ការអនុវត្តច្បាប់សិទ្ធិអ្នកនិពន្ធ និងសិទ្ធិប្រហាក់ប្រហែលមិនទាន់មានប្រសិទ្ធិ

ភ្នំពេញ៖ នៅកម្ពុជាច្បាប់ស្ដីពីសិទ្ធិអ្នកនិពន្ធ និងសិទ្ធិប្រហាក់ប្រហែល ត្រូវបានរដ្ឋសភាអនុម័តកាលពីថ្ងៃទី២១ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៣កន្លងទៅ។ ច្បាប់នេះមានប្រាំមួយជំពូក និង ៦៧មាត្រា ស្តីពីសិទិ្ធរបស់អ្នកនិពន្ធ សិទ្ធិប្រហាក់ប្រហែល និងទោសទណ្ឌផ្សេងៗទៅលើទិដ្ឋភាពកម្មសិទ្ធិបញ្ញានៅក្នុងសង្គម។ ច្បាប់នេះបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងធានាដល់ការគោរពសិទ្ធិអ្នកនិពន្ធ និងសិទ្ធិប្រហាក់ប្រហែល និងការពារនូវផលិតផលវប្បធម៌ជាស្នាដៃអ្នកនិពន្ធ អ្នកសម្តែង ផលិតករ ហ្វូណូក្រាម និងអង្គភាពទូរផ្សាយសម្តៅធានាការធ្វើអាជីវកម្មមួយត្រឹមត្រូវស្របច្បាប់លើផលិតផលវប្បធម៌ទាំងនោះ ដើម្បីរួមចំណែកក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍វិស័យវប្បធម៌។

ទោះបីកម្ពុជាមានច្បាប់នេះក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែទិដ្ឋភាពលួចចម្លងស្នាដៃគ្នា និងការលួចចែកចាយស្នាដៃដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីម្ចាស់ដើមស្ថិតនៅក្នុងទម្រង់ស្រពិចស្រពិលនៅឡើយ ហើយថែមទាំងជាកង្វល់ដ៏ធំរបស់សម្មិករ។

អ្នកស្រី ម៉ៅ សំណាង មានបទពិសោធន៍តែងនិពន្ធតាំងពីឆ្នាំ១៩៨០ ធ្លាប់បានត្រូវជនខិលខូចលួចចម្លងស្នាដៃរបស់ខ្លួននោះមានប្រសាសន៍ថា ទោះបីមានច្បាប់ការពារស្នាដៃអ្នកនិពន្ធពិតមែន ប៉ុន្តែអ្នកស្រីមិនប្រាកដថាស្នាដៃដែលបោះពុម្ពចេញទៅត្រូវបានគេគោរពតាមច្បាប់សិទ្ធិអ្នកនិពន្ធ និងសិទ្ធិប្រហាក់ប្រហែល។

“ពេលដែលគេលួចយកស្នាដៃរបស់ខ្ញុំទៅផ្សព្វផ្សាយលើប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណែត ខ្ញុំមិនបានដឹងផ្ទាល់នោះទេ តែសិស្សរបស់ខ្ញុំប្រាប់ ពេលនោះពួកគេចង់ឱ្យខ្ញុំប្ដឹង បើមិនដូច្នេះទេអ្នកគ្រូលក់សៀវភៅមិនដាច់ឡើយ”
អ្នកស្រី ម៉ៅ សំណាង អ្នកនិពន្ធ

ទង្វើលួចចម្លងស្នាដៃប្រលោមលោកដោយគ្មានការអនុញ្ញាតនេះ អ្នកស្រី ម៉ៅ សំណាង បានផ្អាកការងារតែងនិពន្ធរយៈពេលជិតដប់ឆ្នាំ ខណៈអ្នកស្រីគ្មានចេតនាប្តឹងអ្នកលួចចម្លង ដោយយល់ថាស្មុគស្មាញ ចំណាយប្រាក់ច្រើន និងមិនចង់ឃើញអ្នកប្រព្រឹត្តល្មើសឈឺចាប់ព្រោះកំហុសគ្មានវិជ្ជាជីវៈ។

អ្នកស្រី ម៉ៅ សំណាង បានបន្តយ៉ាងខ្លីថា អ្នកធ្វើការងារក្នុងវិស័យតែងនិពន្ធគួរគិតដល់តម្លៃស្នាដៃបង្កើតថ្មី ឬការខិតខំរបស់អ្នកផលិតផ្សេងៗ កុំបន្តគំនិតលួចចម្លងគ្នា ចំណែកការប្តឹងផ្តល់គ្នាមិនមែនជារឿងងាយស្រួលនោះទេ។

មិនខុសពីអ្នកនិពន្ធខាងលើអ្នកស្រី សូ ភីណា សហស្ថាបនិកនៃគ្រឹះស្ថានបោះពុម្ភផ្សាយ កម្ពុមេរា បានប្រាប់ AMS ដែរថា នៅកម្ពុជាការចែករំលែកស្នាដៃគ្នាដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីអ្នកនិពន្ធមិនមែនជារឿងត្រឹមត្រូវនោះទេ ពោលបានផ្ទុយពីទិដ្ឋភាពច្បាប់ទាំងស្រុង។ អ្នកស្រីកត់សម្គាល់ឃើញថា បច្ចុប្បន្នការចែកចាយសៀវភៅ ការចែកចាយគំនិត និងចែកវីដេអូដែលមិនផ្ដល់កម្មសិទ្ធិបញ្ញាដល់អ្នកបង្កើត មិនមែនជាសីលធម៌ក្នុងការចែករំលែកឡើយ ប៉ុន្តែជាសកម្មភាពលួចចម្លងស្នាដៃអ្នកដទៃ ហើយធ្វើឱ្យមនុស្សបាត់បង់គំនិតច្នៃប្រឌិតថ្មី។

“ទិញសៀវភៅពីទីផ្សារមួយក្បាល ហើយយកសៀវភៅនោះមកទៅថតចម្លងចែកចាយបន្តគ្នា នេះមិនមែនហៅថាសីលធម៌ចែករំលែកនោះទេ។ នេះគេហៅថាលួច និងលួចទាំងងងើលដោយគ្នាគិតអីសោះតែម្តង”
អ្នកស្រី សូ ភីណា អ្នកនិពន្ធ

ចំណែកអ្នកនិពន្ធស្រករក្រោយកញ្ញា លឹម ផាន់ណា ធ្លាប់មានអ្នកលួចចម្លងស្នាដៃផ្ទាល់ខ្លួនទៅផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈ ក៏យល់ឃើញដែរថា កញ្ញាបាត់បង់កម្លាំងចិត្តបង្កើតស្នាដៃថ្មីនៅពេលម្ចាស់ស្នាដៃដើមមិនទទួលបានប្រយោជន៍ពីការខិតខំប្រឹងប្រែងផ្ទាល់ខ្លួន។ កន្លងទៅអ្នកលួចចម្លងស្នាដៃអ្នកដទៃតែងទទួលបានប្រយោជន៍ និងការគាំទ្រពីសាធារណជនច្រើនជាងម្ចាស់ស្នាដៃ។

កញ្ញា លឹម ផាន់ណា យល់ថាទង្វើខាងលើខុសច្បាប់ស្រុង។ ប្រសិនបើនិយាយពីសីលធម៌វិញ សកម្មភាពលួចចម្លងស្នាដៃអ្នកដទៃជារឿងដែលមិនត្រូវធ្វើដាច់ខាត ធ្វើឱ្យមនុស្សខ្ជិល មនុស្សមិនឱ្យតម្លៃដល់គ្នា សីលធម៌សង្គមធ្លាក់ចុះ មនុស្សគ្មានគំនិតផលិតស្នាដៃ ដែលជាហេតុនាំឱ្យសង្គមបាត់បង់ធនធានមនុស្សបង្កើតថ្មី។

និយាយពីស្នាដៃតែងនិពន្ធ ឬស្នាដៃបង្កើតថ្មីផ្សេងៗក្នុងការងារផលិតនៅកម្ពុជា ស្នាដៃទាំងនោះត្រូវបានការពារដោយច្បាប់ស្តីពីសិទ្ធិអ្នកនិពន្ធ និងសិទ្ធិប្រហាក់ប្រហែល ដែលមាននាយកដ្ឋានសិទ្ធិអ្នកនិពន្ធ និងសិទ្ធិប្រហាក់ប្រហែល នៃក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ដើរតួជាអ្នកសម្របសម្រួល ព្រមទាំងការពារស្នាដៃទាំងឡាយដែលបានចុះបញ្ជីស្របច្បាប់។ ច្បាប់បានកំណត់ថា អ្នកនិពន្ធជាជនទាំងឡាយណាដែលបង្កើតស្នាដៃដោយគំនិតបញ្ញា និងមនោសញ្ចេតនាក្នុងវិស័យបីសំខាន់ៗ រួមមានស្នាដៃវិស័យអក្សរសាស្ត្រ ស្នាដៃវិស័យសិល្បៈ និងការបង្កើតស្នាដៃក្នុងវិស័យវិទ្យាសាស្ត្រ។

និយាយដល់ចំណុចនេះ លោក ម៉ៃ វឌ្ឍនា អ្នកនិពន្ធ និងជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាភិបាលនៃសមាគមន៍អ្នកនិពន្ធខ្មែរ មានប្រសាសន៍ថា លោកមិនទាន់មានទំនុកចិត្តទាំងស្រុងលើដំណើរការអនុវត្តច្បាប់ស្តីពីសិទ្ធិអ្នកនិពន្ធ និងសិទ្ធិប្រហាក់ប្រហែលនៅកម្ពុជាឡើយ ដោយសារការផ្សព្វផ្សាយពីខ្លឹមសារច្បាប់ទៅកាន់សាធារណជននៅមានកម្រិត ខណៈជនខិលខូចលួចចម្លងស្នាដៃអ្នកដទៃនៅតែបន្តប្រព្រឹត្តទាំងបំពានគ្មានខ្លាចរអាច្បាប់។

លោក ម៉ៃ វឌ្ឍនា អ្នកនិពន្ធ និងជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាភិបាលនៃសមាគមអ្នកនិពន្ធខ្មែរ។

“ខ្ញុំនិយាយទៅស្រុកយើងបើពឹងលើការងារផលិតហ្នឹងឱ្យជីវភាពមានបានដូចនៅប្រទេសគេកុំសង្ឃឹម អ្នកនិពន្ធចិញ្ចឹមខ្លួនមិនរស់ទេ ដោយសារតែសម្បូរអ្នកលួចចម្លងគ្នាហ្នឹង ។ រឿងហ្នឹងមិនគួរសោះ ល្មមដល់ពេលនាំគ្នារៀនបង្កើតថ្មីហើយ ឈប់លួចចម្លង និងត្រូវបង្ហាញសកម្មភាពល្អៗទៅកាន់មនុស្សជំនាន់ក្រោយខ្លះផង… ខ្ញុំយល់ថាប្រទេសយើងជឿនលឿនត្រូវអនុវត្តច្បាប់ឱ្យបានម៉ឹងម៉ាត់ទើបស៊ីវិល័យ”
លោក ម៉ៃ វឌ្ឍនា អ្នកនិពន្ធ

កាលពីឆ្នាំ២០១៦ ក្នុងបទសម្ភាសន៍រៀបចំឡើងដោយក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ផ្សព្វផ្សាយពីច្បាប់សិទ្ធិអ្នកនិពន្ធ និងសិទ្ធិប្រហាក់ប្រហែល លោក ស៊ឹម សត្តា មន្ត្រីជំនាញផ្នែកនេះមានប្រសាសន៍ថា ចំណុចពិសេសនៃច្បាប់សិទ្ធិអ្នកនិពន្ធ និងសិទ្ធិប្រហាក់ប្រហែល ច្បាប់នេះអាចការពារស្នាដៃទាំងឡាយណាដែលអ្នកនិពន្ធបានបង្កើតឡើង បើទោះបីស្នាដៃទាំងនោះមិនទាន់ចុះបញ្ជីយ៉ាងក្តី។ ការចុះបញ្ជីស្នាដៃនៅក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈជាជម្រើសប្រសើរបំផុត ដែលអ្នកនិពន្ធគ្រប់រូបគួរធ្វើដើម្បីងាយស្រួលការពារសិទ្ធិអ្នកនិពន្ធ។

គួរបញ្ជាក់ថា មាត្រា៥៧ នៃច្បាប់ស្ដីពីសិទ្ធិអ្នកនិពន្ធ និងសិទ្ធិប្រហាក់ប្រហែល បានចែងថា បុគ្គលណាដែលទទួលរងគ្រោះ ឬអាចទទួលរងនូវការប៉ះពាល់ដល់សិទិ្ធរបស់ខ្លួនជាអ្នកនិពន្ធក្ដី ឬសិទ្ធិប្រហាក់ប្រហែលក្ដី បុគ្គលនោះមានសិទ្ធិប្ដឹងតុលាការដើម្បីហាមប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិខ្លួន។ ប្រសិនបើទង្វើប៉ះពាល់នោះអាចនឹងកើតមាននៅក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខ និងបង្គាប់ឱ្យចុងចម្លើយឈប់ធ្វើប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិខ្លួន ហើយប្រសិនបើទង្វើប៉ះពាល់បែបនេះនៅតែបន្តសកម្មភាព ដើមចោទអាចទាមទារឱ្យចុងចម្លើយសងជម្ងឺចិត្ត សងការខូចខាត និងប្រគល់មកវិញនូវវត្ថុតាងមានឧបករណ៍ ឬសម្ភារៈដែលជាប់រឿងហេតុ ព្រមទាំងប្រគល់ទឹកប្រាក់ចំណេញដែលបានមកពីអំពើខុសច្បាប់នោះ៕

លោក សន តុលា | Mr. Sorn Tola

ជីវប្រវត្តិ: លោក សន តុលា កំពុងសិក្សានៅដេប៉ាតឺម៉ង់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងសារគមនាគមន៍នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ។ បច្ចុប្បន្នលោកជាអ្នកសរសេរ និងអ្នករាយការណ៍ព័ត៌មានអប់រំនៃ AMS Education។

មិនត្រឹមតែយានយន្តថ្មី ទោះជាយានយន្តកំពុងប្រើប្រាស់

ក៏អាចយកកាតគ្រីមក អិលអូអិលស៊ី

ដើម្បីទទួលបាន ប្រាក់កម្ចី

ជ្រើសរើសយានយន្ដតាមតម្រូវការ !

សម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែម សូមទាក់ទង៖

089 555 409 ឬ 089 999 150

*លក្ខខណ្ឌផ្សេងៗត្រូវបានអនុវត្ត

ទំហំកម្ចីរហូតដល់

(ឬសមមូលប្រាក់រៀល)

របាយការណ៍ថ្មី

មើលទាំងអស់ ➧

វិធីសាស្រ្ត ៤ ដើម្បីការពារ និងគ្រប់គ្រងអាការៈ Burnout

ចំណេះជីវិត, បទយកការណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 13/04/2026

ការប្រើគ្រឿងស្រវឹងអាចបំផ្លាញខួរក្បាល ដែលរួមចំណែកនាំឱ្យមានជំងឺវង្វេង

បទយកការណ៍, ព័ត៌មានអន្តរជាតិ, ព្រឹត្តិការណ៍

• 13/04/2026

AI អាចបង្កើនផលិតភាពការងារ ប៉ុន្តែចំណូលមនុស្សនឹងកើនឡើងដែរឬទេ?

បទយកការណ៍, ព័ត៌មានអន្តរជាតិ

• 10/04/2026

អាណាព្យាបាល មានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍខួរក្បាល និងជំនាញសង្គមរបស់កុមារ

បទយកការណ៍, អប់រំកុមារតូច

• 10/04/2026

UNICEF ៖ Gen Z ចង់ក្លាយជាផ្នែកមួយនៃដំណោះស្រាយនៅពេលនិយាយពីសុខភាពផ្លូវចិត្ត

បទយកការណ៍, ព័ត៌មានអន្តរជាតិ

• 10/04/2026

ការសិក្សា ៖ លេងបណ្ដាញសង្គម លើស៣ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ ប្រឈមនឹងហានិភ័យជំងឺថប់បារម្ភ និងការបាក់ទឹកចិត្តខ្ពស់

បទយកការណ៍

• 10/04/2026

អក្ខរកម្ម AI ជំនាញទន់ និងការស្គាល់ពីខ្លួនឯង ជាជំនាញសំខាន់ សម្រាប់បច្ចុប្បន្ន និងអនាគត

បទយកការណ៍, ព័ត៌មានអន្តរជាតិ

• 10/04/2026

ប្រើស្មាតហ្វូន អាចនាំឱ្យកុមារអាយុក្រោម ១៣ឆ្នាំ មានបញ្ហាផ្លូវចិត្ត និងចរិតកោងកាច

បទយកការណ៍, អប់រំកុមារតូច

• 10/04/2026

ចិញ្ចឹមកូនទម្រើស នឹងធ្វើឱ្យកុមារក្លាយជាមនុស្សគ្មានទំនុកចិត្ត និងឯករាជ្យលើខ្លួនឯង

បទយកការណ៍, អប់រំកុមារតូច

• 10/04/2026

ព័ត៌មានទូទៅ

មើលទាំងអស់ ➧

អាហារូបករណ៍ថ្នាក់ឧត្ដមសិក្សានៅសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនឆ្នាំសិក្សា២០២៦-២០២៧

ព័ត៌មានអាហារូបករណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 27/11/2025

ឱកាសសិក្សានៅប្រទេសចិន តាមរយៈអាហារូបករណ៍រដ្ឋាភិបាលចិន (CSC) ចំនួន៧៥នាក់ សម្រាប់ឆ្នាំសិក្សា២០២៦-២០២៧។ អាហារូបករណ៍ផ្ដល់ដោយការប្រឡងជ្រើសរើសតាមរយៈក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា...

អាហារូបករណ៍ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ពីកម្មវិធី ROBERT KREMBIL Scholarship 2025

ព័ត៌មានអាហារូបករណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 06/08/2025

តាមរយៈកម្មវិធី ROBERT KREMBIL Scholarship of MERIT 2025 ប្រកាសបើកទទួលពាក្យអាហារូបករណ៍ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ ឆ្នាំសិក្សា២០២៥ នៅ Schulich School of Business នៃសាកលវិទ្យា YORK នៃប្រទេសកាណាដា។

អាហារូបករណ៍ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ ថ្នាក់ឯកទេស និងបណ្ឌិត ពីរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធរុស្ស៊ី

ព័ត៌មានអាហារូបករណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 12/12/2025

រដ្ឋាភិបាលនៃសហព័ន្ធរុស្ស៊ី បានប្រកាសផ្តល់អាហារូបករណ៍ចំនួន ៤០-៦០កន្លែង ដល់សិស្សនិស្សិត និងមន្រ្តីរាជការកម្ពុជា ដើម្បីទៅបន្តការសិក្សាថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ បរិញ្ញាបត្រឯកទេស (Specialist) បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់...

អាហារូបករណ៍ថ្នាក់បណ្ឌិតពី Hong Kong PhD Fellowship Scheme ឆ្នាំ២០២៦-២០២៧

ព័ត៌មានអាហារូបករណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 12/09/2025

ឱកាសសិក្សាអាហារូបករណ៍ថ្នាក់បណ្ឌិតពីកម្មវិធី Hong Kong PhD Fellowship Scheme (HKPFS) នៅទីក្រុងហុងកុង ឆ្នាំ២០២៦-២០២៧។ អាហារូបករណ៍ជ្រើសរើសនិស្សិតសិក្សាលើថ្នាក់បណ្ឌិតច្រើនជាង៤០០នាក់ទូទាំងពិភពលោក។

អាហារូបករណ៍ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រនៅវិទ្យាស្ថានជាតិកសិកម្មព្រែកលៀប ១០កន្លែងសម្រាប់ឆ្នាំសិក្សា២០២៣-២០២៤

ព័ត៌មានអាហារូបករណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 26/12/2023

ឱកាសសិក្សាអាហារូបករណ៍ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រនៅវិទ្យាស្ថានជាតិកសិកម្មព្រែកលៀបចំនួន១០កន្លែងតាមរយៈសហភាពសហព័ន្ធយុវជនកម្ពុជា រាជធានីភ្នំពេញសម្រាប់ឆ្នាំ...

អាហារូបករណ៍ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ពីកម្មវិធីអាហារូបករណ៍ UNIL ប្រទេសស្វីស ឆ្នាំសិក្សា២០២៤

ព័ត៌មានអាហារូបករណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 19/09/2023

ឱកាសសិក្សាអាហារូបករណ៍ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់នៅសាកលវិទ្យាល័យLausanne នាប្រទេសស្វីសឆ្នាំសិក្សា២០២៤ ។ អាហារូបរកណ៍បើកផ្ដល់សម្រាប់និស្សិតជុំវិញពិភពលោករួម.......

វិទ្យាស្ថានពហុបច្ចេកទេសខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ផ្ដល់អាហារូបករណ៍ថ្នាក់សញ្ញាបត្របច្ចេកទេសចំនួន៦០០កន្លែង

ព័ត៌មានអាហារូបករណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 06/11/2024

នៅក្នុងឆ្នាំសិក្សា២០២៤-២០២៥ វិទ្យាស្ថានពហុបច្ចេកទេសខេត្តបន្ទាយមានជ័យ បានប្រកាសជ្រើសរើសសិស្ស-និស្សិតចំនួន៦០០នាក់ សម្រាប់ទទួលអាហារូបករណ៍សិក្សាទៅលើមុខជំនាញជាច្រើនដែលកំពុងមានតម្រូវការ...

ក្រសួងអប់រំ ជ្រើសរើសគ្រូបង្រៀនទៅផ្លាស់ប្ដូរការបង្រៀននៅសាធារណរដ្ឋកូរ៉េ

ព័ត៌មានអាហារូបករណ៍, ព្រឹត្តិការណ៍

• 19/02/2025

ឱកាសផ្លាស់ប្ដូរបទពិសោធន៍ការបង្រៀនសម្រាប់គ្រូកម្ពុជា ទៅបង្រៀននៅសាធារណរដ្ឋកូរ៉េចំនួន៨៩ថ្ងៃ ក្រោមការសហការរបស់ ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា និង អង្គការអាស៊ី-ប៉ាស៊ីហ្វិក នៃការអប់រំសម្រាប់ការយល់ដឹងសកល នៃសាធារណរដ្ឋកូរ៉េ...