ផ្នែកមួយក្នុងការលើកកម្ពស់សុខុមាលភាពសង្គម និងគាំទ្រដល់សុខុមាលភាពនៃការរស់នៅផ្ទាល់ខ្លួន (Personal Well-being) គឺការរៀបចំផែនការជីវិតឱ្យបានប្រសើរជាបន្តបន្ទាប់ទៅតាមការវិវឌ្ឍន៍របស់វ័យ ។ ផែនការជីវិតជាលក្ខខណ្ឌដែលត្រូវប្រកាន់ខ្ជាប់ និងអភិវឌ្ឍជាប្រចាំ ។ សម្រាប់អ្នកមានផែនការជីវិតច្បាស់លាស់យល់ថា រៀបចំ “ផែនការជីវិត” ស្របតាមការរីកចម្រើនរបស់វ័យអាចជួយឱ្យខ្លួនឆាប់សម្រេចគោលដៅផ្សេងៗក្នុងដំណើ់រជីវិត ចំណែកអ្នកមិនធ្លាប់រៀបចំផែនការជីវិតវិញ ក៏យល់ឃើញដែរថា ជារឿងសាមញ្ញ ព្រមទាំងបណ្តោយឱ្យពេលវេលាសំខាន់ៗកន្លងហួសទៅទាំងខ្លួនមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រង ។

ផែនការជីវិតមិនមែនជាផែនទីល្អឥតខ្ចោះសម្រាប់ជីវិតឡើយ ប៉ុន្តែវាជាសញ្ញាបង្ហាញផ្លូវជួយឱ្យបុគ្គលត្រៀមខ្លួនជានិច្ចប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាជីវិត និងកសាងគុណភាពជីវិតឱ្យមានអត្ថន័យ ។ ខាងក្រោមនេះជាលក្ខខណ្ឌទាំង ៧ចំណុចដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីផែនការជីវិតដែលយុវជនគួរប្រកាន់ខ្ជាប់ក្នុងវ័យចន្លោះពី ៣០ – ៣៥ឆ្នាំ ពាក់ព័ន្ធនឹងគោលដៅផ្ទាល់ខ្លួន ការអភិវឌ្ឍន៍វិជ្ជាជីវៈ ការថែទាំសុខភាព និងការកម្សាន្តជាដើម ។

១. កំណត់គោលដៅច្បាស់លាស់ ៖ ការសិក្សាចុះផ្សាយដោយ World Economic Forum នៅឆ្នាំ២០២២ បានបង្ហាញថា យុវជនដែលមានផែនការជីវិតច្បាស់លាស់ កំណត់គោលដៅផ្ទាល់ខ្លួនច្បាស់លាស់ និងបានគិតគូរពីលក្ខខណ្ឌនៃការរស់នៅរបស់ខ្លួនជាប្រចាំ បានជួយឱ្យពួកគេឆាប់សម្រេចគោលដៅការសិក្សា ការងារ និងរបត់ជីវិតរស់នៅក្នុងសង្គម ។ ត្រឹមវ័យ ៣០ឆ្នាំ ឬសាមសិបឆ្នាំស្តើង យុវជនចាំបាច់ត្រូវកំណត់គោលដៅរយៈពេលខ្លី និងរយៈពេលវែងសម្រាប់អាជីព ការអភិវឌ្ឍន៍ផ្ទាល់ខ្លួន និងសុខភាពផ្ទាល់ខ្លួន ។

២. ផ្តល់អាទិភាពដល់សុខភាព ៖ វ័យសាមសិបឆ្នាំឡើងទៅជាវ័យដែលត្រូវគិតច្រើនអំពីបញ្ហាជីវិត ដោយសារវ័យនេះបានចាកចេញពីជីវិតមហាវិទ្យាល័យ ហើយប្រើប្រាស់ជីវិតនៅក្នុងសង្គមជាក់ស្តែង ។ គ្រប់សមិទ្ធិផលជីវិតទាំងអស់ត្រូវចាប់ផ្តើមចេញពីសុខភាពជាចម្បង ។ ចន្លោះវ័យនេះ យុវជនគួរបែងចែកពេលវេលាសម្រាប់ការហាត់ប្រាណទៀងទាត់ គួរមានរបបអាហារមានតុល្យភាព និងការគេងឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ ។

៣. ការអភិវឌ្ឍន៍វិជ្ជាជីវៈ ៖ ការអភិវឌ្ឍន៍សមត្ថភាពបំពេញការងារមិនអាចនៅទ្រឹងតែមួយកម្រិតនោះទេ វាប្រៀបដូចជាចរន្តឈាមក្នុងខ្លួនយើងអញ្ចឹងដែរ ។ សង្គមរីកចម្រើនបានរុញឱ្យជំនាញនិងចំណេះដឹងរបស់មនុស្សរីកចម្រើនទៅតាមនោះដែរ ។ ផែនការសម្រាប់កំណើនអាជីព ការអភិវឌ្ឍន៍ជំនាញ និងបណ្តាញ។ បែងចែកពេលវេលាសម្រាប់កិច្ចការដែលទាក់ទងនឹងការងារ។

៤. ការអភិវឌ្ឍន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ៖ ការអភិវឌ្ឍន៍ផ្ទាល់ខ្លួនមិនសំដៅទាំងស្រុងលើការអភិវឌ្ឍន៍វិជ្ជាជីវៈផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ ចំណុចនេះត្រូវរាប់បញ្ចូលទាំងឥរិយាបថរស់នៅ ការយល់ដឹងពីចំណេះជីវិតផ្សេងៗ ការកសាងទំនាក់ទំនង និងការគិតគូរដល់សុខុមាលភាពផ្លូវចិត្តផ្ទាល់ខ្លួន ។ វ័យនេះជាពេលវេលាដែលបុគ្គលអាចកំណត់ពីចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់ខ្លួន រៀនពីបរិស្ថាននៅជុំវិញខ្លួន និងចូលរួមសកម្មភាពសង្គមនានា ដើម្បីពង្រឹងគុណភាពជីវិតផ្ទាល់ខ្លួន ។

៥. គ្រប់គ្រងពេលវេលាការងារសង្គម និងគ្រួសារ ៖ គេអាចនិយាយបានថា ជីវិតសិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យរបស់យុវជន ការស្វែងរកបទពិសោធន៍តាមរយៈការងារស្ម័គ្រចិត្តសង្គមជារឿងសំខាន់ត្រូវចំណាយពេលវេលារៀនសូត្រ ។ ប៉ុន្តែការងារសង្គមមិនអាចបញ្ចប់ត្រឹមវ័យនេះបានឡើយ ប៉ុន្តែទាមទារឱ្យបុគ្គលប្រើប្រាស់ពេលវេលារបស់ខ្លួនឱ្យបានសុក្រឹត្យជាមុន ដើម្បីពង្រឹងទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ខ្លួនជាមួយគ្រួសារ ការងារ និងសង្គម ។ យុវជនចំាបាច់បំផុតត្រូវរក្សាតុល្យភាពការងារ និងគុណភាពជីវិតឱ្យស្រស់បំព្រងជានិច្ច ។

៦. ផែនការហិរញ្ញវត្ថុ ៖ ចំណេះដឹងស្តីពីហិរញ្ញវត្ថុ ឬសារៈសំខាន់នៃផែនការហិរញ្ញវត្ថុ (Financial Planning) របស់យុវជនជាចំណេះដឹងមូលដ្ឋានក្នុងភាពជាពលរដ្ឋសកល ។ យុវជនប្រទេសអភិវឌ្ឍតែងប្រើប្រាស់ចំណេះដឹងទាំងនេះ ដើម្បីគ្រប់គ្រងលើលក្ខខណ្ឌកសាងគុណភាពជីវិត ។ ចំណែកយុវជននៅប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ការប្រើប្រាស់ចំណេះដឹងស្តីពីហិរញ្ញវត្ថុនៅមានកម្រិតនៅឡើយ ។ ផែនការហិរញ្ញវត្ថុជាផែនការផ្ទាល់ខ្លួនមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ការរស់នៅ ។ ការពិនិត្យសុខភាពហិរញ្ញវត្ថុ និងរៀបចំផែនការហិរញ្ញវត្ថុប្រចាំ រួមមាន ការសន្សំ ការវិនិយោគ និងការចាត់ចែងថវិកាចំទិសដៅ គឺចាប់ផ្តើមពីវ័យ ៣០ឆ្នាំនេះហើយ ។

៧. ពេលវេលាផ្ទាល់ខ្លួន និងការសម្រាក ៖ ថាមពលរបស់មនុស្សខ្លាំងក្លានៅពេលដែលមនុស្សចេះបញ្ចូលថាមពលត្រឹមត្រូវដល់ខ្លួនឯង ។ ទោះរវល់នឹងការងារយ៉ាងណាក៏ដោយ វ័យចាប់ពី ៣០ឆ្នាំឡើងទៅ ត្រូវប្រាកដថាមានពេលសម្រាកលំហែកាយ មានពេលកម្សាន្ត និងមានម៉ោងសម្រាប់ដំណេក ។ ដំណេកដែលសមស្របជួយដល់សុខភាពគឺចន្លោះពី ៧ – ៨ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ ហើយត្រូវប្រាកដថាជា “ដំណេកស្កប់ស្កល់” ។

គួរបញ្ជាក់ថា ការគិតគូពីលក្ខខណ្ឌរស់នៅរបស់យុវជនទាំង ៧ចំណុចខាងលើជាមូលដ្ឋានគ្រឹះជួយកសាងគុណភាពជីវិតឱ្យប្រសើរក្នុងវ័យ ៣០ឆ្នាំឡើងទៅ ប៉ុន្តែលក្ខខណ្ឌទាំងនេះនឹងត្រូវផ្លាស់ប្តូរជាបន្តបន្ទាប់ទៀតនៅពេលដែលអាយុ និងការទទួលខុសត្រូវរបស់មនុស្សមានការប្រែប្រួល ។ កំណត់លក្ខខណ្ឌរស់នៅជួយឱ្យមនុស្សមានវិន័យចំពោខ្លួនឯង មនុស្សជុំវិញខ្លួន និងសង្គមដែលខ្លួនកំពុងរស់នៅ ៕