្បីសែនថ្វាយ និងឧទ្ទិសជូនទៅដល់ជីដូនជីតា និងញាត្តិការទាំងប្រាំពីរសណ្តាន ដែលបានចែកឋានទៅ ។ បើយោងតាមវចនានុក្រមសម្តេចសង្ឃ ជួន ណាត បានពន្យល់ថា «អន្សម» ជាឈ្មោះនំ ធ្វើដោយអង្ករដំណើបខ្ចប់ដោយស្លឹកស្រស់ (តាមធម្មតា ច្រើនប្រើស្លឹកចេក) មានរាងមូលស្មើចុងស្មើដើម ចម្អិនដោយស្ងោរ ឬអាំងក៏មាន។ អន្សម មានច្រើនប្រភេទ គឺអន្សមចេក (មានចេកណាំវ៉ាទុំទាំងមូលជាស្នូល), អន្សមជ្រូក (មានសាច់ជ្រូកជាស្នូល), អន្សមដូង អន្សមដាក់ខ្ទិះដូង ឬសាច់ដូងទុំកោសលាយផង និងអន្សមអាំង អន្សមដែលចម្អិនដោយអាំងជាដើម។

តើនំអន្សមមានអត្ថន័យយ៉ាងដូចម្តេចក្នុងផ្នត់គំនិតប្រជាជនខ្មែរ?

អន្សមមានប្រវត្តិតាំងពីបុរាណកាលមកម្ល៉េះ អន្សមត្រូវគេយល់ឃើញថា ចេញមកពីពាក្យដើមថា នំសន្សំ គឺមានន័យថា ជានំតំណាងភោគផល បរិបូណ៌ ដែលពលរដ្ឋបានធ្វើការងារស្រែចំការ សន្សំទុកនូវភោគផលនេះ សម្រាប់ដោះស្រាយការរស់នៅ មិនឱ្យមានការខើចអត្តខាត់ ក្នុងគ្រួសារនីមួយៗ ជាពិសេសនៅរដូវរាំងស្ងួត ឬនៅពេលស្រុកទេសមានសង្រ្គាមទុរភិក្សអន្តរាយ។

សម្រាប់លោកសាស្រ្តាចារ្យ សំបូរ ម៉ាណារ៉ា អ្នកស្រាវជ្រាវប្រវត្តិសាស្រ្តប្រទេសកម្ពុជា បានមានប្រសាសន៍ថា ចាប់តាំងពីសម័យអង្គរ ប្រជាជនខ្មែរបានយកចិត្តទុកដាក់កាន់សាសនា២ធំ គឺព្រហ្មញ្ញសាសនា និងពុទ្ធសាសនា ។ ប៉ុន្តែនៅសម័យបុរាណខ្មែរយើងឱ្យតម្លៃទៅលើសាសនាព្រលឹង គឺការគោរពមេបា គោរពឪពុក គោរពម្តាយ ហើយបន្តបន្ទាប់មក យើងបានលើកតម្កើងឪពុកម្តាយ មេបា ឱ្យទៅជាព្រះសីវៈ (ឬព្រះឥសូរ) ។ បន្តក្រោយមក នៅសម័យអង្គរ នៅពេលដែលគេគោរពបូជាចំពោះព្រះសីវៈ គឺគេចាប់ផ្តើមគិតអំពីមេបា ឪពុកម្តាយ ដូច្នេះដើម្បីឱ្យទៅជាមូលដ្ឋាន នៃការគោរព ខណៈព្រហ្មញ្ញសាសនាឈប់សាងសិវលឹង្គជាថ្ម គេក៏ចាប់ផ្តើមកសាងអ្វីមួយជានិម្មិតរូបធម្មតាៗ ដោយក្រោយមកគេក៏បានប្តូរពីរូបភាពដែលធ្វើពីថ្ម មកធ្វើជានំអន្សម ដែលនំអន្សមនេះ តំណាងឱ្យសិវលឹង្គ។

លោកសាស្រ្តាចារ្យ សំបូរ ម៉ាណារ៉ា

“ដើម្បីគោរពបូជាចំពោះឪពុកម្តាយ សិវលឹង្គ គេក៏បានប្តូរពីរូបភាពដែលធ្វើពីថ្មបាននោះ មកធ្វើជានំអន្សម ។ លក្ខណៈ នៃតំណាងនេះ គ្រាន់តែធ្វើជានិម្មិតរូបដំបូងៗ ហើយក៏បង្កើតបានជាតម្លៃនៅក្នុងសង្គមយើងអញ្ចឹងទៅ។ ដូច្នេះវាជាការឱ្យតម្លៃមួយទៅលើនំអន្សមហ្នឹង”

បើមើលពីទិដ្ឋភាព នៃប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ យើងអាចកត់សម្គាល់ឃើញថា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរជាទូទៅតែងវេចនំអន្សមនាពិធីបុណ្យផ្សេងៗ ជាពិសេសពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ ព្រោះថា ជាឱកាសជួបជុំសាច់ញាតិ កូនចៅ ជាពិសេសនៅតាមបណ្តាខេត្ត ដែលប្រជាជនខ្មែរតែងទៅលេងស្រុកកំណើតដើម្បីជួបជុំគ្រួសារ ហើយយាយតា ឪពុកម្តាយ តែងតែវេចនំទាំងនេះដើម្បីទទួលកូនចៅ។

នៅតាមមូលដ្ឋាន និងតាមផ្ទះនីមួយៗ ក្មេងប្រុសៗតែងតែជួយជាកម្លាំង ចំណែកក្មេងស្រីៗតែងជួយជីដូន ឬម្តាយ ក្នុងការវេច និងចម្អិននំទាំងនេះ។ លោកសាស្រ្តាចារ្យ សំបូរ ម៉ាណារ៉ា បានមានប្រសាសន៍ថា ទិដ្ឋភាពនេះ បានបង្ហាញពីការអប់រំប្រពៃណី ហើយវាក៏នាំឱ្យកើតឡើងនូវសេចក្តីស្រឡាញ់គ្រួសារ បង្ហាញប្រាប់អំពីតម្លៃ នៃការជួបជុំរបស់ក្រុមញាតិ នៃគ្រួសារ ក្នុងន័យដឹងគុណ កត្តញូ និងរក្សាប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់។

លោកសាស្រ្តាចារ្យ សំបូរ ម៉ាណារ៉ា

“…ខ្ញុំធ្លាប់បានចូលរួមចំណែកវេចនំជាមួយជីដូនរបស់ខ្ញុំនៅឯស្រែ ពេលឪពុកម្តាយខ្ញុំនាំខ្ញុំទៅ ពេលទៅដល់នោះ យើងវេចនំ ហើយមានមនុស្សច្រើនណាស់មកជុំគ្នា មានអ្នកដាំទឹក អ្នកដុតអុស អ្នកមើលនំ… ហើយនៅពេលដែលយើងដុតភ្លើងនំអន្សមហ្នឹង ជីតារបស់ខ្ញុំអង្គុយជុំជាមួយចៅៗនិទានពីរឿងនេះ រឿងនោះពីសម័យដើម… “

យ៉ាងណាក៏ដោយ សម្រាប់លោកសាស្រ្តាចារ្យ សំបូរ ម៉ាណារ៉ា នំអន្សម ក្រៅពីមានរស់ជាតិឆ្ងាញ់ ការវេចនំប្រពៃណីខ្មែរមួយនេះ ក៏បានជួយទៅដល់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ តាមរយៈការប្រើប្រាស់សណ្តែក អង្ករដំណើប សាច់ជ្រូក និងស្លឹកចេកជាដើម ដែលដាំដុះដោយប្រជាកសិករខ្មែរ៕

លោក សេក សត្យា | Mr. Sek Sathya

លោក សេក សត្យា មានបទពិសោធន៍ធ្វើការលើវិស័យសារព័ត៌មានរយៈ ពេលជាង ១០ឆ្នាំ និងជាផលិតករកម្មវិធីព័ត៌មានទូរទស្សន៍ ។

របាយការណ៍ថ្មី

មើលទាំងអស់ ➧

វិធីសាស្រ្ត ៤ ដើម្បីការពារ និងគ្រប់គ្រងអាការៈ Burnout

ចំណេះជីវិត, បទយកការណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 13/04/2026

ការប្រើគ្រឿងស្រវឹងអាចបំផ្លាញខួរក្បាល ដែលរួមចំណែកនាំឱ្យមានជំងឺវង្វេង

បទយកការណ៍, ព័ត៌មានអន្តរជាតិ, ព្រឹត្តិការណ៍

• 13/04/2026

AI អាចបង្កើនផលិតភាពការងារ ប៉ុន្តែចំណូលមនុស្សនឹងកើនឡើងដែរឬទេ?

បទយកការណ៍, ព័ត៌មានអន្តរជាតិ

• 10/04/2026

អាណាព្យាបាល មានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍខួរក្បាល និងជំនាញសង្គមរបស់កុមារ

បទយកការណ៍, អប់រំកុមារតូច

• 10/04/2026

UNICEF ៖ Gen Z ចង់ក្លាយជាផ្នែកមួយនៃដំណោះស្រាយនៅពេលនិយាយពីសុខភាពផ្លូវចិត្ត

បទយកការណ៍, ព័ត៌មានអន្តរជាតិ

• 10/04/2026

ការសិក្សា ៖ លេងបណ្ដាញសង្គម លើស៣ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ ប្រឈមនឹងហានិភ័យជំងឺថប់បារម្ភ និងការបាក់ទឹកចិត្តខ្ពស់

បទយកការណ៍

• 10/04/2026

អក្ខរកម្ម AI ជំនាញទន់ និងការស្គាល់ពីខ្លួនឯង ជាជំនាញសំខាន់ សម្រាប់បច្ចុប្បន្ន និងអនាគត

បទយកការណ៍, ព័ត៌មានអន្តរជាតិ

• 10/04/2026

ប្រើស្មាតហ្វូន អាចនាំឱ្យកុមារអាយុក្រោម ១៣ឆ្នាំ មានបញ្ហាផ្លូវចិត្ត និងចរិតកោងកាច

បទយកការណ៍, អប់រំកុមារតូច

• 10/04/2026

ចិញ្ចឹមកូនទម្រើស នឹងធ្វើឱ្យកុមារក្លាយជាមនុស្សគ្មានទំនុកចិត្ត និងឯករាជ្យលើខ្លួនឯង

បទយកការណ៍, អប់រំកុមារតូច

• 10/04/2026

ព័ត៌មានទូទៅ

មើលទាំងអស់ ➧

ឱកាសសម្រាប់សិស្សវិទ្យាល័យ! កម្មវិធី «ក្លឹបសហគ្រិនវិទ្យាល័យ» បើកទទួលពាក្យ ដើម្បីបណ្តុះជំនាញអាជីវកម្ម និងភាពជាអ្នកដឹកនាំតាមអនឡាញ

ព័ត៌មានអាហារូបករណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 26/06/2026

ដើម្បីចូលរួមចំណែកក្នុងការជំរុញ និងអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពយុវជនកម្ពុជាឱ្យកាន់តែមានភាពច្នៃប្រឌិត និងទាន់សម័យកាល ពេលនេះកម្មវិធី «ក្លឹបសហគ្រិនវិទ្យាល័យ» បានប្រកាសបើកទទួលពាក្យចូលរួមពីសិស្សានុសិស្សទូទាំងប្រទេស...

អាហារូបករណ៍ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ និងថ្នាក់បណ្ឌិតពីកម្មវិធី China-AUN ឆ្នាំសិក្សា២០២៤-២០២៥

ព័ត៌មានអាហារូបករណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 28/12/2023

ឱកាសសិក្សាថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ និងថ្នាក់បណ្ឌិតនៅប្រទេសចិនពីកម្មវិធីអាហារូបករណ៍ China-AUN សម្រាប់ឆ្នាំសិក្សា២០២៤-២០២៥។ អាហារូបករណ៍មានកម្មវិធីសិក្សាជាភាសាចិន និងភាសាអង់គ្លេស។

មជ្ឈមណ្ឌលស៉ីមេអូ RELC ផ្ដល់អាហារូបករណ៍ដល់បុគ្គលិកអប់រំចំនួន១៤កន្លែង លើវគ្គបណ្ដុះបណ្ដាល និងបច្ចេកទេសបង្រៀនភាសាអង់គ្លេស

ព័ត៌មានអាហារូបករណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 25/07/2025

ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា បានប្រកាសជ្រើសរើស បុគ្គលិកអប់រំ និងគ្រូបង្រៀនភាសាអង់គ្លេស ចំនួន១៤នាក់ ទៅសិក្សាអាហារូបករណ៍ វគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលភាសាអង់គ្លេស នៅ មជ្ឈមណ្ឌលស៊ីមេអូ RELC សម្រាប់ឆ្នាំ២០២៦។ វគ្គបណ្ដុះបណ្ដាល..

ឱកាសសិក្សាថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ពីកម្មវិធីអាហារូបករណ៍ Utrecht Excellence នៃប្រទេសហូឡង់ឆ្នាំ២០២៤

ព័ត៌មានអាហារូបករណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 20/09/2023

ឱកាសសិក្សាអាហារូបករណ៍ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់នៅសាកលវិទ្យាល័យUtrecht នាប្រទេសហូឡង់ឆ្នាំសិក្សា២០២៤ ។ អាហារូបករណ៍បើកផ្ដល់សម្រាប់និស្សិតជុំវិញពិភពលោករួម.......

ឱកាសសិក្សាអាហារូបករណ៍ភាសាកូរ៉េពីសាកលវិទ្យាល័យ Yonsei ឆ្នាំសិក្សា២០២៤

ព័ត៌មានអាហារូបករណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 29/05/2024

សាកលវិទ្យាល័យ Yonsei និងកម្មវិធីសិក្សាតាមOnline Coursera ប្រកាសផ្ដល់អាហារូបករណ៍សិក្សាភាសាកូរ៉េតាមរយៈ online ពីវិទ្យាស្ថានផ្សេងៗនៃសាកលវិទ្យាល័យYonsei ដល់.....

អាហារូបកណ៍សិក្សាជំនាញវិជ្ជាជីវៈនៅវិទ្យាស្ថានជាតិសហគ្រិនភាព និងនវានុវត្តន៍

ព័ត៌មានអាហារូបករណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 27/08/2024

ឱកាសសិក្សាជំនាញវិជ្ជាជីវៈវគ្គខ្លីនៅវិទ្យាស្ថានជាតិសហគ្រិនភាព និងនវានុវត្តន៍ សម្រាប់យុវជន យុវនារី ឥតគិតថ្លៃក្នុងវគ្គសិក្សាថ្មី។ អាហារូបករណ៍ផ្ដល់ជូនការសិក្សាសម្រាប់យុវជន យុវនារី មកពីគ្រួសារក្រីក្រ គ្រួសារងាយរងហានិភ័យ កម្មករនិយោជិតនៃសេដ្ឋកិច្ច...

មូលនិធិព្រីនស៍ បញ្ចប់វគ្គសម្ភាសន៍ចុងក្រោយ ប្រកបដោយជោគជ័យ សម្រាប់អាហារូបករណ៍ ចេន ហ្ស៊ី ជំនាន់ទី៣

ព័ត៌មានអាហារូបករណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 11/03/2024

មូលនិធិព្រីនស៍ដែលជាមូលនិធិមនុស្សធម៌នៃសម្ព័ន្ធក្រុមហ៊ុន ព្រីនស៍ ហូលឌីង គ្រុប ថ្មីៗនេះបានធ្វើបទសម្ភាសន៍ចុងក្រោយ សម្រាប់កម្មវិធីអាហារូបករណ៍ ចេន ហ្ស៊ី របស់ខ្លួន។