នៅពេលអ្នកមានអារម្មណ៍តានតឹង រាងកាយរបស់អ្នកឆ្លើយតបតាមរបៀបបីយ៉ាង គឺចង្វាក់បេះដូង និងជីពចរលោតលឿន, សាច់ដុំចាប់ផ្ដើមតឹងណែន ហើយសម្ពាធឈាមកើនឡើង។ ការស្ថិតក្នុងស្ថានភាពតានតឹងញឹកញាប់ ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងការវិវត្តន៍នៃជំងឺលើសឈាម។ 

ការសិក្សាបង្ហាញថា សម្ពាធឈាមខ្ពស់ គឺជាស្ថានភាពដែលបង្កើនហានិភ័យ នៃការវិវត្តទៅជាជំងឺបេះដូង ដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល និងបញ្ហាតម្រងនោម ហើយប្រសិនបើអ្នកទុកចោល មិនធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ បញ្ហានេះ អាចបណ្ដាលឱ្យអ្នកស្លាប់បាន។ 

ទំនាក់ទំនងរវាងស្ត្រេស និងការកើនឡើងសម្ពាធឈាម 

សម្ពាធឈាមនឹងកើនឡើងខ្ពស់ នៅពេលដែលអ្នកមានអារម្មណ៍តានតឹង ព្រោះខណៈពេលនេះ រាងកាយរបស់អ្នកបញ្ចេញអរម៉ូន អាដ្រេណាលីន និងកទីសូល ចូលទៅក្នុងចរន្តឈាម។ ការកើនឡើងភ្លាមៗនៃអរម៉ូនទាំងនេះ បង្កឱ្យមានបាតុភូត ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា «ប្រយុទ្ធ ឬការផ្ដាច់ខ្លួន ដើម្បីសុវត្ថិភាព – flight or flight mode» ។ 

នៅពេលរាងកាយរបស់អ្នកស្ថិតក្នុងស្ថានភាពនេះ ចង្វាក់បេះដូងរបស់អ្នកលោតញាប់ កម្រិតឈាមរបស់អ្នកថយចុះ ហើយកម្រិតសម្ពាធឈាមកើនឡើង។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្ដី ភាពតានតឹងមិនមែនមានន័យថា អ្នកត្រូវបន្តរស់នៅជាមួយនឹងការកើនឡើងនៃសម្ពាធឈាមរហូតនោះទេ។ អាការនេះនឹងបាត់ទៅវិញ នៅពេលដែលអ្នកលែងមានភាពតានតឹង ហើយកម្រិតឈាមរបស់អ្នកនឹងត្រឡប់មកស្ថានភាពធម្មតាវិញ។ 

យោងតាម NIH បានបង្ហាញថា ភាពតានតឹងមានពីរទម្រង់ ក្នុងនោះមានដូចជា ភាពតានតឹងស្រួចស្រាល (Acute Stress) និងភាពតានតឹងរ៉ាំរ៉ៃ (Chronic Stress) ។

ភាពតានតឹងស្រួចស្រាល

អារម្មណ៍តានតឹងប្រភេទនេះ ជាធម្មតាកើតឡើងបណ្ដោះអាសន្ន ដែលកើតឡើងនៅពេលអ្នកប្រឈមមុខនឹងស្ថានការណ៍តានតឹងណាមួយ ហើយក៏បាត់ទៅវិញ។ ជាក់ស្ដែង អ្នកអាចនឹងមានអារម្មណ៍តានតឹងក្នុងពេលឈ្លោះគ្នាជាមួយនរណាម្នាក់ ប៉ុន្តែអារម្មណ៍នេះនឹងបាត់ទៅវិញ នៅពេលជម្លោះនោះត្រូវបានដោះស្រាយ។ ខណៈពេលដែលសម្ពាធឈាមរបស់អ្នកត្រឡប់មកធម្មតា  អារម្មណ៍តានតឹងស្រួចស្រាលក៏បាត់ទៅវិញដំណាលគ្នាដែរ។ វាជារឿងធម្មតា ដែលកម្រិតសម្ពាធឈាមរបស់អ្នកប្រែប្រួលពេញមួយថ្ងៃ ដោយសារតែកត្តាផ្សេងៗ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ្នកមិនយកចិត្តទុកដាក់តាមដានរោគសញ្ញា និងរាងកាយរបស់ខ្លួនឱ្យបានល្អ វាអាចទៅរួចដែលអារម្មណ៍តានតានតឹងធម្មតា អាចវិវត្តទៅជាភាពតានតឹងរ៉ាំរ៉ៃ។ 

ភាពតានតឹងរ៉ាំរ៉ៃ

អារម្មណ៍នៃភាពតានតឹងរ៉ាំរ៉ៃ គឺមានរយៈពេលវែង ។ ជាក់ស្ដែង ប្រសិនបើអ្នកធ្វើការក្នុងបរិយាកាស ដែលបង្កភាពតានតឹង អ្នកប្រហែលជាអាចបន្តមានអារម្មណ៍តានតឹងរហូត ដរាបណា អ្នកនៅបន្តធ្វើការក្នុងបរិយាកាសនេះ។ ខណៈដែលអ្នកស្រាវជ្រាវមិនទាន់រកឃើញមូលហេតុច្បាស់លាស់ អំពីទំនាក់ទំនងរវាងភាពតានតឹងរ៉ាំរ៉ៃ និងសម្ពាធឈាមខ្ពស់, ភាពតានតឹងរ៉ាំរ៉ៃ ត្រូវបានកំណត់ថា ជាមូលហេតុចម្បងមួយ ដែលនាំឱ្យមានការវិវត្តនៃជំងឺលើសឈាម ដោយហេតុថា នៅពេលតានតឹង អ្នកអាចប្រឈមនឹងវិបត្តិដំណេក និងទទួលយកទម្លាប់រស់នៅមិនល្អ ដូចជា ការជក់បារី ការញ៉ាំអាហារហិរ ឬទទួលទានគ្រឿងស្រវឹងជាដើម។ 

ការទប់ទល់នឹងភាពតានតឹង និងសម្ពាធឈាមខ្ពស់

ដើម្បីគ្រប់គ្រងការកើនឡើងសម្ពាធឈាម និងភាពតានតឹង ទាមទារឱ្យមានការួមបញ្ចូលគ្នា នូវអន្តរាគមន៍ផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ និងការផ្លាស់ប្ដូររបៀបរស់នៅ រួមមាន ការសិក្សាអំពីវិធីសាស្ត្រគ្រប់គ្រងភាពតានតឹង ការធ្វើលំហាត់ប្រាណ និងការទទួលអាហារ ដែលនាំឱ្យមានសុខភាពល្អ៕