សព្វថ្ងៃប្រជាជនខ្មែរភាគច្រើនបានគិតថា កេសរកូល គឺជាប្រភេទផ្កាដែលនាំចូលមកពីបរទេស និងមិនមានវត្តមាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាឡើយ។ ការយល់បែបនេះដោយសារតែកេសរកូលដែលគេឃើញមាននៅតាមទីផ្សារ ក្នុងសួន ឬថ្នាលលក់កូនឈើ និងនៅតាមកន្លែងលក់ផ្កានានាភាគច្រើនជាប្រភេទកេសរកូលដែលបង្កាត់ចេញពីពូជកេសរកូលព្រៃធម្មជាតិ ដើម្បីបង្កើនចំនួនផ្កា ទំហំ ភាពធន់ បង្កាត់ពណ៌ និងសោភ័នណ្ឌភាពរបស់ផ្កា។ តែតាមការពិតកេសរកូលមានវត្តមាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាតាំងពីបុរាណកាលមក។

ជាក់ស្តែង ចម្លាក់កេសរកូល​ដែលមា​ននៅ​លើ​ជញ្ជាំងប្រាសាទបាយ័ន បន្ទាយស្រី និងអង្គរវត្ត គឺជាភស្តុតាងដ៏សំខាន់មួយ​ដែល​បានបញ្ជាក់អំពីវត្តមានរបស់រុក្ខជាតិនេះ​នៅ​កម្ពុជា ហើយ​ក៏​អាច​ឱ្យ​យើង​សន្និដ្ឋានបានថា កេសរកូល ត្រូវ​បានបុព្វបុរសខ្មែរ​យើងដឹង និងស្គាល់ ព្រមទាំង​ប្រើប្រាស់ជាវត្ថុលម្អ តាំងពីសម័យអង្គរ ឬមុនអង្គរ​មកម្ល៉េះ។

នៅកម្ពុជាក្រុមអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវបាន និងកំពុងកត់ត្រាកេសរកូលព្រៃ ដែលមានវត្តមាននៅក្នុងដែនធម្មជាតិបានចំនួនជិត៤០០ប្រភេទ។ តាមការកត់ត្រា កេសរកូលព្រៃកម្ពុជាប្រមាណ ៤០% ត្រូវបានគេរកឃើញនៅតំបន់ជួរភ្នំក្រវាញ (រួមទាំងតំបន់ភ្នំបូកគោ) ៣៥% នៅតំបន់ឆ្នេរ ១៣% នៅតំបន់ព្រៃរបោះស្ងួត និងប្រមាណ១០% ទៀតត្រូវបានគេរកឃើញនៅតំបន់ប្រសព្វគ្នានៃទន្លេមេគង្គ។ ក្រៅពីនេះ កេសរកូលព្រៃកម្ពុជា អាចមាននៅតំបន់ជួរភ្នំដងរែក និងតំបន់ខាងកើតបឹងទន្លេសាប។ ចំនួនជិត៤០០ប្រភេទនេះវានៅតិចតួចបំផុត បើប្រៀបធៀបទៅនឹងប្រទេសជិតខាងក្នុងនោះប្រទេសថៃ មាន ចំនួនជាង ១៥០០ប្រភេទ វៀតណាម មាន ជាង ៧០០ប្រភេទ និង ឡាវ មាន ជាង ៥០០ប្រភេទ។

បើផ្អែក​លើកត្តាភូមិសាស្រ្ត សណ្ឋានដី ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី និង​អាកាសធាតុ​នៃប្រទេស​កម្ពុជាដែលមាន​លក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែល​នឹង​ប្រទេសជិតខាង អ្នកសិក្សា​ស្រាវជ្រាវយល់ថា កេសរកូល​ព្រៃកម្ពុជា អាច​មាន​ចំនួនច្រើនជាង ៥០០ប្រភេទ ប្រសិន​បើ​ធ្វើការ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវឱ្យ​បានច្បាស់លាស់ និង​គ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ។ ហេតុនេះហើយ​ទើប​មាន​កេសរកូល​ព្រៃកម្ពុជាប្រភេទថ្មីជាច្រើនបាន និង​កំពុងធ្វើកំណត់ត្រាជាបន្តបន្ទាប់។

សូមបញ្ជាក់ថា កេសរកូល ជាអំបូរដ៏ធំមួយនៅក្នុងរជ្ជរុក្ខជាតិ, វាគឺជារុក្ខជាតិ ដែលមានទងកេសរញី មានទំហំធំជាងកេសរឈ្មោល និង ផុសចេញពីកញ្ចុំកេសរផ្កាលយចេញដូចក្បាលដែកគោល។ ខ្មែរយើងហៅរុក្ខជាតិនេះថា «កេសរកូល» ព្រោះគេសំដៅដល់ការយកកេសរផ្កាជាគោលក្នុងការកំណត់ប្រភេទនីមួយៗរបស់ផ្កានេះ។ សម្រាប់ខ្មែរសម័យទំនើប និយម ហៅរុក្ខជាតិនេះថា អ័រគីដេ (Orchid) គឺហៅទៅតាមភាសាបារាំងតាំងពីសម័យ អាណានិគមនិយមបារាំង។

នៅលើភពផែនដីយើងនេះ គេបានធ្វើការកត់ត្រាកេសរកូលនៅក្នុងធម្មជាតិបានចំនួនជាង២៥,០០០ប្រភេទ ដែលក្នុងនោះជាង១០,០០០ប្រភេទ ត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងតំបន់ត្រូពិចរួមទាំងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ មានកេសរកូលព្រៃប្រភេទថ្មីៗរាប់រយប្រភេទ ត្រូវបានគេរកឃើញ និងដាក់ឈ្មោះតាមលក្ខណៈវិទ្យាសាស្ត្ររបស់វា។

ដូច្នេះសម្រាប់អ្នកស្រឡាញ់ និងចង់ស្វែងយល់បន្ថែមពី កេសរកូល នៅថ្ងៃទី០៧ ដល់ថ្ងៃទី០៩ ខែមេសា ឆ្នាំ​២០២៣ ក្រសួងបរិស្ថាន នឹងរៀបចំ «ពិព័រណ៍កេសរកូល» ដើម្បីអបអរសាទរ «វេទិកាកេសរកូលជាតិលើកទី៣» នៅផ្សារទំនើប Aeon I រាជធានីភ្នំពេញ ដោយ​មានការដាក់តាំងបង្ហាញពីប្រភេទកេសរកូលព្រៃ កេសរកូលពូជបង្កាត់ ហើយ​សាធារណជនអាចចូលទស្សនាដោយសេរី ៕