វិបត្តិដំណេកងាយកើតឡើងចំពោះមនុស្សគ្រប់វ័យ ប៉ុន្តែវិបត្តិនេះនឹងកើតឡើងខ្លាំងនៅពេលមនុស្សមានវ័យកាន់តែវិវឌ្ឍន៍ចាប់ពីអាយុ ៥០ឆ្នាំឡើងទៅ ។ បច្ចុប្បន្នបញ្ហាវិបត្តិដំណេកនេះ ក៏ងាយកើតឡើងចំពោះយុវវ័យខ្លាំងណាស់ដែរ ដោយសារកត្តាសេនេទិច បរិយាកាសសង្គម ការរីកចម្រើនបច្ចេកវិទ្យា និងឥរិយាបថរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ។ តាមព័ត៌មានរបស់មន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត បានឱ្យដឹងថា មនុស្សចាប់ពីវ័យជំទង់ទៅត្រូវការពេលវេលាសំរាកជាមធ្យម ៨ម៉ោងដែលថេរវេលានេះប្រែប្រួលពីបុគ្គលម្នាក់ទៅម្នាក់ទៀតចន្លោះពី ៣ម៉ោងទៅ ១០ម៉ោង ។

មនុស្សគេងមិនមិនគ្រប់គ្រាន់ ឬមានវិបត្តិដំណេក តែងមានអាការៈងោកងងុយ ងាយប៉ះទង្គិចផ្លូវអារម្មណ៍ និងថយចុះគំនិតច្នៃប្រតិដ្ឋ ។ វិបត្តិដំណេកមានពីរធំៗ គឺការសម្រាន្តមិនលក់ និងការងងុយខ្លាំងពេលថ្ងៃ ។ សម្រាន្តមិនលក់ អាចមកពីលំបាកសម្រាន្ត សម្រាន្តមិនស្កប់ ឬមានអារម្មណ៍ថាសម្រាន្តមិនគ្រប់គ្រាន់ ។ អាការៈងងុយមនុស្សមានអារម្មណ៍សម្រាន្ត ពិសេសពេលស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពដដែលៗ ។

ប្រសិនបើពិនិត្យឱ្យដិតដល់ដំណេកសំខាន់ណាស់សម្រាប់សរីរាង្គមនុស្សម្នាក់ ព្រោះដំណេកគ្រប់គ្រាន់ជួយស្តារភាពនឿយហត់របស់សាច់ដុំ និងប្រព័ន្ធប្រសាទដែលបានដំណើរការអស់រយៈពេលមួយថ្ងៃមកហើយ ។ ដំណេកជាពេលដែលខួរក្បាលសម្អាតជាតិពុល និងរៀបចំការចងចាំរក្សាទុក ។ ដំណេកធម្មតារបស់មនុស្សម្នាក់ៗ ប្រព្រឹត្តទៅដោយចែកជាច្រើនដំណាក់កាល អាចបែងចែកបានច្បាស់លាស់ដោយការវាស់រលកចរន្តអគ្គិសនីកោសិកាខួរក្បាល ដែលនឹងប្រែប្រួលទៅតាមកម្រិតសកម្មភាពរបស់កោសិកាទាំងនោះ ។ តាមការសិក្សាពីបណ្តាប្រទេសផ្សេងៗលើសកលលោក វិបត្តិដំណេកមានការប្រែប្រួល ចន្លោះពី ២០% ទៅ ៣៥% ក្នុងចំណោមមនុស្សទូទៅ ។

តើកត្តាអ្វីខ្លះដែលធ្វើឱ្យប្រែប្រួលដល់ដំណេកដ៍ស្កប់ស្កល់បាន? មានកត្តាជាក់លាក់ចំនួនបីចំណុចដែលធ្វើឱ្យដំណេកស្កប់ស្កល់ប្រែប្រួល ។ ១. កត្តាសេនេទិច (Genetic) ដែលប្រែប្រួលពីបុគ្គលម្នាក់ទៅម្នាក់ ។ ២. កត្តាសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃ (Circadian) រយៈពេលដំណេក និងគុណភាពដំណេកបណ្តាលមកពីសីតុណ្ហភាពនៅក្នុងខ្លួន ។ ៣. កត្តាអាយុ ឬការវិវឌ្ឍន៍វ័យ ពេលកើតមកទារកចំណាយពេល៧៥% នៃពេលវេលាទាំងអស់របស់គេសម្រាប់ដំណេក រហូតដល់អាយុ១៦ឆ្នាំ ។ ថេរវេលានេះនឹងថយនៅត្រឹមជាមធ្យម ៨ម៉ោងនៅពេលមនុស្សពេញវ័យ ។ ចាប់ពីអាយុ ៥០ឆ្នាំឡើងទៅគុណភាពដំណេកមានការថយចុះ ។ ការសម្រាកពេលថ្ងៃរបស់មនុស្សវ័យចំណាស់មានឥទ្ធិពលដល់គុណភាពដំណេកពេលយប់ ។

ដើម្បីកែលម្អវិបត្តិដំណេកសំខាន់បំផុតមនុស្សត្រូវចេះគោរពវដ្ដដំណេកឱ្យបានទៀងទាត់ ។ បុគ្គលគួរចំណាយពេលនៅលើគ្រែពេលយប់ដើម្បីសម្រាន្តតែប៉ុណ្ណោះ និងត្រូវបញ្ឃប់រាល់ការគិតស្មុគស្មាញយ៉ាងតិច ១ម៉ោងមុនពេលសម្រាន្ត ។ លើសពីនេះ បុគ្គលត្រូវហាត់ប្រាណពេលរសៀល (៥ ឬ៦ម៉ោងមុនពេលសម្រាន្ត), ការងូតទឹក១ ឬ ២ម៉ោងមុនសម្រាន្ត អាចជួយបន្ថយកំដៅខ្លួន, គិតពីបរិយាកាសជុំវិញខ្លួន ដូចជា ទំនាក់ទំនង កម្តៅ សំឡេង និងពន្លឺ, ព្រមទាំងគិតកត្តាចំណីអាហារ រួមមាន អាហារពេលល្ងាចស្រាលៗ និងចៀសវាងជាតិសុរា កាហ្វេ និងបារី ។ ប្រសិនបើជួបវិបត្តិដំណេក មិនគួរពិសាថ្នាំសម្រាន្តដោយមិនបានជួបពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យជាមុននោះទេ ។ ការជួបប្រឹក្សាជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិតជំនាញជាជម្រើសល្អបំផុតប្រសិនជួបវិបត្តិដំណេកដដែលៗ៕