ជំងឺគ្រោះថ្នាក់សរសៃឈាមខួរក្បាល ឬជំងឺស្ត្រូក (Stroke) ជាមូលហេតុចម្បងទីមួយនៃពិការភាពនៅទូទាំងសកលលោក ជាពិសេសលើមនុស្សដែលមានអាយុលើសពី ៦០ឆ្នាំឡើងទៅ ។ មនុស្សភាគច្រើនចាត់ទុកជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាលជាកង្វល់ប្រចាំជីវិតដ៏ធំផុត ហើយមានតែ ១០%ប៉ុណ្ណោះដែលកើតលើមនុស្សវ័យក្រោម ៤៥ឆ្នាំ ។ នៅរយៈពេលរវាង ៥០ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ អត្រានៃជំងឺស្ត្រូកមានការថយចុះប្រហែល ៤០ភាគរយនៅប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ប៉ុន្តែមានការកើនឡើងខ្ពស់នៅបណ្តារប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលទាប និងមធ្យម ។ នេះបើតាមគេហទំព័រ Healthline ដែលសិក្សាអំពីសុខភាពសកល ។

ការសិក្សាបានបង្ហាញឱ្យឃើញថា សព្វថ្ងៃជំងឺស្ត្រូក ឬជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាលមានពីរប្រភេទគឺ Ischemic Stroke និង Hemorrhagic Stroke ។ គេរកឃើញថា ៨៧% នៃជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល គឺជា Ischemic Stroke ហើយជំងឺនេះកើតឡើងពេលដែលសរសៃឈាម ដែលមានតួនាទីដឹកនាំឈាមទៅកាន់ខួរក្បាលត្រូវរាំងស្ទះដោយឈាមកក ខ្លាញ់កក ឬកម្ទេចកម្ទីផ្សេងៗ ដែលបណ្តាលឱ្យប៉ះពាល់ដល់លំហូរឈាមទៅកាន់ខួរក្បាល ។

អាការៈជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល Ischemic Stroke អាចសម្គាល់បាន មានដូចជា ស្ពឹក ឬខ្សោយមួយចំហៀងខ្លួន ឬមុខ, ពិបាកនិយាយ ដើរ និងចលនារាងកាយ, ឧស្សាហ៍ឈឺក្បាល និងវិលមុខ, លទ្ធភាពមើលឃើញខុសប្រក្រតី, ហើយពេលខ្លះមិនអាចរក្សាលំនឹងខ្លួនបាន ។ ចំណែកជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាលប្រភេទពីរ Hemorrhagic Stroke វាកើតឡើងនៅពេលដែលសរសៃឈាមខួរក្បាលត្រូវបែកធ្លាយ ឬផ្ទុះសសៃឈាម ។

ជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល Hemorrhagic Stroke អាចកើតឡើងតាមរយ:កត្តាសម្ពាធឈាមឡើងខ្ពស់, ការប្រើប្រាស់ថ្នាំដែលជួយឱ្យឈាមរត់បានល្អ (Anticoagulants), ការប៉ោងសរសៃអាកទែ (Aneurysms) ដែលអាចធ្វើឱ្យផ្ទុះ, គ្រោះថ្នាក់ផ្សេងៗ ឧទាហរណ៍គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍, ការស្ទះសរសៃឈាម (Ischemic) ដែលអាចបណ្តាលឱ្យធ្លាយ ឬផ្ទុះសរសៃឈាម ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ គេអាចសម្គាល់អាការៈមួយចំនួនរបស់អ្នកជំងឺប្រភេទ Hemorrhagic Stroke ដូចជា សន្លប់, ក្អួត, ឈឺក្បាល វិលមុខ, ស្ពឹកនិងខ្សោយមួយចំហៀងខ្លួន, ប្រកាច់, និងមិនអាចរក្សាលំនឹងខ្លួនបានល្អ ។

ជំងឺគ្រោះថ្នាក់សរសៃឈាមខួរក្បាលភាគច្រើនអាចមានសភាពធ្ងន់ធ្ងរបណ្តាលឱ្យស្លាប់ ឬក៏បន្សល់នូវភាពពិការ ទោះបីបច្ចុប្បន្ននេះមានការព្យាបាលដោយបច្ចេកវិទ្យាទំនើបៗក៏ដោយ ។ បច្ចុប្បន្នមានការស្រាវជ្រាវជាច្រើនស្វែងរកវិធីបង្ការកុំឱ្យកើតមានជំងឺនេះ ។ ការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់មួយចំនួនក្នុងជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ជាកត្តាចម្បងអាចបង្ការជំងឺគ្រោះថ្នាក់សរសៃឈាមខួរក្បាលបាន រួមមានការគិតគូរពីរបបអាហារប្រចាំថ្ងៃ លំហាត់ប្រាណឱ្យបានទៀងទាត់ និងធ្វើសកម្មភាពផ្សេងៗ ។ ទម្លាប់ក្រគេង ឬពន្យារពេលគេងខ្លាំងពេក ក៏ជាកត្តារួមផ្សំងាយឱ្យមនុស្សគ្រោះថ្នាក់ដល់សរសៃឈាមខួរក្បាលដែរ ។

ដើម្បីបញ្ជៀសបញ្ហាសុខភាពខាងលើនេះ ការគិតគូរពីរបបអាហារ និងការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់រស់នៅដោយគិតពីសុខភាពជាកត្តាសំខាន់បំផុត ។ របបអាហារទទួលទានរាល់ថ្ងៃ តម្រូវឱ្យពិសារអាហារដែលមានជាតិអំបិលតិចបំផុត ត្រូវពិសាបន្លែ និងផ្លែឈើឱ្យបានច្រើនមុខ និងត្រូវបញ្ចូលគ្រាប់ធញ្ញជាតិទៅក្នុងរបបអាហារប្រចាំថ្ងៃ ។ ទទួលទានអាហារសុខភាព ( Healthy Diet) នឹងអាចកាត់បន្ថយហានិភ័យតាមរយៈការការពារជំងឺមួយចំនួន ដូចជា ជំងឺលើសឈាម ជំងឺទឹកនោមផ្អែម លើសជាតិខ្លាញ់ ជំងឺធាត់ ជំងឺគេងស្រម៉ុក និងជំងឺសរសៃឈាមបេះដូងជាដើម ។

ទន្ទឹមគ្នានេះការធ្វើលំហាត់ប្រាណ អាចកាត់បន្ថយជំងឺលើសឈាម និងមូលហេតុបង្ករផ្សេងៗទៀត នៃជំងឺសរសៃឈាម ។ មនុស្សគ្រប់រូបត្រូវធ្វើលំហាត់ប្រាណឱ្យបានយ៉ាងតិចបីទៅបួនដងក្នុងមួយសប្តាហ៍ ហើយម្ដងៗមានរយៈពេលយ៉ាងតិច ៣០នាទី ។ ប៉ុន្តែក៏ត្រូវចាំដែរថា លំហាត់ប្រាណត្រូវសមស្របតាមកម្លាំង និងកាយសម្បទារបស់ខ្លួន ។

ដោយឡែកកត្តាផ្សេងៗទៀតដែលបុគ្គលត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ ដូចជា ត្រូវរក្សាលំនឹងទម្ងន់ឱ្យបានសមស្រប សម្រាប់បុរសរង្វង់ចង្កេះកុំឱ្យលើសពី ៩០សង់ទីម៉ែត្រ ។ ចំណែកនារីរង្វង់ចង្កេះកុំឱ្យលើសពី ៨០សង់ទីម៉ែត្រ ។ ប្រការចាំបាច់បំផុតត្រូវទៅពិនិត្យ និងព្យាបាលជំងឺលើសឈាម ជំងឺទឹកនោមផ្អែម លើសជាតិខ្លាញ់ និងជំងឺបេះដូងនិងសរសៃឈាមឱ្យបានត្រឹមត្រូវជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិតជំនាញ ។ ទម្លាប់តាមដានសុខភាពជាប្រចាំជាជម្រើសល្អបំផុតដែលដឹងច្បាស់ពីអាការៈស្ត្រូកទាន់ពេលវេលា ។

គួរបញ្ជាក់ថា ការទទួលទានអាហារត្រឹមត្រូវ ហាត់ប្រាណជាប្រចាំ និងការពិនិត្យសុខភាពទៀងទាត់ មិនត្រឹមតែការពារជំងឺស្ត្រូកនោះទេ វាជួយការពារជំងឺផ្សេងៗផងដែរ ។ របបអាហារល្អសម្រាប់អ្នកដែលមានជំងឺលើសឈាម សូមគិតដល់សាច់ត្រី បន្លែ ផ្លែឈើ និងគ្រាប់ធញ្ញាជាតិ អំបិលតិច ស្ករតិច ចៀសវាងអាហារខ្លាញ់ និងអាហារកែច្នៃ ។ ជាថ្មីម្តងទៀត សូមចងចាំថា ការធ្វើលំហាត់ប្រាណឱ្យបានទៀងទាត់ជាគន្លឹះសំខាន់ជួយដល់សុខភាពទូទៅ ៕