នៅក្នុងសង្គមខ្មែរផ្នែកវប្បធម៌ ទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណី ផ្នត់ចិត្តគំនិត តែងមានការប្រែប្រួលទៅតាមការរីកចម្រើននៃពិភពលោក, ស្របគ្នានេះ ការលេងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរក្នុងឱកាសពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ អ្នកជំនាញ សង្កេតឃើញថា មានការប្រែប្រួលតាមបរិយាកាសសង្គម និងពិភពលោកផងដែរ ដោយមិនរក្សាបានទម្រង់ដូចសម័យដើមទាំងស្រុងនោះឡើយ។

លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង មន្ត្រីស្រាវជ្រាវផ្នែកទំនាក់ទំនង វប្បធម៌ អប់រំ និងទេសចរណ៍ នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា មានប្រសាសន៍ថា បើប្រៀបធៀបការលេងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរពី ៥ឆ្នាំទៅ១០ឆ្នាំមុន បច្ចុប្បន្ននេះ យុវជនបានចូលរួមលេងល្បែងប្រជាប្រិយច្រើនគួរឱ្យរីករាយដែរ ប៉ុន្តែបើប្រៀបធៀបទៅ ៦០ឆ្នាំទៅ១០០ឆ្នាំមុន ការលេងល្បែងប្រជាប្រិយរបស់យុវជននៅមានកម្រិតមិនគួរជាទីរីករាយនោះទេ។

លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង បន្ថែមថា តាមឯកសារដែរលោកបានអាន កាលពី៦០ឆ្នាំទៅ១០០ឆ្នាំមុន មិនមែនតែយុវជននោះទេដែលចូលរួមលេងល្បែងប្រជាប្រិយ ពោលគឺទាំងមនុស្សពេញវ័យ ទាំងមនុស្សចាស់ ក៏ចូលរួមលេងល្បែងប្រជាប្រិយដែរ ក្រៅពីនោះក៏មានការរាំរបាំប្រពៃណីខ្មែរទៀតផង។ លោកបណ្ឌិតបន្តថា ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ មានច្រើនតាំងពីសម័យដើម ប៉ុន្តែបានបាត់ទៅខ្លះៗ ហើយក៏កើតល្បែងថ្មីៗ ដែលធ្វើឱ្យមានការ​ប្រែប្រួលខុសពីមុន។

បើតាមមន្ត្រីស្រាវជ្រាវផ្នែកទំនាក់ទំនង វប្បធម៌ អប់រំ និងទេសចរណ៍ នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា កត្តាដែលជួយធ្វើ​ឱ្យ​យុវជននៅ​បន្តចូលរួមលេងល្បែងប្រជាប្រិយជាខ្មែរ គឺផ្ដើមចេញពីការជួយពន្យល់ ផ្សព្វផ្សាយឱ្យយុវជនយល់ពីសារសំខាន់នៃការចូលរួមលេងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ។ លោកបណ្ឌិតបន្តថា ការចូលរួមនេះ មិនអាចផ្ដាច់ចេញពីគំនិត ការរៀបចំបង្កលក្ខណៈពីមនុស្សចាស់ដែលជាថ្នាក់ដឹកនាំ គណៈគ្រប់គ្រង លោកគ្រូ អ្នកគ្រូ ប្រធានអង្គភាព ឬប្រធានស្ថាប័ន ក្នុងការរៀបចំលក្ខខណ្ឌ បណ្ដុះទឹកចិត្ត និងជំរុញឱ្យយុវជនចូលរួមលេងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ កាន់តែច្រើន។

លោក តុន ច័ន្ទរិទ្ធ អ្នកនិពន្ធឯករាជ្យ លើកឡើងថា អំឡុងពេលអបអរពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ លោកតែងចូលរួមលេងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ ដូចជា ល្បែងលោតបាវ ល្បែងទាញព្រ័ត្រ ជាដើម។ ការចូលរួមលេងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរនេះ គឺដោយសារការចូលចិត្តលេងតាំងពីក្មេង ហើយក៏ទទួលបានភាពសប្បាយរីករាយ ធ្វើចលនាច្រើន ប្រើការគិត និងជាអ្វីដែលដូនតាខ្មែរបន្សល់ទុកឱ្យកូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយលេងកម្សាន្តក្នុងឱកាសបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ។

ជាការកត់សម្គាល់របស់លោក ច័ន្ទរិទ្ធ បច្ចុប្បន្ន​ការលេងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ ហាក់មានការថយចុះ បើប្រៀបធៀបកាលពីជំនាន់លោកនៅក្មេង​ ដែលឃើញនៅតាមវត្តអារាម ឬនៅតាមទីកន្លែងផ្សេងៗ មានការនិយមលេងច្រើន។

លោក តុន ច័ន្ទរិទ្ធ លើកឡើងថា ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ មិនគ្រាន់តែលេងសប្បាយៗនោះទេ ប៉ុន្តែល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរនីមួយៗសុទ្ធតែមានបង្កប់អត្ថន័យ មិនថាភាពឆ្លាតវៃ ភាពរហ័សរហួន ការផ្ចង់អារម្មណ៍ និងការដោះស្រាយបញ្ហាផ្សេងៗ។ ឧទាហរណ៍ល្បែងទាញព្រ័ត្រ និយាយពីសាមគ្គីភាព ការរួបរួម ការស្រុះស្រួលគ្នាជាកម្លាំងដើម្បីយកឈ្នះ។ ហើយល្បែងវាយក្អមវិញ ទាក់ទងនឹងការផ្ដោតអារម្មណ៍ ការស្ដាប់ ការប៉ានស្មាន និងការផ្ចង់អារម្មណ៍ជាដើម​។ ដូច្នេះ យើង​គួរតែចូលរួមអភិរក្សឱ្យកាន់តែអស្ចារ្យទៀត ដើម្បីឱ្យបរទេស កោតស្ងប់ស្ញែង។

កញ្ញា ងួន ច័ន្ទរី ជានិស្សិតឆ្នាំទី៤ ជំនាញអក្សរសាស្រ្តខ្មែរ នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ បានប្រាប់ដែរថា នាងតែងចូលរួមលេងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ ព្រោះចង់រំលឹកអនុស្សាវរីយ៍ចាស់ៗដែលធ្លាប់បានលេងពីមុនមក ហើយយល់ថាល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរបានបង្កើនភាពសប្បាយរីករាយដល់មនុស្សគ្រប់គ្នា ក៏ដូចជាបានផ្តល់ភាពស្និទ្ធស្នាលក្នុងទំនាក់ទំនងបានច្រើនជាងមុន។

ជាការមើលឃើញរបស់ ច័ន្ទរី យុវជនខ្មែរបច្ចុប្បន្ននៅតែនិយមលេងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ។ កញ្ញាថា ការចូលរួមលេងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរនេះ អាចផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់យុវជន ក្មេងៗ ក៏ដូចជា អ៊ំ ពូ មីង លោកយាយ លោកតា យ៉ាងច្រើនដូចជា ផ្តល់ភាពសប្បាយរីករាយ ផ្តល់នូវទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធ និងបង្កើនសាមគ្គីភាព ហើយ​ជាមួយគ្នានេះកញ្ញា ច័ន្ទរី ក៏បានលើកទឹកចិត្តដល់យុវជនផ្សេងទៀតឱ្យចូលរួមលេងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរឱ្យបានច្រើន ពីព្រោះល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ មិនត្រឹមតែបង្កើនតែភាពសប្បាយរីករាយប៉ុណ្ណោះទេ តែវាក៏ជាអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌របស់ខ្មែរយើងផងដែរ៕