ភ្នំពេញ – ដោយសារថ្នាំជក់ជាដំណាំបង្កផលប៉ះពាល់ចាប់តាំងពីការដាំដុះរហូតដល់ប្រើប្រាស់ អង្គការសុខភាពពិភលលោក លើកទឹកចិត្តដល់​រដ្ឋភាគីឱ្យជំរុញការផ្លាស់ប្តូរពីដំណាំថ្នាំជក់មកដាំដំណាំផ្ដល់ជាអាហារវិញ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់ លោកស្រីបណ្ឌិត ឈា ឆដាភា ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលជាតិលើកកម្ពស់សុខភាព ក្នុងទិវាពិភពលោកគ្មានថ្នាំជក់ ឆ្នាំ២០២៣ ក្រោម​ប្រធានបទ “យើងត្រូវការអាហារ មិនមែនថ្នាំជក់” កាលពីពេលថ្មីៗនេះ។

លោកស្រីបណ្ឌិត ឈា ឆដាភា មានប្រសាសន៍ថា ការស្រាវជ្រាវរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកបង្ហាញថា កសិករដែលដាំដុះ និងប្រមូលផលថ្នាំជក់អាចស្រូបយកជាតិនីកូទីនស្មើនឹងបារី ៥០ដើមជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ លើសពីនេះ កសិករថ្នាំជក់តែងតែនាំយកសារធាតុគ្រោះថ្នាក់ដែលជាប់នៅលើខ្លួនប្រាណ សម្លៀកបំពាក់ ឬស្បែកជើង មកផ្ទះដែល​នាំឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់សម្រាប់គ្រួសាររបស់គាត់ថែមទៀត ជាពិសេសកុមារ។

ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលជាតិលើកកម្ពស់សុខភាព បន្ថែមថា ការដាំដុះថ្នាំជក់ទាមទារការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតខ្លាំង និងជីយ៉ាងច្រើន ដែលរួមចំណែកដល់ការរិចរិលដី សារធាតុគីមីចូលទៅក្នុងបរិយាកាស ក្នុងទឹក បំពុលបឹង ទន្លេ និងទឹកផឹក។ ដីដែលប្រើសម្រាប់ដាំថ្នាំជក់មានជីជាតិថយចុះដែលធ្វើឱ្យការដាំដំណាំអាហារផ្សេងទៀតមានផលទាប។

ជាមួយគ្នានេះ ផលិតផលថ្នាំជក់មានផ្ទុកសារធាតុគីមីជាង ៧០០០ប្រភេទ ដែលក្នុងនោះមានយ៉ាងតិច ៧០ ប្រភេទបង្កឱ្យមានជំងឺមហារីក។ ទន្ទឹមនោះ សន្លឹកថ្នាំជក់ស្រស់ក៏មានសារជាតិនីកូទីន និងជាតិជ័រដែលអាចប៉ះពាល់សុខភាពកសិករដូចជា ការកើតជំងឺថ្នាំជក់ស្រស់ដែលមានរោគសញ្ញាដូចជា ចង្អោរ វិលមុខ ឈឺក្បាល ឈឺពោះ រាគ អស់កម្លាំង ពិបាកដកដង្ហើម និងរោគសញ្ញាជាច្រើនទៀត។

លោកស្រីបណ្ឌិត ឈា ឆដាភា បញ្ជាក់បន្ថែមទៀតថា ក្រសួងសុខាភិបាល និងគណៈកម្មាធិកាត្រួតពិនិត្យថ្នាំជក់ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ឯកឧត្តមសាស្រ្តាចារ្យ ម៉ម ប៊ុនហេង រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសុខាភិបាល បានខិតខំប្រឹងប្រែងរៀបចំត្រួតពិនិត្យផលិតផលថ្នាំជក់ទទួលបានជោគជ័យដូចជា ពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ដោយអនុវត្តដាក់សារព្រមានសុខភាពលើកញ្ចប់ផលិតផលថ្នាំជក់បាន ៨២% និងបានដាក់ចេញគំរូសារព្រមានសុខភាពជារូបភាព និងជាភាសារខ្មែរជុំទី៤ក្នុងឆ្នាំ២០២៣, ពង្រឹងការហាមឃាត់ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មថ្នាំជក់តាមរយៈប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដូចជា វិទ្យុ ទូរទស្សន៍ ផ្ទាំងប៉ាណូ ផ្ទាំងបដា ផ្ទាំងគំនូរ ជាដើម បានអនុវត្តពេញលេញ, ការអនុវត្តអនុក្រឹត្យស្តីពី វិធានការហាមជក់ ឬបង្ហុយផ្សែងផលិតផលថ្នាំជក់នៅកន្លែងធ្វើការ ឬទីសាធារណៈ ៨៤% មានបិទស្លាកហាមជក់បារី, ម្ចាស់អង្គភាពនៅទីកន្លែងធ្វើការឬកន្លែងសាធារណៈ ៩៧% គាំទ្រវិធានការហាមឃាត់ការជក់បារីនៅកន្លែងធ្វើការ ឬកន្លែងសាធារណៈ។

លើសពីនេះ យុទ្ធនាការកីឡាគ្មានផ្សែងបារី ក្នុងព្រឹត្តការណ៍កីឡា Sea Game ដោយក្រសួងទេសចរណ៍ជំរុញការអនុវត្តអនុក្រឹតស្ដីពីវិធានការហាមការជក់ ឬបង្ហុយផ្សែងផលិតផលថ្នាំជក់នៅកន្លែងធ្វើការ ឬកន្លែងសាធារណៈដែលហាមការប្រើប្រាស់ថ្នាំជក់គ្រប់ទម្រង់នៅទីលាននិងបរិវេណជុំវិញទីលានប្រកួតកីឡា, បានចាត់វិធានការច្បាប់ចុះបង្ក្រាបនិងចាត់វិធានការតុលាការចំនួន ២ លើក និងអប់រំផ្សព្វផ្សាយដល់ប្រជាជន និងពង្រឹងការផ្តល់សេវាសុខាភិបាល ប្រឹក្សាលះបង់ទម្លាប់ជក់បារី និងការបង្កើតឱ្យដំណើរការសេវាផ្តល់ប្រឹក្សានៅមណ្ឌលសុខភាព និងជំរុញការបង្កើតនិងអនុវត្តបណ្តាញទីក្រុងគ្មានផ្សែងបារីបានចំនួន ១៨ ខេត្ត-ក្រុង រួមមាន ធានីភ្នំពេញ កំពង់ចាម កំពង់ឆ្នាំង ពោធិ៍សាត់ បាត់ដំបង សៀមរាប កោះកុង ប៉ៃលិន មណ្ឌលគីរី រតនគីរី ឧត្តរមានជ័យ ត្បូងឃ្មុំ កែប កំពត ព្រះសីហនុ តាកែវ បន្ទាយមានជ័យ និងខេត្តកណ្តាល។

បើតាមលោកស្រីបណ្ឌិត ឈា ឆដាភា ជំហានបន្ទាប់ ក្រសួងសុខាភិបាល និងគណៈកម្មាធិការត្រួតពិនិត្យផលិតផលថ្នាំជក់នឹងធ្វើ ទី១. ពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ អនុក្រឹត និងប្រកាស ស្តីពី ការត្រួតពិនិត្យផលិតផលថ្នាំជក់ដូចជា ប្រកាសស្តីពី វិធានការចំពោះការដាក់តាំងបង្ហាញកញ្ចប់ផលិតផលថ្នាំជក់។ ទី២. អប់រំ ផ្សព្វផ្សាយ ទប់ស្កាត់ ជំរុញការការពារប្រជាជនពីផ្សែងផលិតផលថ្នាំជក់ ដោយពង្រីកបណ្តាញទីក្រុងគ្មានផ្សេងបារី និងទី៣. សហការជាមួយដៃគូពាក់ព័ន្ធតំឡើងពន្ធផលិតថ្នាំជក់៕