សម្រាប់សិស្សថ្នាក់ទី១២ ច្រើនមានការព្រួយបារម្ភ និងមិនដឹងពីរបៀបរៀនបែបណាដើម្បីអាចប្រឡងជាប់ និងទទួលបាននិទ្ទេសល្អក្នុងការប្រឡងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ ឬបាក់ឌុប ។ ក្នុងនោះ ចំពោះមុខវិជ្ជាសរសេរ ឬសំណេរ ក៏មិនមែនជារឿងងាយស្រួលនោះដែរប្រសិនបើសិស្សានុសិស្សមិនយល់ច្បាស់អំពីរបៀបសរសេរឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។

កញ្ញា សេង រ័ត្នសេដ្ឋាមុនី អតីតសិស្សនិទ្ទេស A ឆ្នាំ ២០១៨ បច្ចុប្បន្នជាអ្នកបង្កើតមាតិកាលើបណ្ដាញសង្គម បានចែករំលែកបទពិសោធន៍មួយចំនួនសម្រាប់សិស្សបាក់ឌុបត្រៀមខ្លួនដើម្បីទទួលបាននិទ្ទេសល្អលើមុខវិជ្ជាសំណេរ ដូចជា អក្សរសិល្ប៍ខ្មែរ ប្រវត្តិវិទ្យា ឬជីវវិទ្យាជាផ្នែកសំណួរជាដើម។

ទី១. អានឱ្យយល់ ៖ ការអានយល់ឱ្យបានច្រើន ល្អសម្រាប់ទាំងការសរសេរ និងការទន្ទេញរបស់យើង។ ឧទាហរណ៍ នៅក្នុងមុខវិជ្ជាអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរ នៅពេលដែលយើងបានអានកាន់តែច្រើន យើងនឹងកាន់តែងាយស្រួលនៅក្នុងការសរសេរសំណេរពេលប្រឡង ជាពិសេស ងាយស្រួលក្នុងការលើកឧទាហរណ៍។ សម្រាប់មុខវិជ្ជាផ្សេងទៀតដូចជា ជីវវិទ្យា និងប្រវត្តិវិទ្យាផ្នែកខាងសំណួរ នៅពេលយើងអានកាន់តែច្រើននោះយើងនឹងកាន់តែស្រួលយល់។ ដូច្នេះ ជ្រើសរើសការអានឱ្យយល់មេរៀននីមួយៗ ជៀសជាងការចាំ យើងនឹងងាយស្រួលក្នុងការសរសេរពេលប្រឡង។

ទី២. សរសេរផងទន្ទេញផង ៖ ចំណុចនេះមិនមែនបានន័យថា យើងត្រូវសរសេរទាំងអស់ពីដើមដល់ចប់គ្រប់សំណួរទាំងអស់នោះទេ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលយើងរំលឹកមេរៀនទាក់ទងជាមួយមុខវិជ្ជាមេរៀន យើងអាចយកមេរៀនទាំងអស់នោះទៅបង្កើតជាសំណួរដែលងាយចាំ ដូចជាសំណួរចុងមេរៀន ឬសំណួរបញ្ចប់មេរៀន។ បន្ទាប់មកយើងយកសំណួរទាំងអស់នោះមកសួរខ្លួនឯង ហើយនៅពេលមានសំណួរណាមួយដែលយើងឆ្លើយអត់ចេញ ឬមិនច្បាស់ យើងក៏អាចទៅមើលចម្លើយវិញបាន ។ ដូច្នេះ នៅពេលដែលយើងធ្វើសំណួរទាំងនេះយើងអាចទន្ទេញបណ្ដើរសរសេរបណ្ដើរបាន ។

ទី៣. ដឹងពីប្រភេទសំណេរ និងគន្លឹះនៃការសរសេរឱ្យបានពិន្ទុខ្ពស់ ៖ សម្រាប់មុខវិជ្ជាអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរ មានប្រធានតែងសេចក្ដីជាច្រើន ដូចជា បែបពន្យល់ បែបប្រៀបធៀប និងបែបពិភាក្សា ដែលយើងត្រូវចេះអំពីវិធីសាស្រ្តក្នុងការសរសេរសំណេរទាំងអស់នោះ។ នេះបានន័យថា ប្រសិនប្រធានបទចេញមកតាមបែបពន្យល់យើងត្រូវដឹងថា តើគួរសរសេរអ្វីខ្លះ? សេចក្ដីផ្ដើមបែបណា? តួសេចក្ដីមានអ្វីខ្លះ? បញ្ចប់សេចក្ដីបែបណា? ដើម្បីទទួលបានពិន្ទុល្អ។ មួយវិញទៀត សម្រាប់មុខវិជ្ជាប្រវត្តិវិទ្យា និងជីវវិទ្យាខាងផ្នែកសំណួរវិញ យើងត្រូវដឹងថា បើសំណួរចេញទម្រង់ណាមួយ តើត្រូវឆ្លើយបែបសម្រាយ ឬសរសេរជាចំណុចៗរួចទើបសម្រាយតាមក្រោយ? នៅពេលយើងដឹងពីគន្លឹះនៃការសរសេរគឺងាយស្រួលខ្លាំងសម្រាប់យើងដើម្បីទទួលបានពិន្ទុកាន់តែខ្ពស់ជាងមុន។

ទី៤. ប្រសិនពិបាកចាំ ព្យាយាមយល់ ៖ ប្រសិនជាពិបាកក្នុងការចាំ យើងត្រូវព្យាយាមយល់តាមរបៀបស្រមើលស្រមៃវិញ។ នេះមានន័យថា បើសិនជាយើងពិបាកចាំ ពិបាកយល់ អត់ដឹងថាគិតបែបណាទើបចេញ យើងអាចយកសំណួរ និងចម្លើយទាំងនោះដើម្បីស្រមៃចេញជារូបភាព។ លើសពីនេះ នៅពេលយើង ស្រមៃចេញជារូបភាពក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ណាមួយ នឹងធ្វើឱ្យយើងងាយស្រួលយល់ ។ ឧទាហរណ៍ យើងមើលមេរៀនជីវវិទ្យា ហើយយើងត្រូវទន្ទេញទាក់ទងជាមួយដំណើរការនៃអ្វីមួយ យើងអាចព្យាយាមស្រមៃជារូបភាពថា តើមានការវិវត្តបែបណាខ្លះ? ដូច្នេះវានឹងជួយធ្វើឱ្យយើងកាន់តែងាយស្រួលយល់ជាងមុនបន្ថែមទៀត។

ទី៥. សួរឆ្លើយជុំគ្នាជាមួយមិត្តភក្តិ ៖ សិស្សានុសិស្សគួរតែមានមិត្តភក្ដិមួយក្រុមដែលអាចរៀនជុំគ្នាបាន អាចមានគ្នាពីរនាក់ ឬបីនាក់ ឬច្រើនគ្នា។ អ្វីដែលសំខាន់គឺយើងអាចបង្រៀនគ្នាទៅវិញទៅមកបាន ហើយក្រៅពីការបង្រៀនគ្នាទៅវិញទៅមក យើងក៏អាចសួរសំណួរ និងចម្លើយឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមក។ ទន្ទឹមគ្នានេះ នៅពេលដែលមានសំណួរណាមួយដែលយើងអត់សូវយល់ ឬអត់សូវច្បាស់ចំពោះសំណួរនោះយើងអាចឱ្យមិត្តិភក្ដិជួយបង្រៀនបាន។ ប៉ុន្តែបើយើងច្បាស់ចំពោះមេរៀនណាមួយបាន យើងក៏គួរជួយបង្រៀនមិត្តភក្ដិវិញផងដែរ ព្រោះនៅពេលយើងបង្រៀនមិត្តភក្ដិ យើងក៏ងាយស្រួលយល់មេរៀន និងងាយស្រួលក្នុងការសរសេរពេលប្រឡងផងដែរ។

យ៉ាងណាក៏ដោយ សម្រាប់គន្លឹះទាំង ៥ខាងលើ កញ្ញា សេង រ័ត្នសេដ្ឋាមុនី អតីតសិស្សនិទ្ទេស A ឆ្នាំ ២០១៨ សង្ឃឹមថា សិស្សានុសិស្សទាំងអស់អាចយកទៅអនុវត្តដើម្បីទទួលបាននិទ្ទេសល្អក្នុងការប្រឡងបាក់ឌុបខាងមុខ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ កញ្ញា សេង រ័ត្នសេដ្ឋាមុនី ក៏ជូនពរសិស្សានុសិស្សដែលត្រូវប្រឡងទទួលបាននិទ្ទេសល្អទាំងអស់គ្នា៕