បច្ចុប្បន្នពាក្យ «អក្ខរកម្ម – Literacy» ហាក់មានអត្ថន័យទូលំទូលាយខ្លាំង ក្រោយពិភពលោកបានរកឃើញកុំព្យូទ័រ និងអ៊ីនធឺណិត ។ របកគំហើញជាប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ បាននាំឱ្យពាក្យ អក្ខរកម្ម មានអត្ថន័យលើសពីសមត្ថភាពក្នុងការអាន សរសេរ និងយល់ពីអត្ថន័យររបស់អត្ថបទ។

ប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ មនុស្សត្រូវបានណែនាំឱ្យស្គាល់នូវបញ្ញត្តិអក្ខរកម្មថ្មីៗដូចជា អក្ខរកម្មកុំព្យូទ័រ (Computer Literacy) អក្ខរកម្មប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ (Media Literacy) អក្ខរកម្មព័ត៌មាន (Information Literacy) និងអក្ខរកម្មឌីជីថល (Digital Literacy)។ បើទោះជាបញ្ញត្តិនៃអក្ខរកម្មនីមួយៗមានលក្ខណៈប្លែកៗពីគ្នា ប៉ុន្តែអក្ខរកម្មឌីជីថល បានកើតចេញពីបញ្ញត្តិអក្ខរកម្មទាំងបីរួមបញ្ចូលគ្នា (Computer, Information និង Media) ដែលធ្វើឱ្យវាមានលក្ខណៈទូលំទូលាយ។

ដោយសារលំហូរនៃប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងព័ត៌មានច្រើនឥតគណនា បាននិងកំពុងហូរចូលពិភពឌីជីថលគ្រប់វិនាទី។ អក្ខរកម្មឌីជីថលកាន់តែមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងឡើង សម្រាប់ការរស់នៅក្នុងពិភពលោកទំនើប។ អក្ខរកម្មឌីជីថល ជួយឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាកុំព្យូទ័រ និងអ៊ីនធឺណិត ធានាបាននូវការការពារទិន្នន័យឯកជនរបស់ខ្លួន ព្រមទាំងមានសមត្ថភាពវិភាគទិន្នន័យ និងព័ត៌មានក្នុងពិភពឌីជីថលប្រកបដោយសុភនិច្ឆ័យ។ ជាពិសេស វាជំរុញមនុស្សប្រើប្រាស់វេទិកាបណ្ដាញសង្គមប្រកបដោយក្រមសីលធម៌ និងទាក់ទងជាមួយអ្នកដទៃដោយមានសុជីវធម៌។

តើអ្វីជាអក្ខរកម្មឌីជីថល?

យោងតាម សមាគមបណ្ណាល័យអាមេរិក (America Library Association [ALA]) បានឱ្យ​និយមន័យ អក្ខរកម្មឌីជីថល (Digital Literacy) ថា គឺជាសមត្ថភាពនៃការប្រើបច្ចេកវិទ្យា ដើម្បីស្វែងរក វាយតម្លៃ បង្កើត និងទាក់ទងជាមួយព័ត៌មាន។ លើសពីនេះ គេបានកំណត់លក្ខណៈសម្បត្តិរបស់បុគ្គលដែលមានអក្ខរកម្មឌីជីថលដូចជា៖

• អាចប្រើបច្ចេកវិទ្យាជាច្រើនប្រភេទផ្សេងគ្នាប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព
• អ្នកមានជំនាញបច្ចេកទេស និងការយល់ដឹងអំពីដំណើរការព័ត៌មានក្នុងទម្រង់ផ្សេងៗ
• ការប្រើប្រាស់មុខងារឌីជីថល ដើម្បីសហការជាមួយអ្នកដទៃ និងចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងសង្គមស៊ីវិល និងធ្វើឱ្យសហគមន៍មានភាពប្រសើរឡើង
• ចេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យ និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយប្រកបដោយភាពប្រុងប្រយ័ត្ន
• ចេះប្រើប្រាស់ព័ត៌មានអនឡាញដែលមានសុវត្ថិភាព និងគួរឱ្យទុកចិត្តបាន
• ចេះបង្កើតមាតិកា។

បច្ចេកវិទ្យាបានក្លាយជាផ្នែកបន្ថែមជាអចិន្ត្រៃយ៍ក្នុងជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់មនុស្សក្នុងរយៈពេលពីរ បីទស្សវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ។ ជាមួយនឹងមុខងារពិសេសៗ និងងាយស្រួលជាច្រើន ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិចកំពុងបង្កើតវប្បធម៌រស់នៅមួយ ដែលផ្ដល់ភាពងាយស្រួលសម្រាប់ប្រជាជនជាសកល ឬក៏យើងអាចនិយាយបានថា ពិភពលោកកំពុងតែអភិវឌ្ឍឆ្ពោះទៅរកពិភពឌីជីថល។ ដូច្នេះហើយ ទើបអក្ខរកម្មឌីជីថលមានសារៈសំខាន់ ព្រោះវាអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់អាចប្រតិបត្តិការវេទិកាឌីជីថល ដើម្បីស្វែងរក បង្កើត និងចែករំលែកព័ត៌មាន ទៅតាមតម្រូវការ និងចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់ខ្លួន។

ជំនាញអក្ខរកម្មឌីជីថល និងភាពសំខាន់

ជំនាញអក្ខរកម្មឌីជីថល កាន់តែសំខាន់ឡើងពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃសម្រាប់ការរស់នៅក្នុងពិភពលោកនៃយុគសម័យឌីជីថល ដែលជំនាញទាំងនោះមានដូចជា៖

• ជំនាញកុំព្យូទ័រទូទៅ ៖ ជំនាញនេះ គឺជាជំហានដំបូងនៃការអនុវត្តប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឌីជីថលក្នុងការប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ។
• ជំនាញស្រាវជ្រាវ ៖ ការស្វែងរកព័ត៌មានដ៏គួរឱ្យទុកចិត្តនៅក្នុងនៅក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដ៏ច្រើន គឺជាជំនាញមួយដ៏មានសារៈសំខាន់នៅក្នុងការប្រតិបត្តិ្កការវេទិកាឌីជីថល។
• ការសម្របខ្លួនទៅនឹងនវានុវត្តបច្ចេកវិទ្យា ៖ វត្តមានបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ បានលេចរូបរាងឡើងជារៀងរាល់ថ្ងៃ ហើយនេះជាមូលហេតុដែលការសម្របខ្លួនទៅនឹងការផ្លាស់ប្ដូរ គឺជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃការធ្វើការជាមួយវេទិកាឌីជីថល។
• ការសហការយ៉ាងល្អជាមួយអ្នកដទៃនៅលើវេទិកាឌីជីថលផ្សេងគ្នា៖ បច្ចុប្បន្ន ការសិក្សាអប់រំ និងការបំពេញការងារផ្សេងៗ បាននិងកំពុងអនុវត្តក្នុងពិភពឌីជីថល។ វាពិតជាសំខាន់ណាស់ ក្នុងការស្គាល់ពីវេបសាយប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឌីជីថល ដែលអាចជួយសហការជាមួយគ្នាទៅវិញទៅមក។
• កម្រិតនៃការយល់ដឹងអំពីលក្ខខណ្ឌ និងស្គាល់ពីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឌីជីថលទូទៅ៖ ជំនាញនេះ អនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ ប្រើមុខងារឌីជីថលពិសេសៗឱ្យអស់សក្ដដានុពលរបស់វា។

ជំនាញទាំងនេះ បង្ហាញពីភាពសំខាន់ចំនួន ៣នៃអក្ខរកម្មឌីជីថលដែលយើងប្រើជាប្រចាំ៖

       ១. ជំនាញស្វែងរក និងប្រើប្រាស់ព័ត៌មាន៖ ដឹងអំពីវិធីស្វែងរកព័ត៌មានដែលអាចជឿទុកចិត្តបាន ប្រើប្រាស់ប្រភពបានត្រឹមត្រូវ។

       ២. ការបង្កើតមាតិកាឌីជីថល៖ ចំណុចនេះគឺរួមបញ្ចូលទាំងការបង្កើតមាតិកា ឬក៏គំនិតផ្សេងៗនៅលើវេទិកាឌីជីថលដូចជា Facebook, IG និង YouTube ជាដើម។

        ៣. ការទំនាក់ទំនង ឬចែករំលែកប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឌីជីថល៖ ការប្រើប្រាស់កម្មវិធីឌីជីថល ដើម្បីភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកដទៃ និងការប្រើប្រាស់មាតិកាឌីជីថលរបស់អ្នក ដើម្បីទាក់ទាញអតិថិជន។

វិធីពង្រឹងជំនាញអក្ខរកម្មឌីជីថល

ការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពក្នុងការរៀន ចែករំលែក និងរៀបចំប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ដោយប្រើបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលនឹងធ្វើឱ្យមនុស្សមើលឃើញពិភពលោកក្នុងរូបភាពថ្មី។ ជាមួយគ្នានេះ គេអាចពង្រឹងជំនាញអក្ខរកម្មឌីជីថលរបស់ខ្លួន ដោយប្រើវិធីមួយចំនួនដូចជា៖

• ព្យាយាមប្រើកម្មវិធីឌីជីថលថ្មីៗ
• បន្តតាមដាន និងស្វែងយល់អំពីបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ
• ផ្ដោតលើបច្ចេកវិទ្យា និងវេទិកាឌីជីថលដែលមានសារៈសំខាន់ សម្រាប់ខ្លួន​ឯង
• សម្របខ្លួនទៅនឹងផ្នត់គំនិតរៀនសូត្រពេញមួយជីវិត
• ជម្រើសរើសវគ្គខ្លី ដើម្បីរៀនបំប៉នបន្ថែមទៅលើបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលថ្មីៗ

ដើម្បីងាយស្រួលអភិវឌ្ឍជំនាញអក្ខរកម្មឌីជីថល យើងត្រូវមានចំណេះដឹងមូលដ្ឋានមួយចំនួនដូចជា៖ ចំណេះដឹងទូទៅ ការអនុវត្តច្បាប់ ចំណេះដឹងបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល ការរក្សា​ឯកជនភាព និងដំណើរការនៃព័ត៌មានជាដើម៕