យោងតាម WE Forum បានបង្ហញថា បច្ចេកវិទ្យាកង់ទិច (Quantum) នឹងជ្រាបចូល ហើយជះឥទ្ធិពលលើគ្រប់វិស័យសំខាន់ៗនៃការរស់នៅ ជាពិសេសគឺវិស័យសេដ្ឋកិច្ច, បន្ទាប់មកនាំមនុស្សចូលទៅក្នុងសម័យកាលមួយ ដែលទំនងជាត្រូវបានគេហៅថា យុគសម័យក្រោយកង់ទិច (Post – Quantum Era) ។ ចំណុចនេះនឹងនាំឱ្យមានឥទ្ធិពលលើសេដ្ឋកិច្ច និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសេដ្ឋកិច្ចពិសេសមួយ ដែលមានឈ្មោះថា សេដ្ឋកិច្ចកង់ទិច (Quantum economy) ។

នេះជាហេតុផលដែល Arunima Sarkar អ្នកដឹកនាំការសិក្សាអំពីបច្ចេកវិទ្យាកង់ទិច (Quantum) នៅវេទិកាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក បានដឹកនាំឱ្យមានការពិភាក្សាអំពីអនាគតនៃបច្ចេកវិទ្យាកង់ទិច (Quantum) ។ យោងតាម McKinsey បានបង្ហាញថា បច្ចេកវិទ្យាកង់ទិច អាចមានតម្លៃរាប់ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងទសវត្សរ៍ក្រោយជាមួយនឹងសារធាតុគីមី វិទ្យាសាស្ត្រជីវិត ហិរញ្ញវត្ថុ និងការចល័តលើកដំបូង ដើម្បីដឹងពីអត្ថប្រយោជន៍របស់វា។

ប៉ុន្តែ បច្ចុប្បុន្នបច្ចេកវិទ្យាកង់ទិច មិនសូវមានការចាប់អារម្មណ៍ទូលំទូលាយពីសំណាក់សាធារណៈជនទូទៅទេ។ ដូចដែលលោក Sarkar បានចង្អុលបង្ហាញថា មានការខ្វះខាតអំពីការយល់ដឹងច្បាស់លាស់ និងការយល់អំពីបច្ចេកវិទ្យានេះ ដែលនាំឱ្យមានគម្លាតចំណេះដឹងអំពីបច្ចេកវិទ្យាកង់ទិច នៅក្នុងបណ្ដាញសេដ្ឋកិច្ចកង់ទិច ។ ដូច្នេះ អ្វីទៅជាបច្ចេកវិទ្យាកង់ទិច ? 

បច្ចេកវិទ្យាកង់ទិច (Quantum) គឺផ្អែកលើគោលការណ៍មេកានិចកង់ទិច (Quantum mechanice)។ នេះគឺជាច្បាប់នៃរូបវិទ្យា ដែលអនុវត្តចំពោះគោលការណ៍ភាគល្អិតអនុអាតូម ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការងាររបស់រូបវិទូ ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩២០ បីរូបមានដូចជា Niels Bohr, Werner Heisenberg និង Erwin Schrödinger ។ បច្ចេកវិទ្យាកង់ទិច (Quantum) មិនមែនជាបច្ចេកវិទ្យាថ្មីនោះទេ វាត្រូវបានប្រើជាលើកដំបូងនៅក្នុងការអភិវឌ្ឍថាមពលនុយក្លេអ៊ែរ ហើយជាមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ឧបករណ៍ ស៊ីមីខន់ដាក់ទ័រ (Semiconductors) ដែលមាននៅក្នុងឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិចជាច្រើន។

តួនាទីសំខាន់មួយនៃបច្ចេកវិទ្យាកង់ទិច (Quantum) គឺ Quantum Computing ដែលអាចឱ្យទិន្នន័យដំណើរការជាមូលដ្ឋានខុសពីកុំព្យូទ័រធម្មតា។ បេះដូងនៃបច្ចេកវិទ្យា Quantum Computing គឺ Quantum bit (qubit) ដែលជា Quantum equivalent នៃ Classical bit ដែលជាឯកតាមូលដ្ឋានសំខាន់បំផុត ក្នុងការទទួលយកព័ត៌មានទៅក្នុងប្រព័ន្ធនៃការចងចាំ។

បច្ចុប្បន្ន បច្ចេកវិទ្យា Quantum Computing មិនត្រឹមតែមានសមត្ថភាពជំរុញល្បឿនដំណើរការសំខាន់ៗក្នុងកុំព្យូទ័រប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏មានសក្តានុពលក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាស្មុគស្មាញបានលឿនជាង Supercomputer ដែលមានឥទ្ធិពលបំផុតផងដែរ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ បច្ចេកវិទ្យា Quantum ផ្សេងទៀត កំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលអភិវឌ្ឍ ក្នុងនោះរួមមាន ឧបករណ៍ចាប់សញ្ញា Quantum ដែលកំពុងមានការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំង និងមួយទៀតគឺ បណ្ដាញទិន្នន័យ Quantum ។ 

លោក Paul Terry នាយកប្រតិបត្តិនៃក្រុមហ៊ុន Photonic Inc. បានប្រាប់សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាភិបាលរបស់លោកថា «បច្ចេកវិទ្យាកង់ទិច (Quantum) មានអាយុកាលប្រហែល ១០០ឆ្នាំហើយ។ វាកើតឡើងយូរមកហើយ ឥឡូវនេះយើងទើបតែបង្ហាញវានៅក្នុង Software និង Hardware ដែលចាំបាច់ ដើម្បីប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យានេះ។»

តើបច្ចេកវិទ្យាកង់ទិច​អាចប្រើ ដើម្បីធ្វើអ្វីខ្លះ?

ខណៈពេលដែលការគណនាដែលមានល្បឿនលឿន គឺជាលក្ខណៈពិសេសមួយនៃបច្ចេកវិទ្យាកង់ទិច, វាអាចដំណើរការបានប្រសើរជាងកុំព្យូទ័រធម្មតា។ សព្វថ្ងៃ មនុស្សជាច្រើនគិតថា កុំព្យូទ័រកង់ទិច (Quantum Computer) នឹងមានសមត្ថភាពខ្លាំង លឿន និងមានសុវត្ថិភាពជាកុំព្យូទ័របច្ចុប្បន្ន។ ដូច្នេះ យើងមិនអាចគិតដូចគ្នា គ្រប់គ្នានោះទេ ព្រោះការគិតបែបនេះ នឹងមិនអាចទាញប្រយោជន៍ដ៏អស្ចារ្យបំផុតនៃបច្ចេកវិទ្យានេះបានឡើយ។ នេះជាការលើកឡើងរបស់អ្នកស្រី Rebecca Krauthamer សហស្ថាបនិក និងជាប្រធានផ្នែកផលិតផលនៃ QuSecure ។ ផ្ទុយទៅវិញ អ្នកជំនាញអាចគិតអំពីឥទ្ធិពលដ៏ធំបំផុតមួយចំនួន នៅក្នុងផ្នែកដូចជា ឧបករណ៍ចាប់សញ្ញា និងការទំនាក់ទំនងជាដើម។

លោក Stefan Leichenauer អនុប្រធានផ្នែកវិស្វកម្មនៅ SandboxAQ បានលើកឡើងថា ឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាកង់ទិច អាចមានភាពរស៊ើបជាងឧបករណ៍ដែលយើងមានសព្វថ្ងៃទៅទៀត។ លោកបន្តថា យ៉ាងណាក៏ដោយ សព្វថ្ងៃនេះគេបានប្រើបច្ចេកវិទ្យាកង់ទិចនេះ នៅក្នុងវិស័យមួយចំនួនរួចទៅហើយ ក្នុងនោះមាន ឧបករណ៍វេជ្ជសាស្ត្រជំនាន់ថ្មី ការហ៊ុមព័ទ្ធភូមិសាស្ត្រ ដើម្បីធ្វើទីផ្សារ និងផ្សព្វផ្សាយ (geofencing) និងការស្រាវជ្រាវ និងរុករករ៉ែ។ ជាក់ស្ដែង ប្រព័ន្ធរុករកកង់ទិច មានសក្តានុពល អាចការពារភាពងាយរងគ្រោះនៃ GPS បច្ចុប្បន្ន ដូចជា ការកាត់ផ្ដាច់បច្ចេកទេស ការវាយប្រហារតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត និងការកំណត់ទីតាំង និងការរុករកជាមួយនឹងភាពសុក្រឹត្យកម្រិតខ្ពស់៕