អក្ខរកម្មអារម្មណ៍ (Emotional Literacy) សំដៅលើសមត្ថភាពរបស់កុមារ ក្នុងការកំណត់បង្ហាញ យល់ដឹង និងគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ខ្លួនឯង។ នេះគឺជាជំនាញ ដែលកុមារត្រូវអភិវឌ្ឍ ដើម្បីរស់នៅក្នុងសង្គម នៅពេលដែលពួកគេធំធាត់ឡើង។ ចំណេះដឹងអំពីអារម្មណ៍ ឬអក្ខរកម្មអារម្មណ៍ គឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់កុមារ ក្នុងការប្រាស្រ័យទាក់ទងជាមួយអ្នកដទៃ និងអភិវឌ្ឍជំនាញសង្គមរបស់ខ្លួន ហើយមូលដ្ឋានគ្រឹះទាំងនោះ មាន៥សំខាន់។

១. ការស្គាល់ខ្លួនឯង (Self-awareness) ៖ ការស្គាល់ និងយល់ពីអារម្មណ៍របស់មនុស្សម្នាក់ និងរបៀប ដែលវាមានឥទ្ធិពល លើគំនិត អាកប្បកិរិយា និងការបង្កើតទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកដទៃ។

២. ការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង (Self-regulation) ៖ ការរៀបចំ និងគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ខ្លួនឯង ជាពិសេស ក្នុងស្ថានភាពស្ត្រេស និងស្ថានភាពតានតឹង។

៣. ការលើកទឹកចិត្តខ្លួនឯង ៖ ការប្រើប្រាស់អារម្មណ៍ ដើម្បីជំរុញ និងសម្រេចគោលដៅ។ នៅក្នុងដំណើរនេះ កុមារអាចរីករាយ នឹងការឆ្លងកាត់ឧបសគ្គ ដោយចាត់ទុកថា នេះជាបទពិសោធន៍ និងការរៀនសូត្រ។

៤. ការយល់ចិត្តអ្នកដទៃ ៖ ការទទួលស្គាល់ និងយល់ដឹងពីអារម្មណ៍ និងទស្សនៈអ្នកដទៃ ហើយឆ្លើយតបយ៉ាងត្រឹមត្រូវ និងមានប្រសិទ្ធភាព។

៥. ជំនាញសង្គម ៖ ការគ្រប់គ្រងទំនាក់ទំនងវិជ្ជមាន ការប្រាស្រ័យទាក់ទងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព សហការគ្នាបានល្អ ហើយមានឥទ្ធិពល និងអាចលើកទឹកចិត្តអ្នកដទៃបាន។

សារៈសំខាន់ នៃការមានចំណេះដឹងផ្នែកអារម្មណ៍

អក្ខរកម្មផ្លូវអារម្មណ៍ គឺមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កុមារ ព្រោះវាអាចជួយពួកគេមានលទ្ធភាពដើម្បីយល់ គ្រប់គ្រង និងបង្ហាញអារម្មណ៍ខ្លួនឯង។ នៅពេលដែល កុមារ អាចកំណត់ និងយល់ពីអារម្មណ៍ខ្លួន និងអ្នកដទៃ ពួកគេក៏អាចសង្កេត រួមរលកអារម្មណ៍ខ្លួនឯង ដឹងពីរបៀបទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកដទៃ បង្កើនអារម្មណ៍យល់ចិត្ត និងបង្កើតទំនាក់ទំនង ដែលមានអត្ថន័យ។ លើសពីអក្ខរកម្មផ្នែកអារម្មណ៍ អាចជួយកុមារអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពស្គាល់ពីខ្លួនឯង ឱ្យតម្លៃខ្លួនឯងខ្ពស់ និងមានទំនុកចិត្ត។ នៅពេលដែលកុមារ មានលទ្ធភាពបង្ហាញអារម្មណ៍ចេញមកក្រៅ ធ្វើឱ្យពួកគេ អាចទទួលដឹងចំណុចខ្លាំង និងចំណុចខ្សោយខ្លួនឯង។

ការស្រាវជ្រាវបានបង្ហាញថា កុមារដែលទទួលបានការអប់រំផ្នែកអារម្មណ៍ មានលទ្ធភាពច្រើន ក្នុងការសម្រេចលទ្ធផលការសិក្សាល្អ, មិនងាយបង្កជម្លោះ, អាចគ្រប់គ្រងភាពតានតឹង និងអារម្មណ៍អវិជ្ជមានបានល្អ, ដឹងពីរបៀបនៅម្នាក់ឯង, មិនងាយសម្តែងអាកប្បកិរិយា ដែលបំផ្លាញខ្លួ​នឯង, ផ្ដោតអារម្មណ៍ធ្វើអ្វីមួយបានល្អ, ធ្វើឱ្យសុខភាពផ្លូវចិត្តប្រសើរឡើង និងមានទំនាក់ទំនងល្អជាមួយអ្នកដទៃ។

ការគាំទ្រ និងជួយកុមារ អភិវឌ្ឍចំណេះដឹងផ្នែកអារម្មណ៍

ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហានេះ មនុស្សពេញវ័យ និងអាណាព្យាបាលដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ ក្នុងការជួយឱ្យកុមារម្នាក់ អាចកំណត់ យល់ និងបង្ហាញអារម្មណ៍ខ្លួនឯងបានល្អ។ មានសកម្មភាពមួយចំនួន ដែលអ្នកអាចជួយកូនរបស់អ្នកឱ្យអភិវឌ្ឍការយល់ដឹងផ្នែកអារម្មណ៍ របស់គេបានល្អ ដែលសកម្មភាពទាំងនោះមានដូចជា ៖

១. បង្ហាញអារម្មណ៍ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នក ៖ មធ្យោបាយមួយដើម្បីជួយកុមារស្វែងយល់ពីអារម្មណ៍របស់ពួកគេ អ្នកដែលជាអាណាព្យាបាល ឬឪពុកម្ដាយ អាចបង្ហាញអារម្មណ៍ ដែលត្រឹមត្រូវ ឱ្យកុមារបានឃើញ ដើម្បីឱ្យពួកគេហ្វឹកហាត់តាម។ អ្នកអាចជជែក ឬបង្ហាញអារម្មណ៍របស់អ្នកទៅកាន់កុមារ តាមរយៈការនិយាយពីបទពិសោធន៍ផ្សេងៗ ដែលអ្នកបានឆ្លងកាត់។

២. ប្រាប់កុមារអំពីប្រភេទនៃអារម្មណ៍ ៖ មនុស្សពេញវ័យ អាចជួយកុមារកំណត់ឈ្មោះ និងប្រភេទអារម្មណ៍របស់ខ្លួន តាមរយៈការប្រាប់ និងពន្យល់កុមារ អំពីលក្ខណៈ និងប្រភេទនៃអារម្មណ៍នីមួយៗ ដោយបញ្ជាក់ឈ្មោះ ដើម្បីជួយកុមារ អាចកំណត់អត្តសញ្ញាណអារម្មណ៍ខ្លួនឯង និងអ្នកដទៃបាន។

៣. លេងហ្គេម ច្រៀងចម្រៀង និងអានអត្ថបទផ្សេងៗ ដែលមានពាក្យថ្មីៗ ទាក់ទងនឹងអារម្មណ៍ ៖ មនុស្សពេញវ័យ អាចជួយកុមារ ពង្រឹងវាក្យសព្ទនៃអារម្មណ៍របស់ពួកគេ ដោយណែនាំហ្គេម ចម្រៀង និងសៀវភៅ ដែលបង្ហាញពាក្យថ្មីៗទាក់ទងនឹងអារម្មណ៍ ដូចជា សប្បាយរីករាយ កើតទុក រំភើប ច្រណែន ថប់បារម្ភ ឬខឹងជាដើម៕