យោងតាម WE Forum បានឱ្យដឹងថា ហានិភ័យថ្មីៗរបស់ពិភពលោកកំពុងលេចឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ហើយនេះជាការគំរាមកំហែងបន្ថែមទៀតដល់សណ្ដាប់​ធ្នាប់​ពិភពលោក បន្ថែមពីលើជម្លោះ និងភាពមិនប្រាកដប្រជាខាងសេដ្ឋកិច្ច ដែលបានកំពុងញាំញីពិភពលោកអស់ជាច្រើនសតវត្សមកហើយ ។ ការប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៃបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) កំពុងបង្កការគំរាមកំហែងថ្មីមួយទៀត។

របាយការណ៍ហានិភ័យសកល ដែលបោះពុម្ពនៅឆ្នាំ២០២៤ ដោយវេទិកាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក បានចាត់ថ្នាក់ការគំរាមកំហែងធ្ងន់ធ្ងរបំផុតដែលមនុស្សនឹងត្រូវប្រឈមមុខក្នុងរយៈពេលខ្លី (ពីរឆ្នាំ) និងរយៈពេលវែង (ដប់ឆ្នាំ)។ មានការផ្លាស់ប្ដូរចំនួនបី ដែលខុសពីរបាយការណ៍កាលពីឆ្នាំមុន ហើយបញ្ហាទាំងនេះ គឺសុទ្ធសឹងតែកើតចេញពីការរីកសាយភាយ និងការប្រើប្រាស់ខុសសក្តានុពលនៃ បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (Gen AI)។ ក្នុងចំណោមហានិភ័យទាំងបីនោះ បញ្ហាព័ត៌មានភាន់ច្រឡំ (Misinformation) និង ព័ត៌មានក្លែងបន្លំ (Disinformation) គឺជាហានិភ័យរយៈពេលខ្លីដែលមានការព្រួយបារម្ភខ្លាំងបំផុត។

១. ព័ត៌មានភាន់ច្រឡំ (Misinformation) និង ព័ត៌មានក្លែងបន្លំ (Disinformation) ៖ បញ្ហាក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ គឺជាហានិភ័យរយៈពេលខ្លីដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុត ដែលពិភពលោកត្រូវប្រឈមមុខ។ នេះបើយោងតាម របាយការណ៍ហានិភ័យសកលឆ្នាំ២០២៤។ នៅក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំខាងមុខ ព័ត៌មានភាន់ច្រឡំ និងព័ត៌មានក្លែងបន្លំ នឹងក្លាយជាបញ្ហាប្រឈមដ៏ធំ ដែលមិនធ្លាប់មានពីមុន ចំពោះដំណើរការលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។ ខណៈមនុស្សជិតបីពាន់លាននាក់ នឹងត្រូវចូលរួមបោះឆ្នោតនៅទូទាំងពិភពលោក។ អ្នកបោះឆ្នោតមាននៅប្រទេសបង់ក្លាដែស, ឥណ្ឌា, ឥណ្ឌូនេស៊ី, ម៉ិកស៊ិក, ប៉ាគីស្ថាន, ចក្រភពអង់គ្លេស និងសហរដ្ឋអាមេរិក។

របាយការណ៍នេះបានលើកឡើងថា «ព័ត៌មានភាន់ច្រឡំ និងព័ត៌មានក្លែងបន្លំ អាចរំខានយ៉ាងខ្លាំងដល់ដំណើរការបោះឆ្នោតនៅបណ្ដារប្រទេសសេដ្ឋកិច្ចធំៗ» ការរំខាននេះ អាចបង្កឱ្យមានភាពចលាចលស៊ីវិល និងការប្រឈមមុខដាក់គ្នាដោយកំហឹងទៀតផង។ បញ្ហានេះ នឹងនាំឱ្យមានការមិនទុកចិត្តលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ជាពិសេសប្រភពដែលចេញមកពីរដ្ឋាភិបាល។ ព័ត៌មានភាន់ច្រឡំ និងព័ត៌មានក្លែងបន្លំ នឹងធ្វើឱ្យទស្សនៈនយោបាយកាន់តែស៊ីជម្រៅនៅក្នុងសង្គម ដែលមតិនយោបាយត្រូវបាន​ចាក់ឬសយ៉ាងជ្រៅរួចទៅហើយ។

ហានិភ័យ ដែលកើតឡើងដោយសារព័ត៌មានភាន់ច្រឡំ និងព័ត៌មានក្លែងបន្លំ នឹងរីកសាយភាយយ៉ាងទូលំទូលាយ ដោយសារវត្តមាន នៃ បញ្ញសិប្បនិម្មិត (Gen AI) ដែលបានផលិតមាតិកា ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា «ខ្លឹមសារសំយោគ – Synthetic Content» ។ មាតិកានេះ ​មានដូចជា វីដេអូ ដែលផលិតដោយបច្ចេកវិទ្យា deepfakes , ការក្លូនជាសំឡេង និងការផលិតគេហទំព័រក្លែងក្លាយជាដើម ។ និយ័តករកំពុងមានភាពសកម្មក្នុងការបង្កើតច្បាប់ ដើម្បីគ្រប់គ្រងការប្រើប្រាស់បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ខុស ប៉ុន្តែល្បឿននៃការរីកចម្រើនបច្ចេកវិទ្យា ទំនងជាអាចលឿនជាងដំណើរការនៃការបង្កើតបទបញ្ញត្តិ។

២. លទ្ធផលអវិជ្ជមាននៃបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ៖ លើសពីការគំរាមកំហែងដល់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងភាពមិនចុះសម្រុងក្នុងសង្គម, ការធ្លាក់ចុះសក្តានុពលនៃបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (Potential downsides) គឺជាហានិភ័យ ដែលកំពុងកើតឡើងមួយផ្សេងទៀត ដែលមាននៅក្នុងរបាយការណ៍​ហានិភ័យសកលឆ្នាំ២០២៤។

របាយការណ៍នេះ បានបង្ហាញថា នៅក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំ ហានិភ័យដែលទាក់ទងនឹងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី២៩ ក្នុងកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរ។ ប៉ុន្តែក្នុងរយៈពេល ១០ឆ្នាំទៀត ការគំរាមកំហែងនឹងឡើងដល់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៦ ដោយសារបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) បានបង្កប់នូវគ្រប់ទិដ្ឋភាពនៃសង្គម។ ក្រៅពីការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត, បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) បានបង្កើតឱ្យមានហានិភ័យជាច្រើនទៀត ដូចជា ការបាត់ការងារ, ការបំពាក់បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) សម្រាប់អាវុធ ក្នុងវិស័យយោធា, ការប្រើប្រាស់បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ដើម្បីវាយប្រហារតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត និងភាពលំអៀងនៅក្នុងប្រព័ន្ធបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ដែលត្រូវបានប្រើដោយថ្នាក់ដឹកនាំក្រុមហ៊ុន និងរដ្ឋាភិបាល។

៣. ការប្រមូលផ្ដុំថាមពលបច្ចេកវិទ្យា ៖ បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) កំពុងលេចចេញរូបរាងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ខណៈបច្ចេកវិទ្យាដែលមានឥទ្ធិពលច្រើនទៀត កំពុងបង្កើតឡើងដោយមនុស្សទាំងនៅក្នុងវិស័យយោធា និងស៊ីវិល។

របាយការណ៍ហានិភ័យសកលឆ្នាំ២០២៤ លើកឡើងពីការព្រួយបារម្ភអំពីបច្ចេកវិទ្យាដ៏មានអានុភាពជាច្រើនត្រូវបានបង្កើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ដោយសង្កត់ធ្ងន់ថា «ការផលិតបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) គឺត្រូវបានប្រមូលផ្ដុំកាន់តែខ្លាំងឡើង ក្នុងខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ដែលរួមបញ្ចូលគ្នាជាសកល ដោយមានការពេញចិត្តជាខ្លាំងពីសំណាក់ក្រុមហ៊ុន និងប្រទេសមួយចំនួន។ ចំណុចនេះបង្កើតឱ្យមានហានិភ័យនៃខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ដ៏សំខាន់ ដែលអាចកើតឡើងក្នុងទសវត្សខាងមុខ។»

ហានិភ័យទាំងនេះ គឺជាអាទិភាពនៃផលប្រយោជន៍សន្តិសុខជាតិរបស់ប្រទេសមួយចំនួនក្នុងការអភិវឌ្ឍបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ដើម្បីទទួលបានប្រាក់ចំណេញ។ ខណៈប្រទេសទាំងនោះកំពុងប្រជែងគ្នា ក្នុងការគ្រប់គ្រងវត្ថុធាតុដើម ដែលមានដូចជា សារធាតុរ៉ែ និងសារធាតុ semiconductors ដែលជាសមាសភាពដ៏សំខាន់ក្នុងវិស័យបច្ចេកវិទ្យា។ យោងតាមរបាយការណ៍ សហភាពអ៊ឺរ៉ុបកំពុងពិចារណានូវបទបញ្ញត្តិ ដើម្បីគ្រប់គ្រងអ្នកយាមទ្វាឌីជីថល (Digital gatekeeper) ដើម្បីធានាឱ្យមានការប្រកួតប្រជែងដោយយុតិ្តធម៌ក្នុងការអភិវឌ្ឍបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI)។

បើទោះជាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ផ្ដល់នូវសក្តានុពល សម្រាប់មនុស្សនៅក្នុងវិស័យសំខាន់ៗដូចជា វិស័យសុខាភិបាល ការអប់រំ ផលិតកម្ម ឧស្សាហកម្ម ការងារ និងកម្សាន្តក៏ដោយ។ ប៉ុន្តែរបាយការណ៍ហានិភ័យសកលឆ្នាំ២០២៤ បានគូសបញ្ជាក់ថា បច្ចេកវិទ្យា ដែលកំពុងរីកចម្រើននេះ កំពុងបង្កើតហានិភ័យថ្មីៗ ប្រសិន​បើមិនបានគ្រប់គ្រងដោយប្រុងប្រយ័ត្ននោះ ហើយវានឹងក្លាយជាការគំរាមកំហែងដ៏ធំសម្រាប់មនុស្សជាតិក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ខាងមុខ៕