សៀមរាប – ព្រះមហាវិមលធម្ម សិរីសុវណ្ណោ ពិន សែម ព្រះគ្រូចៅអធិការវត្តរាជបូណ៌ ក្រុងសៀមរាប មានសង្ឃដីកាថា ការអប់រំរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា វិជ្ជាជាទ្រព្យសម្បត្តិខ្ពង់ខ្ពស់របស់មនុស្សជាតិ ហើយមនុស្សផងទាំងឡាយតែងឱ្យតម្លៃអ្នកមានវិជ្ជាច្រើនជាងបុគ្គលដែលមានតែទ្រព្យសម្បត្តិខ្សត់ខ្សោយវិជ្ជា ។

ព្រះមហាវិមលធម្ម ពិន សែម បានលើកពុំនោលកំណាព្យខ្មែរបុរាណដែលបានពោលថា អ្នករៀនទាំងឡាយ ប្រយ័ត្នរាយមាយ ព្រោះក្ដីសល់វ៉ល់ ត្រូវខាំមាត់រៀន ចំណេះសាកល ឱ្យត្រាតែដល់ត្រើយត្រាណវិទ្យា ។ វិទ្យាជាទ្រព្យ ប្រើបានគ្រប់សព្វ លើសទ្រព្យនានា អ្នកមានទ្រព្យស្រាប់ អាប់ឥតវិជា្ជ មិត្រភ័ក្ដិផងគ្នា គេច្រើនមើលងាយ ។

ទន្ទឹមគ្នានេះ ព្រះមហាវិមលធម្ម សិរីសុវណ្ណោ ព្រះគ្រូចៅអធិការវត្តរាជបូណ៌ បានពន្យល់បន្ថែមថា ៖

“មានទ្រព្យសម្បត្តិតែមិនសូវមានវិជ្ជា ក៏គង់តែគេមើលងាយ មិនសូវមានតម្លៃ ! អីចឹងបានតែថា វិជ្ជានេះជាទ្រព្យសម្បត្តិដ៏ខ្ពស់ខ្ពស់របស់មនុស្សជាតិនៅលើពិភពលោក។”

ព្រះមហាវិមលធម្មមានសង្ឃដីការដោយសង្កត់ធ្ងន់ថា មនុស្សកាលបើគ្រាន់តែជាមនុស្សធម្មតា គឺគ្មានតម្លៃអ្វីនោះទេ តែមនុស្សមានតម្លៃ គឺមនុស្សមានវិជ្ជា ! ព្រះពុទ្ធសាសនាចាត់ទុកថា វិជ្ជាជាដុំពេជ្រសម្រាប់មនុស្ស ។ មនុស្សដែលមានវិជ្ជាប្រៀបដូចជាដុំពេជ្រ ដោយសារដុំពេជ្រគេត្រូវការ និងចាត់ទុកជាវត្ថុដ៏មានតម្លៃ ។ ប៉ុន្តែអ្វីកើតឡើងទៅបានអាស្រ័យលើការខិតខំរៀនសូត្រ ព្រមទាំងជំរុញកូន និងពន្យល់កូនពីតម្លៃនៃការសិក្សា កុំឱ្យថយឱ្យសោះ ។

ព្រះមហាវិមលធម្ម ពិន សែម បានចាត់ទុកម្តាយឪពុកដែលពុំបានពន្យល់កូនឱ្យយល់ពីតម្លៃនៃការសិក្សា ហាក់បីដូចជារស់នៅដោយគ្មានការពន្យល់ ឬគ្មានបញ្ញាឆ្លុះបញ្ចាំង ព្រោះមិនបានគិតថា អ្នកចេះដឹងមានការគិតយ៉ាងដូចម្តេច ។ ជាមួយគ្នានេះដែរ កាលបើម្តាយឪពុកផ្តល់ឱកាសឱ្យកូនរៀនសូត្ររហូតចេះដឹង គឺប្រៀបដូចជាផ្តល់យស័ក្តិ និងទ្រព្យសម្បត្តិដល់កូនដោយមិនពិបាកព្រួយ ។

គួររំលឹកថា ពាក្យ “វិជ្ជា” និង “វិទ្យា” នៅក្នុងវចនានុក្រមខ្មែររបស់ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ បានពន្យល់ថា សេចក្ដីដឹងច្បាស់ ការចេះដឹង ចំណេះដឹង… ។ ពាក្យវិជ្ជា និងវិទ្យា ដែលផ្សំជាមួយនឹងសព្ទដទៃជាសមាសនាម កវីងាយតែងតែជ្រើសរើសក្នុងការតាក់តែងកាព្យបានតាមត្រូវការ ដូចជាកាព្យថា អ្នកវិជ្ជាម័ទ ច្រើនតែវិបត្តិ ដោយក្ដីមើលងាយ អ្នកចេះផងគ្នា ថាជនសម្ទាយ ព្រោះក្ដីមាក់ងាយ គេស្អប់ជុំខ្លួន ។ បន្ថែមលើនេះ ឧទាហរណ៍ពាក្យ វិជ្ជាជីវៈ គឺមកពីពាក្យ វិជ្ជា + អាជីរ មានន័យថា មុខតំណែង, មុខការរបរសម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិត ដូចជា វិជ្ជាជីវៈរបស់អ្នករាជការ វិជ្ជាជីវៈខាងកសិកម្ម និងវិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មានជាដើម ៕