ការស្ដាប់សកម្ម(Active listening) និងភាពឆ្លាតវៃផ្នែកអារម្មណ៍(EQ) ជាជំនាញចាំបាច់សម្រាប់ទំនាក់ទំនង និងសហការប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព គ្រប់បរិបទទាំងអស់ ជាពិសេសនៅកន្លែងធ្វើការ។ ជំនាញទាំងពីរនេះ អាចជួយអ្នកឱ្យកសាងទំនាក់ទំនងល្អ ការយល់ចិត្ត និងការជឿទុកចិត្តជាមួយសហការី អតិថិជន​ និងដៃគូជំនួញជាដើម។ លើសពីនេះ អ្នកក៏អាចពង្រឹងផលិតភាពការងារ គំនិតច្នៃប្រឌិត និងសមត្ថភាពដោះស្រាយបញ្ហាបានផងដែរ។ តាមរយៈអត្ថបទនេះ អ្នកនឹងស្វែងយល់អំពីគន្លឹះមួយចំនួន ដើម្បីពង្រឹងសមត្ថភាពស្ដាប់ដោយយកចិត្តទុកដាក់ និងភាពឆ្លាតវៃផ្នែកអារម្មណ៍ និងអាចអនុវត្តក្នុងការបំពេញការងារប្រចាំថ្ងៃ។

១. តើការស្ដាប់សកម្មជាអ្វី ?

ការស្ដាប់សកម្ម (Active listening) គឺជាសកម្មភាពនៃការស្ដាប់នរណាម្នាក់ ដោយយកចិត្តទុកដាក់ ហើយអ្នកស្ដាប់មានបំណង ស្វែងយល់អំពីខ្លឹមសារ អារម្មណ៍ និងទស្សនៈរបស់អ្នកនិយាយ។ ការស្ដាប់សកម្ម គឺរួមបញ្ចូលនូវភាពចង់ដឹងចង់ឮ ការបើកចិត្ត និងការគោរព ហើយជៀសវៀង ការរំខាន និងការវិនិច្ឆ័យអ្នកនិយាយ។ ការស្ដាប់សកម្ម តម្រូវឱ្យអ្នកស្ដាប់មានមតិកែលម្អ សំណួរ និងអាចសង្ខេបនូវអ្វីដែលគេបានស្ដាប់ ដើម្បីបង្ហាញចំណាប់អារម្មណ៍ និងការយល់ឃើញរបស់អ្នក។

២. តើអ្វីជាភាពឆ្លាតវៃផ្នែកអារម្មណ៍?

ភាពឆ្លាតវៃផ្នែកអារម្មណ៍ (EQ) គឺជាស​មត្ថភាពក្នុងការទទួលស្គាល់ យល់ និងគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ខ្លួនឯង និងអ្នកដទៃ។ វាមានធាតុផ្សំសំខាន់ៗចំនួនបួនដូចជា ការយល់ដឹងពីខ្លួនឯង (Self-awareness) ការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង (Self-regulation) ការយល់ដឹងពីសង្គម (Social awareness) និងការគ្រប់គ្រងទំនាក់ទំនង (relationship management)។ ភាពឆ្លាតវៃផ្នែកអារម្មណ៍ (EQ) អាចជួយឱ្យអ្នកទប់ទល់នឹងភាពតានតឹង ដោះស្រាយជម្លោះ យល់ចិត្តអ្នកដទៃ និងបង្កើតឱ្យមានភាពវិជ្ជមានក្នុងបរិយាកាសដែលអ្នកកំពុងនៅ។

៣. តើធ្វើដូចម្តេចដើម្បីអាចអនុវត្តការស្តាប់សកម្មជារៀងរាល់ថ្ងៃ?

ដើម្បីអនុវត្តការស្ដាប់សកម្ម (Active listening) អ្នកអាចប្រើវិធីសាស្ត្រ RASA ដែលតំណាងឱ្យពាក្យទទួល (Receive) សរសើរ (Appreciate) សង្ខេប (Summarize) និងសួរ (Ask)។ នេះមានន័យថា អ្នកត្រូវស្ដាប់ការនិយាយរបស់ដៃគូសន្ទនារបស់អ្នកដោយយកចិត្តទុកដាក់បំផុត ដោយប្រើកែវភ្នែកសំឡឹងមើលមុខគេ ដោយមិនធ្វើកិច្ចអ្វីផ្សេង ឬមើលទូរស័ព្ទនោះឡើយ។ បង្ហាញភាសាកាយវិការ ដូចជា ងក់ក្បាល ញញឹម ឬបញ្ចេញសំឡេងបញ្ជាក់ និងមិនត្រូវនិយាយកាត់ដៃគូរបស់អ្នកឡើយ។ បន្ទាប់ពីគេនិយាយចប់អ្នកអាចសង្ខេបឡើងវិញនូវគំនិត និងចំណុចសំខាន់ៗ ដែលគេបានលើកឡើងមកវិញ ដើម្បីបញ្ជាក់ថា គំនិតទាំងនោះពិតជាត្រឹមត្រូវ និងច្បាស់លាស់ ឬអត់។ ចំណែក ចំណុចចុងក្រោយ អ្នកត្រូវសួរសំណួរ ដើម្បីស្វែងយល់បន្ថែមអំពីអ្វីដែលគេនិយាយ ឬបញ្ចេញមតិចំពោះអ្វីដែលគេបានលើកឡើង។

៤. តើធ្វើដូចម្ដេច ដើម្បីអាចអនុវត្តភាពឆ្លាតវៃផ្នែកជាប្រចាំ?

ការអនុវត្តភាពឆ្លាតវៃផ្នែកអារម្មណ៍ ជាប្រចាំ អ្នកអាចអនុវត្តវិធីសាស្ត្រ ABCDE តំណាងឱ្យពាក្យ ការដឹង (Awareness) ការដកដង្ហើម (Breathe) ការជ្រើសរើស (Choose) ការសម្រេចចិត្ត (Decide) និងការវាយតម្លៃ (Evaluation)។ ចំណុចទាំងនេះ បង្ហាញថា​ ដើម្បីអាចយល់អារម្មណ៍ខ្លួនឯង និងមនុស្សជុំវិញខ្លួន យើងត្រូវចំណាយពេលខ្លះធ្វើចិត្តឱ្យស្ងប់ និងរំងាប់អារម្មណ៍ នៅពេលមានអារម្មណ៍ច្របូកច្របល់ ទុក្ខព្រួយ ការខកចិត្ត ឬខឹង។ សមត្ថភាពក្នុងការកំណត់ និងអាចស្គាល់ពីលក្ខណៈអារម្មណ៍ ដោយផ្អែកលើគោលដៅ តម្លៃ និងតម្រូវការ អាចជួយឱ្យអ្នកមានទំនុកចិត្តលើខ្លួនឯង ហើយអាចឆ្លើយតបទៅនឹងកាលៈទេសៈបានល្អ។

៥. តើធ្វើដូចម្ដេច ដើម្បីចាប់ផ្ដើមអនុវត្ត កាស្ដាប់សកម្ម និងភាពឆ្លាតវៃផ្នែកអារម្មណ៍?

ដើម្បីចាប់ផ្ដើមការស្ដាប់សកម្ម និងភាពឆ្លាតវៃផ្នែកអារម្មណ៍ អ្នកត្រូវកំណត់គោលដៅសម្រាប់ខ្លួនឯងដូចជា ការពង្រឹងជំនាញស្ដាប់, ការគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ ឬការពង្រឹងសមត្ថភាពសហការជាមួយអ្នកដទៃ។ បន្ទាន់មក ជ្រើសរើសគន្លឹះ សំខាន់ៗដែលអ្នកបានដឹងមកអនុវត្តជាប្រចាំ។ លើសពីនេះ ត្រូវតាមដានការរីកចម្រើនរបស់អ្នកឱ្យបានជាប់លាប់៕