ជំងឺរបេង នៅតែជាមូលហេតុចម្បងមួយ នៃការស្លាប់ដែលអាចបង្ការបាននៅក្នុងពិភពលោក ។ ជំងឺរបេង ជាជំងឺឆ្លងដែលបណ្ដាលមកពីមេរោគរបេង (Mycobacterium Tuberculosis)។ ការឆ្លងជំងឺរបេង អាចបណ្ដាលឱ្យមានការខូចខាតសួត និងសរីរាង្គផ្សេងទៀតធ្ងន់ធ្ងរ ប្រសិនអ្នកជំងឺធ្វេសប្រហែសមិនទទួលការព្យាបាលឱ្យទាន់ពេល។

លោកវេជ្ជបណ្ឌិត នូ ចាន់លី ប្រធានបច្ចេកទេស នៃមជ្ឈមណ្ឌលជាតិកំចាត់រោគរបេង និងហង់សិន (CENAT) មានប្រសាសន៍ថា របេងជាជំងឺឆ្លង និងអាចសម្លាប់មនុស្សបាន។ តែជំងឺនេះអាចបង្ការបាន ព្យាបាលជាសះស្បើយ និងមិនមែនជាជំងឺតពូជទេ។ លោកវេជ្ជបណ្ឌិត នូ ចាន់លី បន្តថា គេអាចស្វែងរកការធ្វើតេស្ត និងធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ និងព្យាបាលជំងឺរបេងនៅតាមមណ្ឌលសុខភាព និងមន្ទីរពេទ្យបង្អែក ដោយមិនមានបង់ប្រាក់។

ប្រធានបច្ចេកទេស នៃមជ្ឈមណ្ឌលជាតិកំចាត់រោគរបេង និងហង់សិន (CENAT) បន្ថែមថា របៀបនៃការចម្លងមេរោគរបេង គឺពីអ្នកជំងឺរបេងសួតទៅអ្នកជិតខាងតាមខ្យល់ (airborne/ transmission) នៅពេលអ្នកជំងឺនោះក្អក កណ្ដាស់ និយាយ ឬសើច/ច្រៀង បង្កើតបានជាតំណក់ដង្ហើមតូចៗដែលមានផ្ទុកមេរោគរបេង (nuclei droplet)  អាចស្ថិតនៅក្នុងខ្យល់បានយូរ។ ហើយចូលទៅក្នុងសួតមនុស្សដែលនៅជិតអ្នកជំងឺតាមរយៈការដកដង្ហើមស្រូបយកខ្យល់ដែលមានមេរោគរបេងនោះ។ ការវិវត្តន៍ទៅជាជំងឺរបេង គឺអាស្រ័យលើប្រព័ន្ធការពាររាងកាយរបស់មនុស្សម្នាក់ក្នុងការទប់ទល់ និងបំបែកខ្លួនរបស់មេរោគរបេង។ ប្រព័ន្ធការពាររាងកាយប្រែប្រួលទៅតាម អាយុ អាហារូបត្ថម្ភ និងស្ថានភាពផ្ទុកមេរោគអេដស៍។

លោកវេជ្ជបណ្ឌិត នូ ចាន់លី បញ្ជាក់បន្ថែមថា រោគសញ្ញានៃជំងឺរបេងទូទៅ គឺក្ដៅខ្លួនស្រៀវស្រាញពេលល្ងាច បែកញើសពេលយប់ ស្រកទម្ងន់ បាយពុំបាន និងអស់កម្លាំង។ រោគសញ្ញានៅនឹងកន្លែង៖

• សួត ៖ ក្អកមានឬគ្មានកំហាក (ស្លេស) ក្អកធ្លាក់ឈាម ហត់ ឈឺទ្រូង ចាប់ពី២អាទិត្យឡើងទៅ (លើកលែងក្អកធ្លាក់ឈម៖ ក្អកធ្លាក់ឈាមពេលណា សង្ស័យរបេងសួតនៅពេលនោះ)។
• ក្រៅសួត៖

+របេងកូនកណ្ដុរ៖ ហើមប៉ោង ជួនកាលមានហៀរខ្ទុះ។

+របេងឆ្អឹង/សន្លាក់ឆ្អឹង៖ ហើមប៉ោង ហើយឈឺចាប់។

+របេងស្រោមខួរ៖ ឈឺក្បាល គ្រុនក្ដៅ រឹងក និងសន្លឹម។

ប្រធានបច្ចេកទេសនៃមជ្ឈមណ្ឌលជាតិកំចាត់រោគរបេង និងហង់សិន (CENAT) លើកឡើងដែរថា សម្រាប់ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺរបេង គឺកន្លែងស្រង់កំហាកត្រូវមានខ្យល់ចេញចូលគ្រប់គ្រាន់, ឆ្ងាយពីអ្នកដទៃ (តាមដែលអាចធ្វើទៅបាន), ហាមស្រង់កំហាកក្នុងមន្ទីរិសោធន៍ ឬបន្ទប់បិទជិត។ ឧបករណ៍ធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺរបេង រួមមាន ទី១. មីក្រូទស្សន៍ ទី២. ម៉ាស៊ីនជិនអ៊ិចស្ពើត។ សម្រាប់ការព្យាបាលរបេងមនុស្សពេញវ័យ និងកុមារ​ប្រើថ្នាំព្យាបាលរយៈពេល៦ខែ ដោយ២ខែ ជាតំណាក់កាលសម្រុក និង៤ខែជាការប្រើថ្នាំលេបឱ្យបានទៀងទាត់ (ថ្នាំ៤មុខរួមបញ្ជូលគ្នាទៅជាថ្នាំតែមួយគ្រាប់លេបជារៀងរាល់ថ្ងៃ)។

លោកវេជ្ជបណ្ឌិត នូ ចាន់លី ក៏បានលើកទឹកចិត្តដល់ប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់ដែលកំពុងសង្ស័យអំពីរោគសញ្ញាមេរោគរបេង ត្រូវប្រញាប់ទៅមណ្ឌលសុខភាពដើម្បីធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជាបន្ទាន់ ដើម្បីកុំឱ្យចម្លងទៅក្រុមគ្រួសារ ឬមនុស្សជុំវិញខ្លួន។ លោកវេជ្ជបណ្ឌិត នូ ចាន់លី សង្កត់ធ្ងន់ថា ជំងឺរបេងនេះ ជាជំងឺឆ្លងមិនមែនជាជំងឺតពូជនោះទេ ដូច្នេះសូមប្រជាពលរដ្ឋកុំមានការយល់ច្រឡំ ឬរើសអើង។ ជាពិសេស អ្នកជំងឺរបេងទាមទារការជំរុញលើកទឹកចិត្ត និងការគាំទ្រពីក្រុមគ្រួសារ និងសហគមន៍ ដើម្បីឱ្យការព្យាបាលកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។

គួរជម្រាបជូនថា តាមរបាយការណ៍សាកលស្ដីពីជំងឺរបេងរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកឆ្នាំ២០២៣ បញ្ជាក់ថា កម្ពុជាមានអ្នកឈឺដោយសារជំងឺរបេង (របេងគ្រប់សណ្ឋាន) ប្រមាណ ៥ម៉ឺន៤ពាន់នាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ ឬ៣២០ករណីក្នុងចំណោមប្រជាពលរដ្ឋ១សែននាក់។ ចំណែក របាយការណ៍​របស់អង្គការ CENAT ក្នុងឆ្នាំ២០២៣ មានតែអ្នកជំងឺរបេង ៣២២៨៦នាក់ប៉ុណ្ណោះ ដែលបានចុះបញ្ជីទទួលយកការព្យាបាល នៅមូលដ្ឋានសុខាភិបាលទូទាំងប្រទេស៕