ក្នុងយុគសម័យដែលមានការប្រកួតប្រជែង និងភាពមមាញឹកខ្លាំង មនុស្សភាគច្រើនតែងតែផ្ដោតលើសុខភាពរាងកាយ ដោយ​ភ្លេចសង្កេតមើលសុខភាពផ្លូវចិត្ត។ យោងតាមការណែនាំពីមូលនិធិសុខភាពផ្លូវចិត្ត (Mental Health Foundation) ការចេះគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍មិនមែនមានន័យថា ជាការ “ទប់ស្កាត់” មិនឱ្យខឹង ឬមិនឱ្យយំនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាការរៀនរស់នៅជាមួយអារម្មណ៍ទាំងនោះ។

តើធ្វើដូចម្តេចដើម្បីឱ្យយើងក្លាយជា “ម្ចាស់” លើអារម្មណ៍ខ្លួនឯង? ខាងក្រោមនេះ គឺជាគន្លឹះទាំង ៩ ដែលអាច​ជួយ​អ្នកអាចគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ខ្លួនឯង៖

១. ការដាក់ឈ្មោះឱ្យអារម្មណ៍ (Name It to Tame It) ៖ ជារឿយៗយើងមានអារម្មណ៍មិនស្រួលក្នុងចិត្ត ប៉ុន្តែយើងមិនដឹងថា វាជាអ្វីឱ្យប្រាកដ។ តើវាជាការអន់ចិត្ត? ការច្រណែន? ឬគ្រាន់តែជាការហត់នឿយពីការងារ?

នៅពេលអ្នកមានអារម្មណ៍មិនល្អ ចូរសាកល្បងសួរខ្លួនឯងថា “តើឥឡូវនេះខ្ញុំកំពុងមានអារម្មណ៍អ្វី?” ការហៅឈ្មោះអារម្មណ៍បានត្រឹមត្រូវ នឹងជួយឱ្យខួរក្បាលផ្នែកតក្កវិជ្ជារបស់អ្នកចាប់ផ្ដើមដំណើរការ ហើយកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលនៃភាពច្របូកច្របល់បានភ្លាមៗ។

២. សង្កេតមើលសញ្ញារាងកាយ ៖ អារម្មណ៍តែងតែផ្ញើសារតាមរយៈរាងកាយមុនពេលវាផ្ទុះឡើងក្នុងចិត្ត។ ឧទាហរណ៍នៅពេលអ្នកខឹង អ្នកប្រហែលជាមានអារម្មណ៍ថាក្តៅមុខ ឬដកដង្ហើមញាប់។ ប្រសិនបើអ្នកមានអារម្មណ៍ថា រោយស្មា តឹងណែនដើមទ្រូង ឬឈឺក្បាលប្រកាំង វាអាចជាសញ្ញាប្រាប់ថា អ្នកកំពុងរងសម្ពាធផ្លូវចិត្តខ្លាំង។ ចូរឈប់សម្រាក និងធ្វើចលនារាងកាយបន្តិចបន្តួចដើម្បីសម្រាលភាពតានតឹង។

៣. កុំប្រញាប់វិនិច្ឆ័យអារម្មណ៍ ៖ មនុស្សភាគច្រើនព្យាយាមរត់គេចពីអារម្មណ៍អវិជ្ជមានដូចជា ភាពភ័យខ្លាច ឬការឈឺចាប់។ ប៉ុន្តែការពិត អារម្មណ៍ទាំងនេះគឺជា “ប្រព័ន្ធការពារ” របស់យើង។ ភាពភ័យខ្លាចប្រាប់យើងឱ្យប្រុងប្រយ័ត្ន ចំណែកការខឹងប្រាប់យើងថា មាននរណាម្នាក់កំពុងរំលោភសិទ្ធិរបស់យើង។ សូមកុំបន្ទោសខ្លួនឯងនៅពេលអ្នកមានអារម្មណ៍មិនល្អ, ចូរអនុញ្ញាតឱ្យខ្លួនឯងមានអារម្មណ៍បែបនោះ ប៉ុន្តែកុំបណ្តោយឱ្យវាដឹកមុខអ្នកក្នុងការធ្វើសកម្មភាពអាក្រក់ណាមួយ។

៤. កត់ត្រាទុកនូវរាល់ព្រឹត្តិការណ៍ ៖ ការសរសេរកំណត់ហេតុមិនមែនសម្រាប់តែអ្នកនិពន្ធនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាឧបករណ៍ព្យាបាលចិត្តដ៏ស័ក្តិសិទ្ធិ។ សាកល្បងកត់ត្រារឿងដែលកើតឡើងក្នុងថ្ងៃនេះ និងអារម្មណ៍ដែលអ្នកទទួលបាន។ យូរៗទៅ អ្នកនឹងឃើញថា តើមានរឿងអ្វីខ្លះដែលជា ចំណុច Triggers របស់អ្នក? ការដឹងមុន នឹងជួយឱ្យអ្នកត្រៀមខ្លួនដោះស្រាយបានប្រសើរជាងមុន។

៥. បច្ចេកទេស “ឈប់មួយភ្លែត” (The Pause) ៖ នៅពេលមានរឿងមកប៉ះទង្គិច ធម្មជាតិរបស់មនុស្សគឺតែងតែ “តបត” ភ្លាមៗ។ ការតបតទាំងខឹងសម្បារជារឿយៗនាំមកនូវការស្តាយក្រោយ។ សូមប្រើច្បាប់ “ដកដង្ហើម ១០ ដង” ឬដើរចេញពីកន្លែងកើតហេតុ ៥នាទី។ ពេលវេលាដ៏ខ្លីនេះ នឹងជួយឱ្យអាដ្រេណាលីន (Adrenaline) ក្នុងខ្លួនអ្នកថយចុះ ហើយអ្នកនឹងអាចគិតរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី។

៦. រស់នៅជាមួយបច្ចុប្បន្នកាល (Mindfulness) ៖ ការបារម្ភច្រើនពេកអំពីអ្វីដែលមិនទាន់មកដល់ ឬការស្តាយក្រោយនូវអ្វីដែលកន្លងហួស គឺជាប្រភពនៃទុក្ខ។ សូមព្យាយាមផ្ដោតលើការងារដែលកំពុងធ្វើ, ប្រសិនបើអ្នកកំពុងញ៉ាំបាយ ចូរដឹងរសជាតិបាយ។ ប្រសិនបើអ្នកកំពុងដើរ ចូរដឹងពីខ្យល់ដែលប៉ះស្បែក។ ការធ្វើបែបនេះជួយឱ្យចិត្តរបស់អ្នកមានភាពនឹងនរ។

៧. ថែរក្សាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃសុខភាព (The Basics)៖ អ្នកមិនអាចមានអារម្មណ៍ល្អបានទេ ប្រសិនបើរាងកាយរបស់អ្នកចុះខ្សោយ។ ការអត់ងងុយ ឬការឃ្លាន ធ្វើឱ្យមនុស្សឆាប់ខឹង និងបាត់បង់ការគ្រប់គ្រង។ ត្រូវធានាថា អ្នកបានគេងយ៉ាងហោចណាស់ ៧-៨ ម៉ោង បរិភោគអាហារទៀងពេល និងធ្វើលំហាត់ប្រាណស្រាលៗ។ សុខភាពផ្លូវកាយមាំមួន គឺជាខែលការពារសុខភាពផ្លូវចិត្ត។

៨. ចែករំលែកជាមួយមនុស្សដែលអ្នកទុកចិត្ត ៖ ការលាក់ទុកទុក្ខសោកម្នាក់ឯង គឺដូចជាការដុតភ្លើងក្នុងផ្ទះដែលបិទជិត។ រកមនុស្សម្នាក់ដែលអ្នកទុកចិត្តបំផុតដើម្បីនិយាយរឿងក្នុងចិត្តចេញមក។ ពេលខ្លះ អ្នកមិនត្រូវការដំណោះស្រាយពីគេទេ អ្នកគ្រាន់តែត្រូវការ “អ្នកស្ដាប់” ដើម្បីឱ្យអារម្មណ៍ធូរស្រាល។

៩. កុំខ្លាចក្នុងការស្វែងរកជំនួយពីជំនាញ ៖ ប្រសិនបើអ្នកមានអារម្មណ៍ថា ចិត្តរបស់អ្នកដូចជាទូកដែលកំពុងលិចក្នុងព្យុះ ហើយអ្នកមិនអាចទប់ទល់បានទៀតទេ ចូរស្វែងរកអ្នកជំនាញ។ ការជួបគ្រូពេទ្យចិត្តសាស្ត្រ ឬអ្នកប្រឹក្សាយោបល់ មិនមែនមានន័យថាអ្នក “ឆ្កួត” នោះទេ ប៉ុន្តែវាបង្ហាញថាអ្នកជាមនុស្សដែលស្រឡាញ់ខ្លួនឯង និងមានភាពក្លាហានក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាឱ្យចំគោលដៅ៕