ថ្វីត្បិតអាការៈតានតឹងក្នុងចិត្តរបស់មនុស្ស ឬអាការៈស្ត្រេសផ្ទាល់ខ្លួន មនុស្សម្នាក់ៗមិនអាចមើលឃើញសភាពពិត ដូចវត្ថុដែលនៅជុំវិញខ្លួនយ៉ាងណាក្តី ប៉ុន្តែមានសញ្ញាអារម្មណ៍មួយចំនួនអាចសម្គាល់ដឹងថា បុគ្គលខ្លួនឯងផ្តើមមានបញ្ហាតានតឹងចិត្ត ឬបញ្ហាស្ត្រេសចាប់ផ្តើមកើតឡើង ។ ដើម្បីបញ្ជៀសបញ្ហាស្ត្រេសធ្ងន់ធ្ងរ អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) បានបង្ហាញពីសញ្ញាចំនួន ៧ចំណុចអាចឱ្យមនុស្សតាមដានសុខភាពផ្លូវចិត្ត ព្រមទាំងដឹងថា ខ្លួនកំពុងកើតមានបញ្ហាតានតឹងចិត្ត ឬបញ្ហាស្ត្រេស (Strees) ។

១. គេងមិនលក់ ៖ គិតច្រើនបណ្តាលឱ្យមនុស្សគេងមិនលក់ គេងមិនលក់ងាយនឹងឱ្យសុខភាពរាងកាយចុះខ្សោយ ។ រាងកាយចាប់ផ្តើមគ្មានថាមពល ហើយបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្តក៏កើតឡើងភ្លាមៗទៅតាមនោះដែរ ។ គេងមិនលក់បណ្តាលមកពីមនុស្សគិតច្រើន បារម្ភច្រើន ភ័យខ្លាច សុខភាពចុះខ្សោយ និងគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ផ្ទាល់ខ្លួនមិនបានល្អ ។ គេងមិនលក់ញឹកញាប់ ឬគេងមិនលក់ច្រើនថ្ងៃ នោះជាសញ្ញាបញ្ជាក់ថា មនុស្សមានអាការៈតានតឹងចិត្ត ។

២. អារម្មណ៍អស់កម្លាំង ៖ កម្លាំងកាយចាប់ផ្តើមថមថយ រាងកាយចាប់ផ្តើមមានចលនាយឺតជាងមុន ព្រមទាំងបាត់បង់ភាពរហ័សរហួនបន្តិចម្តងៗ នេះជាសញ្ញាមួយបញ្ជាក់ថា បុគ្គលកំពុងមានអាការៈធ្លាក់ទឹកចិត្តដោយសារបញ្ហាអ្វីមួយ ។ ការធ្លាក់ចុះថាមពលរាងកាយនេះ ងាយឱ្យមនុស្សកើតមានបញ្ហាតានតឹងចិត្តលឿនបំផុត ។ កម្លាំងផ្លូវកាយរបស់មនុស្ស មានទំនាក់ទំនងសុខភាពផ្លូវចិត្ត ។

៣. មិនផ្តោតអារម្មណ៍ ៖ អារម្មណ៍ម្តងភ្លេចភ្លាំងធ្វើការ ម្តងបោះបង់ការងារពាក់កណ្តាលទី ម្តងពន្យាពេលផែនការការងារដោយហេតុផលផ្សេងៗ គឺជាសញ្ញាមួយបញ្ជាក់ថា បុគ្គលកំពុងមានអាការៈស្មុកស្មាញក្នុងចិត្ត និងមិនមានជំហរសម្រេចកិច្ចការឱ្យបានជាក់លាក់តាមពេលវេលា ។ អាការៈនេះជាសញ្ញាបង្ហាញថា បុគ្គលមិនបានផ្តោតអារម្មណ៍លើកិច្ចការផ្ទាល់ខ្លួន ហើយបន្តិចម្តងៗឈានទៅរកបញ្ហាថប់បារម្ភនៅកន្លែងធ្វើការ ។

៤. ថប់បារម្ភ ៖ សញ្ញាដំបូងនៃអាការៈថប់បារម្ភ អាចសម្គាល់ចាប់ពីកុមារភាព និងនៅវ័យជំទង់ ។ ថប់បារម្ភបណ្តាលមកពីសម្ពាធផ្លូវចិត្តទទួលពីមនុស្សជុំវិញខ្លួន ឬរងឥទ្ធិពលសម្ពាធផ្លូវចិត្តពីនរណាម្នាក់ជាសមាជិកគ្រួសារ ។ ការទទួលរងសម្ពាធផ្លូវចិត្តបន្តិចម្តងៗ ឈានឱ្យមនុស្សតានតឹងចិត្តកាន់តែធ្ងន់ឡើងៗ ។ ថប់បារម្ភអាចមើលមិនឃើញពិតមែន ប៉ុន្តែបន្តិចម្តងៗ ថប់បារម្ភនឹងធ្វើឱ្យមនុស្សស្ត្រេសកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ។

៥. ឆាប់ខឹង ៖ ពេលខ្លះមើលឃើញទង្វើរបស់អ្នកដទៃឆ្គាំឆ្គងជានិច្ច ហើយគំនិតរបស់អ្នកដទៃក៏ផ្ទុយពីគំនិតរបស់ខ្លួនជាប្រចាំ ។ កំហឹងចាប់ផ្តើមកើតឡើងភ្លាមៗ រាល់ពេលជួបស្ថានការណ៍អ្វីមួយដែលខ្លួនមិនពេញចិត្ត ។ អាការៈបែបនេះជាសញ្ញាមួយបង្ហាញថា ស្ថានភាពផ្លូវចិត្ត ឬសុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់បុគ្គលចាប់ផ្តើមខុសប្រក្រតី ដែលបង្កើតជាសម្ពាធសម្រាប់ខ្លួនឯង និងចងខ្លួនឯងជាមួយកំហឹង ។

៦. យំសោក ៖ សោកស្តាយចំពោះការបាត់បង់អ្វីមួយ បារម្ភខ្លាំងពេកពីអនាគត និងធ្លាក់ទឹកចិត្តជាប្រចាំ ជាសញ្ញាបញ្ជាក់ថា អាការៈតានតឹងចិត្តចាប់ផ្តើមកើតឡើងកាន់តែខ្លាំង ។ ការទួញសោកតែម្នាក់ឯង ឬដាក់ខ្លួនឯងឆ្ងាយពីអ្នកដទៃយូរពេក មិនមែនជាជម្រើសដែលធ្វើឱ្យបុគ្គលមានស្ថានភាពផ្លូវចិត្តរឹងមាំឡើយ ។ ស្វែងរកការប្រឹក្សាពីបញ្ហាពីអ្នកជំនាញ ឬអ្នកដែលទុកចិត្តបំផុតជាជម្រើសរំដោះខ្លួនចេញវិបត្តិផ្លូវចិត្តបែបនេះ ។

៧. បន្ទោសខ្លួនឯង ៖ រឿងខ្លះអាចធ្វើឱ្យមនុស្សមិនពេញចិត្តនឹងទង្វើខ្លួនឯង អន់ចិត្ត សោកស្តាយ និងគិតថាកំហុសមិនគួរកើតមាន គឺបង្កើតគំនិតបន្ទោសខ្លួនឯងជាប្រចាំ ។ បន្ទោសខ្លួនឯងមិនមែនជាដំណោះស្រាយបញ្ហាទាំងអស់នោះទេ ប្រសិនបើបុគ្គលត្រាំត្រែងបន្ទោសខ្លួនឯងច្រើនពេក នោះអារម្មណ៍បាក់ទឹកចិត្តនឹងកើតឡើងព្រមគ្នាដែរ ។ ប្តូរពីរូបភាពបន្ទោសខ្លួនឯង មកលើកទឹកចិត្តខ្លួនឯងដោយវិជ្ជមានវិញ ទើបជាជម្រើសឆ្លាតវៃ បញ្ជៀសពីវិបត្តិផ្លូវចិត្តចំពោះខ្លួនឯង។

គួរបញ្ជាក់ថា សញ្ញាផ្លូវចិត្តទាំង ៧ចំណុចខាងលើអាចគ្រប់គ្រងបានប្រសើរ អាស្រ័យដោយបុគ្គលព្យាយាមគិតពីភាពវិជ្ជមានរបស់ខ្លួន និងរៀនរំដោះខ្លួនចេញពីគំនាបផ្លូវចិត្តរបស់ខ្លួន ។ រាល់ពេលមានអាការៈតានតឹងក្នុងចិត្ត ជម្រើសដ៏ល្អបំផុត គឺស្វែងរកដំណោះស្រាយតាមរយៈការប្រឹក្សាសុខភាពផ្លូវចិត្តពីអ្នកជំនាញ៕