នៅក្នុងយុគសម័យនៃឧស្សាហកម្ម ៤.០ បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលកំពុងដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់​ក្នុងជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ទាំងការសិក្សា ការធ្វើអាជីវកម្ម និង​ការ​បំពេញ​កិច្ច​ការងារ ដែលធ្វើ​ឱ្យ​វាក្លាយ​ជាសរសៃឈាមដ៏សំខាន់សម្រាប់ទ្រទ្រង់សេដ្ឋកិច្ច និងការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។ សម្រាប់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ការឈានទៅសម្រេចបាននូវចក្ខុវិស័យសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថលឆ្នាំ២០៣៥ ទាមទារឱ្យមានការប្រែក្លាយធនធានមនុស្សពី «អ្នកប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាធម្មតា» ឱ្យទៅជា «ពលរដ្ឋឌីជីថល» ដែលមានចំណេះដឹង និងការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់។

អ្វីទៅជាពលរដ្ឋឌីជីថល?

ពលរដ្ឋឌីជីថល មិនមែនមានន័យត្រឹមតែចេះចុចទូរស័ព្ទដៃ ឬប្រើប្រាស់បណ្ដាញសង្គមនោះទេ, យោងតាមឯកសារសិក្សារបស់មជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជា ៤.០ ពលរដ្ឋឌីជីថលគឺជាបុគ្គលដែលមានសមត្ថភាពពេញលេញក្នុងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាដើម្បីទំនាក់ទំនង ស្រាវជ្រាវ និងដោះស្រាយបញ្ហា ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងសុវត្ថិភាព។ ដូច្នេះ​ដើម្បីក្លាយជាពលរដ្ឋឌីជីថល ចាំបាច់ត្រូវមានចំណេះដឹង និង​ជំនាញទន់សំខាន់ៗ​ដូចជា អក្ខរកម្មឌីជីថល និង​ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា​ដោយ​មានក្រមសីលធម៌ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យពលរដ្ឋចេះវាយតម្លៃព័ត៌មានត្រឹមត្រូវ, ការយល់ដឹងអំពីសុវត្ថិភាពតាមអ៊ីនធឺណិត ដើម្បីការពារទិន្នន័យឯកជន និងការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវក្រមសីលធម៌ឌីជីថលក្នុងការរស់នៅក្នុងសង្គមអនឡាញ, ត្រូវមានសមត្ថភាព​ត្រិះរិះពិចារណា វិភាគទិន្នន័យ ឬព័ត៌មានមិនពិត ការឃោសនាបំភាន់ដោយចេតនា និងការក្លែងបន្លំជាដើម (រូបភាព វីដេអូ និងសំឡេង​ដែលបង្កើតឡើងដោយ AI), ហើយចុងក្រោយ ត្រូវចេះរក្សា​តុល្យភាព​រវាងការ​ប្រើប្រាស់​បច្ចេកវិទ្យា និងសុខភាព​ផ្លូវកាយ ផ្លូវចិត្ត។

ការត្រៀមខ្លួន​របស់ប្រទេស​កម្ពុជា​ក្នុងការ​កសាងពលរដ្ឋឌីជីថល

យោងតាម​ក្របខណ្ឌ​គោល​នយោបាយ​សេដ្ឋកិច្ច និង​សង្គមឌីជីថល​កម្ពុជា ឆ្នាំ២០២១-២០៣៥, ក្នុងឆ្នាំ ២០២១ ប្រជាជន​កម្ពុជា​ប្រមាណត្រឹមតែ ៣០% ប៉ុណ្ណោះ មានជំនាញឌីជីថល​មូលដ្ឋាន ដែលជា​សមត្ថភាព​ក្នុងការ​ប្រើប្រាស់​ប្រព័ន្ធឌីជីថល​សម្រាប់ការ​ស្រាវជ្រាវតាមអ៊ីនធឺណិត ការចែករំលែកព័ត៌មាន និងការទំនាក់ទំនង ខណៈនិស្សិត​កម្ពុជា​ត្រឹមតែ ២៨% ប៉ុណ្ណោះប្រើប្រាស់កុំព្យូទ័រ​សម្រាប់ការ​សិក្សាថ្នាក់ឧត្តមសិក្សា។ ដោយឡែក​តាម​ការ​ប៉ាន់ស្មានក្នុងឆ្នាំ២០២១ កម្ពុជា​មានមូលធន​មនុស្ស​ដែលមានទេពកោសល្យ​ឌីជីថលចំនួនប្រមាណ ៥ម៉ឺននាក់ តែកម្លាំងពលកម្មនៅក្នុងវិស័យ ICT ភាគច្រើន​មានជំនាញកម្រិតមធ្យម និង​មិន​ទាន់​មានលក្ខណៈប្រមូលផ្តុំ​នៅឡើយ ដែលការណ៍នេះបានបង្ហាញថា បើប្រៀបធៀបទៅនឹង​ប្រទេស​ផ្សេង​ទៀត​ក្នុងតំបន់ ការប្រើប្រាស់​បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលរបស់ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​នៅមានភាពយឺតយ៉ាវនៅឡើយ។

ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់​ការផ្លាស់ប្តូរសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមឌីជីថល និង​បង្កើន​ការ​ត្រៀម​ខ្លួន​របស់កម្ពុជា សំដៅ​បង្កើន​ការ​ប្រកួតប្រជែង​ក្នុងតំបន់ រាជរដ្ឋាភិបាល និង​ភាគីពាក់ព័ន្ធ បានផ្តោត​ការយកចិត្តទុកដាក់លើ​ការ​អភិវឌ្ឍចំណេះដឹង និង​ជំនាញឌីជីថល​ដល់សាធារណជន សម្រាប់ទាំងវិស័យសាធារណៈ និងឯកជន ជាពិសេស​ការ​ជ្រៀតចូល​ដល់​កម្រិត​សហគមន៍មូលដ្ឋានផងដែរ តាមរយៈការដាក់ចេញនូវ «យុទ្ធសាស្ត្របញ្ចកោណ ដំណាក់កាលទី១» ដោយកំណត់យក «បច្ចេកវិទ្យា» ជាអាទិភាពមួយក្នុងចំណោមអាទិភាពគន្លឹះទាំងប្រាំគឺ៖ មនុស្ស ផ្លូវ ទឹក ភ្លើង និងបច្ចេកវិទ្យា។ បន្ថែមលើនេះ «ក្របខណ្ឌគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមឌីជីថលកម្ពុជា ២០២១-២០៣៥» បានកំណត់ទិសដៅយ៉ាងច្បាស់លាស់ក្នុងការកសាងរដ្ឋាភិបាលឌីជីថល និងការបណ្តុះបណ្តាលពលរដ្ឋឌីជីថល។

ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ ក៏បានដើរតួនាទីយ៉ាងសកម្ម ដូចជា មូលនិធិ Dariu ដែលអនុវត្តដោយ Swisscontact ដោយផ្តោត​លើ​ការ​រួម​បញ្ចូល​អក្ខរកម្មឌីជីថល​ទៅ​ក្នុងកម្មវិធី​សិក្សា​របស់​សិស្ស​វិទ្យាល័យ និង​សិស្សានុសិស្សអប់រំ​បណ្តុះបណ្តាល​បច្ចេកទេស និង​វិជ្ជាជីវៈ (TVET) ដែលមានគោលបំណង​កាត់បន្ថយ​គម្លាតឌីជីថល ដោយ​ធានាថា សិស្សានុសិស្សត្រូវ​បានត្រៀម​ខ្លួន​សម្រាប់តម្រូវ​ការ​ នៃសម័យទំនើប ដែលជំរុញដោយបច្ចេកវិទ្យា។

ឧបសគ្គដែលរារាំងការ​ទទួលយកឌីជីថល

បើទោះបីជាកម្ពុជា​កំពុងធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅរក​ការ​កសាងសេដ្ឋកិច្ច សង្គមឌីជីថល ស្របតាមយុទ្ធសាស្រ្តបញ្ចកោណ ដំណាក់កាលទី១ របស់រាជរដ្ឋាភិបាលក៏​ដោយ តែនៅមានបញ្ហាប្រឈម​មួយ​ចំនួនបានបន្ត​រារាំង​ល្បឿន នៃការអនុវត្តការងារនេះ។ បញ្ហាប្រឈម​ទាំងនោះ​មានដូចជា កម្រិតចំណេះដឹងឌីជីថល​នៅមាន​កម្រិត ដោយ​ប្រជាជន​កម្ពុជាភាគច្រើន​ប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ឌីជីថល ជាពិសេស​ទូរស័ព្ទដៃ​សម្រាប់តែ​ការ​កម្សាន្ត និង​ប្រើប្រាស់​បណ្តាញសង្គមតែប៉ុណ្ណោះ ហើយប្រជាជន​ដែលមានសមត្ថភាព​ប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ទាំងនោះ​សម្រាប់​កិច្ច​ការ​ដែលផ្តល់ផលិតភាព​ខ្ពស់ទៅតែមានកម្រិតទាបនៅឡើយ, តម្លៃឧបករណ៍ឆ្លាតវៃ (Smartphones/Laptops) ដែលមានគុណភាព​អាច​គាំទ្រ​កម្មវិធីទំនើបៗបាន នៅតែមានតម្លៃខ្ពស់​សម្រាប់ប្រជាជនមានចំណូលទាប និងមធ្យម, ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឌីជីថល និងសេវាគ្របដណ្តប់នៅមានកម្រិតនៅឡើយ សម្រាប់បណ្តាខេត្ត និង​តំបន់ដាច់ស្រយាល ដោយសេវាអ៊ីនធឺណិតជួបប្រទះបញ្ហារអាក់រអួល និងមានល្បឿន​យឺត, ហើយពិសេស​ទៅទៀតនោះ គឺរបាំងភាសា ដោយឧបករណ៍ និងកម្មវិធីឌីជីថលភាគច្រើន​ប្រើប្រាស់​ភាសាអង់គ្លេស​ជាគោល។

សន្និដ្ឋាន

ការកសាងពលរដ្ឋឌីជីថល គឺជាឆ្អឹងខ្នងនៃការជំរុញសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល ។ ប្រសិនបើពលរដ្ឋមានចំណេះដឹងឌីជីថលកាន់តែច្រើន នោះដំណើរការបរិវត្តកម្មឌីជីថលរបស់ប្រទេសកម្ពុជានឹងកាន់តែមានល្បឿនលឿន និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រទេសកម្ពុជា ក៏​មិនខុសគ្នាពីប្រទេស​ដទៃ​ទៀត បើទោះបីជា​នៅក្នុង​ដំណើរការ​អនុវត្ត​បានជួបប្រទះឧបសគ្គមួយ​ចំនួនក៏ដោយ ក៏រាជរដ្ឋាភិបាល និង​ភាគីពាក់ព័ន្ធ​នៅ​តែបន្ត​យកចិត្តទុកដាក់លើការជំរុញកសាងពលរដ្ឋឌីជីថល តាមរយៈការបន្ត​អនុវត្តគោលនយោបាយ ផែនការយុទ្ធសាស្រ្ត និង​គំនិតផ្តួចផ្តើមជាច្រើន​ដែលបានដាក់ចេញ និងព្យាយាមស្វែង​រក​ដំណោះស្រាយ​បន្ថែមដើម្បីជំរុញ​ការ​បណ្តុះបណ្តាលជំនាញ​ឌីជីថលដល់សាធារណជន សំដៅកាត់បន្ថយ​គម្លាតឌីជីថល និងជំរុញឱ្យពលរដ្ឋ​គ្រប់រូប​ក្លាយជា​ពលរដ្ឋ​ឌីជីថល៕

ប្រភព ៖ ឯកសារសិក្សាមជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជា ៤.០