នៅក្នុងឱកាសពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិខ្មែរនៅពេលខាងមុខ ក្រៅតែពីការ​ជួបជុំគ្រួសារ រៀបចំទទួលទេវតា​ឆ្នាំថ្មី ជាប្រពៃណីក្នុងគ្រួសារខ្មែរទូទៅ តែងតែមានការរៀបចំជាទេយ្យទាន ដូចជាបាយសម្លម្ហូបចំណី លុយកាក់ ជូនដល់មាតាបិតា ដើម្បីបង្ហាញពីក្ដីស្រឡាញ់ និងភាពកត្តញ្ញូ។ តើនៅពេលជូនទេយ្យទាន ឬគ្រឿងឧបភោគបរិភោគ ដល់មាតាបិតា យុវជនគួរត្រូវ​ប្រកាន់ឥរិយាបទបែបណាខ្លះ ?

លោក សៅ សាមម៉ាឌី បច្ចុប្បន្ន​ជាបុគ្គលិកអប់រំ នៃស្ថាប័ន​មួយ​បាននិយាយថា សម្រាប់រូបលោក នៅពេល​ជូនទេយ្យទានដល់អ្នកមានគុណក្នុងឱកាសពិធី​ចូលឆ្នាំថ្មី លោកតែងតែរៀបចំខ្លួនឱ្យបានសមរម្យ ស្លៀកសម្លៀកបំពាក់សមសួន រួចអង្គុយបត់ជើង និងក្រាបក្បាលសំពះដល់បាតជើងអ្នកមានគុណចំនួន៣ដង មុនជូនទេយ្យទាន រួមទាំងលើកទេយ្យទានដោយដៃទាំងពីរជូនលោកអ្នកមានគុណទាំងទ្វេ និងលើកដៃប្រណមសំពះលោកអ្នកមានគុណ។

លោក សាមម៉ាឌី បញ្ជាក់ថា ឥរិយាបថបែបនេះ ម្ដាយរបស់លោកតែងតែប្រាប់ជានិច្ច កាលពីលោក​នៅកុមារភាពម្ល៉េះ ហើយលោកតែងតែប្រតិបត្តិឥរិយាបទបែបនេះជាមួយឪពុកម្ដាយជារៀងរាល់ឆ្នាំមក។

“ពេលខ្ញុំធ្វើលើកដំបូងខ្ញុំហាក់បីមានភាពអៀន និងភ័យលាយឡំនិងរំភើប! តែពេលធ្វើយូរៗទៅក៏ប្រែក្លាយទៅជាទម្លាប់មួយ ឱ្យតែថាពេលមានពិធីបុណ្យទានចូលឆ្នាំថ្មី ឬភ្ជុំបិណ្ឌ ក្នុងអារម្មណ៍របស់ខ្ញុំវាទោទន់ទៅរកសម្មភាពមួយនេះចំពោះខ្ញុំទៅកាន់ប៉ាម៉ាក់ខ្ញុំជានិច្ច”

លោក សាមម៉ាឌី យល់ឃើញថា ប្រសិនបើយុវជនជំនាន់ថ្មី មានឥរិយាបទល្អក្នុងការជូនទេយ្យទានដល់អ្នកមានគុណក្នុងឱកាសចូលឆ្នាំ គឺពិតជាល្អ ព្រោះថាទង្វើទាំងអស់នោះ គឺបានបង្ហាញឱ្យឃើញនូវការដឹងគុណចំពោះអ្នកមានគុណ ការគោរពប្រតិបត្ដិក្នុងនាមជាកូនទៅកាន់ឪពុកម្ដាយ បង្ហាញការស្រឡាញ់ទៅកាន់លោកទាំងពីរ ក៏ដូចជាកតញ្ញូភាពចំពោះឪពុកម្ដាយ។

ក្នុងយុគសម័យថ្មីនេះ លោក សៅ សាមម៉ាឌី ចង់ឃើញយុវជនក្មេងៗប្រុសស្រី ប្រតិបត្ដិនូវវប្បធម៌មួយនេះក្នុងជីវិតនៃការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគេ ដើម្បីបង្ហាញពីតម្លៃដ៏ល្អរបស់យើងផ្ទាល់ទាំងក្នុងគ្រួសារ និងជាគម្រូល្អដល់សង្គមជាតិ។

ស្រដៀងគ្នានេះដែរ កញ្ញា ដន ធីតា ក៏​បាន​លើកឡើងពីបទពិសោធន៍របស់ខ្លួន នៅពេលជូនទេយ្យទានដល់អ្នកមានគុណក្នុងឱកាសបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី ដោយថា កញ្ញាតែងតែស្លៀកពាក់សមរម្យ អង្គុញបត់ជើងថ្វាយបង្គុំអ្នកមានគុណចំនួន៣ដង ទើបលើកទេយ្យទានជូន ហើយនៅពេលពួកគាត់ឱ្យពររួច កញ្ញាតែងថ្វាយបង្គំចំនួន៣ដងថែមទៀត។ កញ្ញា ធីតា បន្តថា ទេយ្យទានដែលកញ្ញាតែងរៀបចំជូនអ្នកមានគុណ មានដូចជា ប្រដាប់ប្រដាសម្រាប់ធ្វើបុណ្យ ភេសជ្ជៈ សម្លៀកបំពាក់ និងថវិកាមួយចំនួន។

កញ្ញា ដន ធីតា បន្ថែមថា ឥរិយាបថទាំងនេះ កញ្ញាបានរៀនពីពុកម៉ែ ដែល​បាន​បង្រៀនតាំងពីនៅតូចមកម្ល៉េះ ហើយក៏ធ្លាប់ឃើញពួកគាត់ធ្វើជាមួយយាយតាដូចគ្នា។

“ពេលធ្វើលើកដំបូងខ្ញុំមានអារម្មណ៍ថាជ្រះថ្លា សប្បាយចិត្តដែលអាចបង្ហាញការគោរពដឹងគុណដល់អ្នកមានគុណ”

លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង អ្នកជំនាញទស្សនវិជ្ជា និងកិច្ចការសង្គម លើកឡើងថា ក្នុង​ឥរិយាបទរបស់ខ្មែរ ប្រសិនបើវ័យក្មេងៗដូចគ្នា គេអាចហុចរបស់ឱ្យគ្នាធម្មតា ប៉ុន្តែជាមួយមនុស្សចាស់ មនុស្សជាទីគោរព យុវជន​ត្រូវតែមានឥរិយាបទពិសេស។ ​លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង មានប្រសាសន៍ថា ប្រសិនបើយុវជន​យើងមិនរៀនធ្វើ នោះនឹងផ្ដល់ជាគំរូមិនល្អដល់អ្នកជំនាន់ក្រោយ។

លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង លើកទឹកចិត្តដល់យុវជនខ្មែរ គួរស្វែងយល់អំពីបែបបទខ្មែរឱ្យបានច្បាស់ ដើម្បីដឹងថា នៅពេលសម្ដែងភារវកិច្ចចំពោះមនុស្សចាស់ និយាយជាមួយមនុស្សចាស់ ព្រះសង្ឃ ត្រូវមានឥរិយាបទរបៀបណា។

គួរជំរាបជូនថា ឥរិយាបទខ្មែរ សំដៅលើកាយវិការ សកម្មភាព និងរបៀបរបបនៃការរស់នៅដ៏ល្អប្រពៃ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីសីលធម៌ សុជីវធម៌ និងទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណីរបស់ដូនតាខ្មែរ។ ឥរិយាបថនេះ រួមបញ្ចូលទាំងការគោរពចាស់ទុំ ការនិយាយស្តីទន់ភ្លន់ ការស្លៀកពាក់សមរម្យ និងការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងសង្គម៕