ការប្រកួតកីឡាប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ហៅកាត់ថា ស៊ីហ្គេម (Southeast Asian Game ឬ Sea Game) គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ប្រកួតពហុកីឡា ដែលមានការចូលរួមពីបណ្ដាប្រទេសនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ចំនួន ១១។ ព្រឹត្តិការណ៍កីឡាដ៏ធំប្រចាំតំបន់នេះ ត្រូវបានប្រារព្ធឡើងជារៀងរាល់ ២ឆ្នាំម្ដង ដោយបណ្ដាប្រទេសដែលចូលរួមត្រូវផ្លាស់ប្ដូរវេនគ្នាធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ។ វាត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយ សហព័ន្ធកីឡាប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (Southeast Asian Games Federation) ដោយមានការត្រួតពិនិត្យពីគណកម្មការអូឡាំពិកអន្តរជាតិ (IOC) និងក្រុមប្រឹក្សាអូឡាំពិកអាស៊ី (Olympic Council of Asia)។

កីឡាស៊ីហ្គេម (SEA GAMES) មានដើមកំណើតពីការប្រកួតកីឡាឧបទ្វីបអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (Southeast Asian Peninsular Games ឬ SEAP Games) ដែលមានប្រទេសជាស្ថាបនិកចំនួន ៦ដូចជា កម្ពុជា ថៃ ភូមា ម៉ាឡេស៊ី វៀតណាម និងសិង្ហបុរី ។ នៅថ្ងៃទី២២ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៥៨ ប្រតិភូកីឡាមកពីបណ្ដាប្រទេសទាំង៦ ដែលបានចូលរួមការប្រកួតកីឡាអាស៊ី (Asian Games) លើកទី៣ ក្នុងទីក្រុងតូក្យូ បានបើកកិច្ចប្រជុំមួយ និងព្រមព្រៀងគ្នាបង្កើតអង្គការកីឡានេះឡើង។ កីឡាឧបទ្វីបអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ត្រូវបានផ្តួចផ្ដើមគំនិតដំបូងដោយលោក លួង សុខុម ណៃប្រាឌិត (Luang Sukhum Nayapradit) ដែលជាអនុប្រធានគណកម្មការអូឡាំពិកប្រទេសថៃនាពេលនោះ។ មូលហេតុដែលនាំឱ្យមានការស្នើបង្កើតព្រឹត្តិការណ៍នេះឡើង គឺដើម្បីលើកកម្ពស់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការកីឡាក្នុងតំបន់ រឹតចំណងមិត្តភាព និងការយល់ដឹងពីគ្នា។

កីឡាឧបទ្វីបអាស៊ីអាគ្នេយ៍លើកដំបូង បានប្រារព្ធឡើងក្នុងទីក្រុងបាងកក ចាប់ពីថ្ងៃទី១២ ដល់ ១៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៥៩ ដោយមានវត្តមានកីឡាករ និងប្រតិភូកីឡាប្រមាណ ៥២៧នាក់ មកពីប្រទេសថៃ ភូមា ម៉ាឡេស៊ី សិង្ហបុរី វៀតណាម និងឡាវ ដែលមានការប្រកួតចំនួន ១២ប្រភេទកីឡា រួមមាន កីឡាហែលទឹក អត្តពលកម្ម កីឡាបាត់មិនតុន កីឡាបាល់បោះ កីឡាប្រដាល់ កីឡាជិះកង់ កីឡាបាល់ទាត់ កីឡាបាញ់កាំភ្លើង កីឡាកូនឃ្លីលើតុ តីន្និស កីឡាបាល់ទះ និងកីឡាលើកទម្ងន់។

នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍កីឡាឧបទ្វីបអាស៊ីអាគ្នេយ៍លើកទី៨ ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥ គណៈកម្មការកីឡាឧបទ្វីបអាស៊ីអាគ្នេយ៍បានពិចារណាដាក់បញ្ចូលឥណ្ឌូនេស៊ី និងហ្វីលីពីនជាសមាជិកទី៨ និងទី៩។ ក្រោយមកនៅឆ្នាំ១៩៧៧ ប្រទេសទាំង២បានចូលជាសមាជិកជាផ្លូវការ ហើយគណៈកម្មការនេះត្រូវបានប្ដូរឈ្មោះជា គណៈកម្មការកីឡាអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (Southeast Asian Games Federation) ហើយក៏ប្ដូរឈ្មោះម្ដងទៀតមកជា កីឡាអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ឬស៊ីហ្គេម (Southeast Asian Games)។ បន្ទាប់មក ប្រ៊ុយណេ ត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យចូលជាសមាជិកទី១០នៅស៊ីហ្គេមលើកទី១០ក្នុងទីក្រុងចាកាតា ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ ដោយឡែក នៅឆ្នាំ ២០០៣ ទីម័រខាងកើតត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យចូលជាសមាជិកទី១១ នៅស៊ីហ្គេមលើកទី២២ក្នុងទីក្រុងហាណូយ ប្រទេសវៀតណាម។

នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នេះ គេបានបែងចែកមេដាយជាបីប្រភេទដូចជា មេដាយមាស មេដាយប្រាក់ និងមេដាយសំរិទ្ធ ហើយបើគិតចាប់ពីឆ្នាំ១៩៥៩ មកដល់បច្ចុប្បន្នប្រទេសថៃ ជាប្រទេសដែលទទួលបានមេដាយពីកីឡាស៊ីហ្គេមច្រើនជាងគេរហូតដល់ ៦ ៤៧២មេដាយ (មាស ២ ៣៤៥គ្រឿង ប្រាក់ ២ ០៣១គ្រឿង និងសំរិទ្ធ ២ ០៩៦គ្រឿង) ​ឯណោះ។

គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២៣ ព្រឹត្តិការណ៍នេះ ត្រូវបានប្រារព្ធចំនួន ៣១លើករួចមកហើយ ដោយប្រទេសម៉ាឡេស៊ី និងថៃបានធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះច្រើនជាងគេ (ចំនួន ៦ដង)។ ខណៈនៅសល់មិនប៉ុន្មានថ្ងៃទៀតទេ ប្រទេសកម្ពុជាក៏នឹងក្លាយជាម្ចាស់ផ្ទះលើកទី៣២ ដែលកម្មវិធីនឹងប្រព្រឹត្តិទៅចាប់ពីថ្ងៃទី៥ ដល់១៧ ខែឧសភា នៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ និងបណ្ដាខេត្តមួយចំនួនដូចជា ខេត្តសៀមរាប ព្រះសីហនុ កែប និងខេត្តកំពត។

កីឡាស៊ីហ្គេមនៅកម្ពុជា បានសម្រេចដាក់ ៣៧ប្រភេទកីឡា និង ៥៨១វិញ្ញាសា ដោយមានការ​​ឯកភាព និងចូលរួមពីប្រទេសចំនួន ១១ ដែលមានកីឡាករ និងប្រតិភូកីឡាប្រមាណ ៧០០០នាក់។ ជាពិសេស ក្នុងចំណោមប្រភេទកីឡា ដែលបានជ្រើសរើសទាំងអស់ក៏មានកីឡា​ប្រពៃណីកម្ពុជា ដូចជា ក្បាច់គុនល្បុក្កតោ ប្រដាក់ក្បាច់គុនខ្មែរ និងអុកចត្រង្គផងដែរ។ គួរបញ្ជាក់ថា ចាប់តាំងពីការបង្កើតកីឡាស៊ីហ្គេមមក កម្ពុជាធ្លាប់ទទួលសិទ្ធិធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះម្ដងនៅឆ្នាំ១៩៦៣ ប៉ុន្តែត្រូវខកខានទៅវិញ ដោយសារមានបញ្ហានយោបាយជាមួយប្រទេសថៃនាពេលនោះ។ សម្រាប់ការប្រារព្ធឡើងក្នុងឆ្នាំ២០២៣ នេះ កីឡាដ្ឋានជាតិមរតកតេជោ នឹងក្លាយជាទីតាំងសំខាន់ជាងគេសម្រាប់ការប្រកួត ខណៈព្រឹត្តិការណ៍ប្រព្រឹត្តទៅក្រោមបាវវចនា «កីឡារស់ក្នុងសន្តិភាព»៕