សុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់ស្ត្រីក្នុងអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ និងក្រោយពេលសម្រាល មិនមែនជារឿងផ្ទាល់ខ្លួនតែម្នាក់ឯងនោះទេ ប៉ុន្តែវាមានឥទ្ធិពលផ្ទាល់យ៉ាងជ្រាលជ្រៅទៅលើការលូតលាស់ប្រព័ន្ធប្រសាទ និងអនាគតរបស់កុមារ។ ការសិក្សាផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្របានបង្ហាញថា ស្ត្រីម្នាក់ក្នុងចំណោមប្រាំនាក់ប្រឈមនឹងវិបត្តិផ្លូវចិត្តពេលមានផ្ទៃពោះ។ ប្រសិនបើបញ្ហានេះមិនទទួលបានការព្យាបាលទាន់ពេលវេលាទេ វានឹងបង្កផលវិបាកយូរអង្វែងដល់ទាំងម្តាយ និងកូន ជាពិសេសគឺការយឺតយ៉ាវក្នុងការលូតលាស់ និងបញ្ហាផ្លូវអារម្មណ៍របស់កុមារពេលកើតមក។

កត្តាសំខាន់ៗដែលជះឥទ្ធិពលលើសុខភាពផ្លូវចិត្តមាតា

ស្ថានភាពផ្លូវចិត្តរបស់ស្ត្រីជាម្តាយកើតឡើងដោយសារបន្សំនៃកត្តាជីវសាស្ត្រ បរិស្ថាន និងប្រវត្តិជីវិត។

របួសផ្លូវចិត្តបន្តជំនាន់ និងបទពិសោធអវិជ្ជមានកាលពីកុមារភាព (ACEs)៖ មាតាបិតាដែលធ្លាប់ឆ្លងកាត់ការប៉ះទង្គិចផ្លូវចិត្តធ្ងន់ធ្ងរកាលពីវ័យក្មេង ងាយប្រឈមនឹងជំងឺថប់បារម្ភ បាក់ទឹកចិត្ត និងវិបត្តិស្ត្រេសក្រោយរបួសផ្លូវចិត្ត (PTSD) ដែលបញ្ហាទាំងនេះអាចនឹងរើឡើង ឬធ្ងន់ធ្ងរជាងមុនក្នុងអំឡុងពេលពពោះ និងក្រោយសម្រាល។

កត្តាហ្សែន និងអ័រម៉ូន៖ ប្រវត្តិគ្រួសារធ្លាប់មានបញ្ហាផ្លូវចិត្ត គឺមានហានិភ័យខ្ពស់។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ការប្រែប្រួលយ៉ាងគំហុកនៃកម្រិតអ័រម៉ូនអេស្ត្រូសែន (Estrogen) និងប្រូហ្សេស្តេរ៉ូន (Progesterone) ក្រោយសម្រាល អាចជំរុញឱ្យកើតមានជំងឺបាក់ទឹកចិត្តក្រោយសម្រាល (Postpartum Depression)។

ការបំពុលបរិស្ថាន៖ ការប៉ះពាល់ផ្សែងពុលក្នុងបរិយាកាស និងសារធាតុគីមី បង្កើនហានិភ័យនៃវិបត្តិផ្លូវចិត្តទាំងពេលពពោះ និងក្រោយសម្រាល។

កម្រិតជីវភាព និងសេដ្ឋកិច្ច៖ ភាពតានតឹងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ការខ្វះអាហារូបត្ថម្ភ និងកង្វះលទ្ធភាពទទួលបានសេវាសុខាភិបាលសុទ្ធតែបង្កើនកម្រិតស្ត្រេស។

កង្វះការគាំទ្រពីសង្គម៖ ម្តាយដែលខ្វះការជួយជ្រោមជ្រែង និងការយកចិត្តទុកដាក់ពីស្វាមី ក្រុមគ្រួសារ និងមិត្តភក្តិ ងាយរងអារម្មណ៍ឯកោ និងតានតឹងខ្លាំង ជាពិសេសនៅពេលជួបប្រទះការបាត់បង់មនុស្សជាទីស្រលាញ់ ឬវិបត្តិស្នេហា។

របៀបដែលហានិភ័យផ្លូវចិត្តចម្លងពីឪពុកម្តាយទៅកាន់កូន

វិទ្យាសាស្ត្របញ្ជាក់ថា ការផ្ទេរហានិភ័យមិនមែនកើតឡើងត្រឹមតែតាមរយៈរបៀបចិញ្ចឹមកូនក្រោយកើតនោះទេ ប៉ុន្តែចាប់ផ្តើមតាំងពីក្នុងផ្ទៃ។

តាមរយៈជីវសាស្ត្រក្នុងផ្ទៃ (In-Utero Cortisol Exposure)៖ ភាពតានតឹងផ្លូវចិត្តធ្ងន់ធ្ងររបស់ម្តាយបង្កើនកម្រិតអ័រម៉ូនស្ត្រេស (Cortisol) ដែលអ័រម៉ូននេះអាចជ្រាបកាត់តាមសុកទៅប៉ះពាល់ដល់ទារក។ ការប៉ះពាល់កម្រិត Cortisol ខ្ពស់ក្នុងផ្ទៃ ធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងស្ត្រេសរបស់រាងកាយកូន (HPA axis) ប្រែប្រួល ដែលបណ្តាលឱ្យកុមារងាយប្រតិកម្មនឹងស្ត្រេស ប្រឈមនឹងបញ្ហាការលូតលាស់ប្រព័ន្ធប្រសាទ និងយឺតយ៉ាវក្នុងការយល់ដឹង។

តាមរយៈការប្រែប្រួលហ្សែនខាងក្រៅ (Epigenetics)៖ ភាពតានតឹងរបស់ម្តាយអាចផ្លាស់ប្តូរការបញ្ចេញសកម្មភាពនៃហ្សែន (Gene expression) របស់ទារកដោយមិនចាំបាច់ផ្លាស់ប្តូរទម្រង់ DNA ឡើយ។ ការប្រែប្រួលនេះប៉ះពាល់ដល់យន្តការគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ និងបង្កើនភាពងាយរងគ្រោះចំពោះជំងឺផ្លូវចិត្តទៅថ្ងៃមុខ។

ទំនាក់ទំនង និងការចិញ្ចឹមបីបាច់ (Parenting and Attachment)៖ សុខភាពផ្លូវចិត្តខ្សោយអាចកាត់បន្ថយសមត្ថភាពរបស់ឪពុកម្តាយក្នុងការឆ្លើយតប និងយល់ចិត្តកូនដោយភាពកក់ក្តៅ ដែលនាំឱ្យបាត់បង់ចំណងមនោសញ្ចេតនារឹងមាំ (Secure attachment)។ ករណីធ្ងន់ធ្ងរ ភាពតានតឹងអាចជំរុញឱ្យមានអាកប្បកិរិយារឹងត្អឹង ឬការច្រានចោល ដែលបង្កបញ្ហាផ្លូវចិត្ត និងអាកប្បកិរិយាដល់កុមារ។

ការអន្តរាគមន៍ឱ្យ​ទាន់ពេលវេលា

សុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់ទារក និងកុមារតូចៗ ផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធមិនអាចកាត់ផ្តាច់ពីសុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់មាតាបិតាឡើយ។ ការធានាឱ្យកុមារម្នាក់មានការចាប់ផ្តើមជីវិតប្រកបដោយភាពរឹងមាំ ចាំបាច់ត្រូវផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់តាំងពីពេលចាប់កំណើតក្នុងផ្ទៃ និងអំឡុងពេលជុំវិញការសម្រាល។

ការលុបបំបាត់ការមាក់ងាយ ការផ្តល់ការថែទាំគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ និងការធ្វើអន្តរាគមន៍ឱ្យបានឆាប់រហ័ស គឺជាគន្លឹះចម្បងក្នុងការជួយសង្គ្រោះទាំងម្តាយ និងកសាងមូលដ្ឋានគ្រឹះខួរក្បាលដ៏រឹងមាំសម្រាប់កុមារជំនាន់ក្រោយ៕

ប្រភព ៖ zerotothree.org