ជារៀងរាល់ឆ្នាំ បញ្ហាចោលសំរាមពាសវាលពាសកាលនៅពេលមានពិធីបុណ្យជាតិធំៗម្តងៗ ក៏គេនៅតែមើលឃើញមានជាបញ្ហា ដោយសារកត្តាខ្វះការយកចិត្តទុកដាក់ និងស្មារតីចូលរួមអនុវត្តទាំងអស់គ្នា។ តើប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ឥរិយាបទទុកដាក់សំរាមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនៅពេលមានពិធីបុណ្យជាតិធំៗល្អហើយឬនៅ?

ឯកឧត្តម ម៉ប់ សារិន ប្រធានក្រុមប្រឹក្សារាជធានីភ្នំពេញ បានកត់សម្គាល់ថា ក្នុង​ឆ្នាំ២០២៤ ក្រោយពិធីបុណ្យធំៗចប់ គេឃើញថាទីក្រុងស្អាត មានបរិស្ថានល្អ លែងមានសំរាមតាមផ្លូវ និងទីសាធារណៈទៀត។ ការណ៍នេះ ធ្វើឱ្យរដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ បន្តទទួលបានការកោតសរសើរពីសមាជិកក្រុមប្រឹក្សារាជធានីភ្នំពេញ ។

សមាជិកក្រុមប្រឹក្សារាជធានីភ្នំពេញ បានលើកឡើងថា កន្លងមកនេះ អាជ្ញាធររាជធានីភ្នំពេញ តែងតែគិតគូពីបរិស្ថាន ក៏​ដូចជា​សន្តិសុខសុវត្ថិភាព ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ធំៗចំនួន៣ បានយ៉ាងល្អប្រសើរ នោះគឺព្រឹត្តិការណ៍នៃព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក បណ្តែតប្រទីប សំពះព្រះខែ និងអកអំបុក ឆ្នាំ២០២៤, ព្រឹត្តិការណ៍ «សាទរកម្ពុជា» និងព្រឹត្តិការណ៍ អបអរសាទរបុណ្យឆ្លងឆ្នាំសកលឆ្នាំ២០២៥។

សម្រាប់លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង មន្ត្រីស្រាវជ្រាវផ្នែកទំនាក់ទំនង វប្បធម៌ អប់រំ និងទេសចរណ៍ នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា មានប្រសាសន៍ថា តាមការសង្កេតឃើញរបស់លោក ប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រើនបានផ្លាស់ប្ដូរឥរិយាបទប្រសើរហើយទាំងការទុកដាក់សំរាមនៅផ្ទះ និងពេលចូលរួមក្នុងពិធីបុណ្យជាតិធំៗ។ ប៉ុន្តែក៏ឃើញមានប្រជាជនមួយចំនួនទៀត ទាំងនៅក្នុងគ្រួសារ និងនៅក្នុងពិធីបុណ្យជាតិធំៗ តែងចោលសំរាមពាសវាលពាសកាល បើទោះមានរៀបចំធុងសំរាមក៏ដោយ ក៏ពួកគាត់នៅតែចោលសំរាមពាសវាលពាសកាល។ ជាក់ស្ដែង នៅក្នុងពិធីបុណ្យអ៊ុំទូក អកអំបុក សំពះព្រះខែ ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួននៅតែចោលសំរាម ដូចជា ដបទឹក ចានស្នោ ថង់ប្លាស្ទិក ក្រៅធុងសំរាម។

លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង បន្ថែមថា ប្រសិនបើប្រៀបធៀបការទុកដាក់សំរាមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរកាល៥ឆ្នាំមុនមកដល់បច្ចុប្បន្នឃើញថាមានភាពខុសគ្នាតិចតួច ពោលគឺប្រសើរឡើងតិចតួចប៉ុណ្ណោះ ព្រោះអ្នកដែលផ្លាស់ប្ដូរឥរិយាបទក៏ផ្លាស់ប្ដូរ អ្នកដែលមិនផ្លាស់ប្ដូរក៏នៅតែចោលសំរាមមិនត្រឹមត្រូវ។ លោកបណ្ឌិតបន្តថា សម្រាប់អ្នករស់នៅជនបទខ្លះក៏ទុកដាក់សំរាមបានត្រឹមត្រូវ ហើយអ្នករស់នៅជនបទខ្លះទៀត រស់នៅផ្ទះដែលមានដីធំទូលាយអាចបោះចោលសំរាមពាសវាលបាន ហើយនៅពេលមកដល់ទីក្រុងចូលរួមក្នុងបុណ្យជាតិធំៗក៏មានទម្លាប់បោះចោលសំរាមមិនត្រឹមត្រូវ។

បើតាមលោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ ចាំបាច់ត្រូវបន្តអប់រំណែនាំទាំងក្នុងគ្រួសារ សាលារៀន ស្ថាប័ន វត្តអារាម ឬក្នុងផ្សារ ក៏ដូចជាបង្កើតបទបញ្ជារផ្ទៃក្នុង និងផ្សព្វផ្សាយឱ្យបានទូលំទូលាយ។ ក្រៅពីនេះ គួរអនុវត្តច្បាប់នៅតាមទីក្រុង ទីប្រជុំជន ខេត្ត/ក្រុង ចំពោះអ្នកដែលចោលសំរាមនៅតាមទីសាធារណៈ លើសួនច្បារ លើដងផ្លូវ ត្រូវទទួលការផាកពិន័យ។ ប្រសិនបើមិនអនុវត្តច្បាប់ទេ ប្រហែលជា ២០ទៅ៣០ឆ្នាំទៀត ក៏នៅតែមិនអាចដោះស្រាយបានដែរ។

នៅក្នុង​គោលនយោបាយស្ដីពីការគ្រប់គ្រងសំរាម សំណល់រឹងទីប្រជុំជន ២០២០-២០៣០ គេបានរកឃើញ​បញ្ហាប្រឈមចម្បងក្នុងការគ្រប់គ្រងសំរាម សំណល់រឹងទីប្រជុំជន គឺកំណើនយ៉ាងឆាប់រហ័សទាំងបរិមា និងសមាសភាគនៃសំរាម សំណល់រឹងទីប្រជុំជន កង្វះហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការគ្រប់គ្រង យន្តការហិរញ្ញប្បទាន គោលនយោបាយ ព្រមទាំងការចូលរួមរបស់គ្រប់តួអង្គពាក់ព័ន្ធនៅមានកម្រិត។ យ៉ាងណាមិញ បញ្ហាប្រឈមក្នុងការគ្រប់គ្រងសំរាម សំណល់រឹងទីប្រជុំជននេះ គេអាចដោះស្រាយបានតាមរយៈ ការផ្លាស់ប្ដូរឥរិយាបទ ទម្លាប់ របៀបរបបរស់នៅ និងការធ្វើអាជីវកម្ម ផលិតកម្មរបស់អ្នកបង្កើត និងបញ្ចេញសំរាម សំណល់រឹងទីប្រជុំជន ព្រមទាំងការយល់ដឹងរបស់ពួកគាត់ដោយចាត់ទុកថា «សំណល់ជាធនធាន» រីឯ «អ្នកបង្កើតសំរាមមានកាតព្វកិច្ចបង់ថ្លៃសេវា» និងការបង្កើត និងដាក់ឱ្យដំណើរការនូវប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងសំរាម សំណល់រឹងទីប្រជុំជនប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។

ឯកឧត្តម ខ្វៃ អាទិត្យា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថាន មានប្រសាសន៍ថា ការគ្រប់គ្រងសំណល់រឹង សំរាម សំណល់ប្លាស្ទិក នៅក្នុងក្នុងឱកាសបុណ្យធំៗនាពេលកន្លងទៅបានបង្ហាញពីឥរិយាបទប្រែប្រួលនៃប្រជាពលរដ្ឋ ដែលអ្នកបញ្ចេញសំរាមចោលនៅរាជធានីភ្នំពេញ និងនៅតាមទីប្រជុំជននៃខេត្តនានាផងដែរ។ ឯកឧត្តម បន្តថា ការគ្រប់គ្រងសំរាមរបស់ពលរដ្ឋ ក្នុងព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក ឆ្នាំ២០២៤ មានភាពល្អប្រសើរ ហើយអ្នកពាក់ព័ន្ធ ពិសេសពលរដ្ឋ បានចូលរួមអនុវត្តរើសសំរាម ប្រមូលទុកដាក់ជាមួយអ្នកប្រមូល គ្រប់គ្រងសំរាមរបស់វិស័យរដ្ឋ និងឯកជន។

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថាន បន្ថែមថា ក្រសួងបរិស្ថាន បានកៀរគរឱ្យពលរដ្ឋចូលរួមកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ប្លាស្ទិក និងបានជំរុញយុទ្ធនាការដើម្បីឱ្យចេះកែទម្លាប់ពីការចោលសំរាមពាសវាលពាសកាលមកត្រឹមត្រូវល្អ រួមមាន «យុទ្ធនាការថ្ងៃនេះខ្ញុំមិនប្រើថង់ប្លាស្ទិកទេ» «យុទ្ធនាការកម្ពុជាស្អាត ខ្មែរធ្វើបាន» ក៏ដូចជាក៏ដូចជា យុទ្ធនាការសម្អាតផ្លូវជាតិ “ផ្លូវជាតិគ្មានសំរាម និងសំណល់ប្លាស្ទិក” ដែលមានការចូលរួមពីភាគីពាក់ព័ន្ធរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ អជ្ញាធរស្រុក/ខណ្ឌ ប្រជាពលរដ្ឋ ជាពិសេស គ្រូបង្រៀន និងសិស្សានុសិស្ស។

ឯកឧត្តម ខ្វៃ អាទិត្យា បញ្ជាក់ថា ការទុកដាក់សំរាម គឺជាផ្នែកមួយនៃការស្តែងឡើងនូវអាកប្បកិរិយា ឥរិយាបទ និងការយល់ដឹងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងសង្គម ប្រសិនបើគ្មានការកាត់បន្ថយ និងបម្រូលទុកដាក់ឱ្យបានត្រឹមត្រូវទេនោះ សំរាមនិងសំណល់ប្លាស្ទិកទាំងអស់នេះ នឹងបង្កផលប៉ះពាល់ជាអវិជ្ជមានជាច្រើនទាំងផ្នែកបរិស្ថាន សោភណ្ឌភាព សុខភាព និងជីវិតរបស់មនុស្ស សត្វ និងរុក្ខជាតិ។

បើយោងតាមទិន្នន័យ​ឆ្នាំ២០១៩ សំរាម សំណល់រឹងទីប្រជុំជននៅកម្ពុជាមានចំនួនប្រមាណ ២លានតោក្នុងមួយឆ្នាំ ជាមួយនឹងអត្រាកំណើនប្រមាណជា ១៥%ក្នុងមួយឆ្នាំៗ។ តាមការប៉ានស្មានប្រសិនបើសំរាម សំណល់រឹងទីប្រជុំជនទាំងអស់ត្រូវបានប្រមូលនោះ បរិមាណសំរាម សំណល់រឹងទីប្រជុំជនសរុបអាចនឹងមានចំនួនរហូតដល់ ៣លានតោនក្នុងមួយឆ្នាំ។ សំរាម សំណល់រឹងទីប្រជុំជន នៅពុំទាន់បានញែក, វេចខ្ចប់ និងទុកដាក់ឱ្យបានត្រឹមត្រូវតាមក្រឹត្យក្រម និងស្តង់ដាអនាម័យនៅឡើយ។ ការផ្ដល់សេវាប្រមូល និងដឹកជញ្ជូន កំពុងដំណើរការ អនុវត្តបានត្រឹមប្រមាណ ៦០% ប៉ុណ្ណោះ នៃបរិមាណសំរាម សំណល់រឹងទីប្រជុំជនដែលបានបង្កើតសរុប៕