ព្រឹត្តិការណ៍ព័ត៌មាន
ចំណេះជីវិត
ជំនាញ
យុវជនឆ្នើម
អប់រំកុមារតូច
ព័ត៌មានអាហារូបករណ៍
មាតិកាឌីជីថល
អនាគត
ពន្លកបៃតង
កម្ពុជា 360°
ការគិតបែបវិទ្យាសាស្ត្រ (Scientific thinking) គឺជាសមត្ថភាព ឬទម្លាប់គិតដូចអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ។ របៀបគិតនេះហើយ ដែលបែងចែកអ្នកជំនាញពិតប្រាកដលើឯកទេសអ្វីមួយ ពីអ្នកដែលដឹងអំពីជំនាញនោះរាក់ៗ ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យតិចតួច។
លោក Deanna Kuhn សាស្ត្រាចារ្យមហាវិទ្យាល័យគ្រូបង្រៀន នៃសាកលវិទ្យាល័យ Columbia បានភ្ជាប់ការគិតបែបវិទ្យាសាស្ត្រ ទៅនឹងការគិតបែបអំណះអំណាង ដែលភស្ដុតាងត្រូវបានពឹងផ្អែកលើការបញ្ចុះបញ្ចូលអ្នកដទៃ អំពីគុណតម្លៃនៃអំណះអំណាងរបស់អ្នក។
លោក Kuhn បានកំណត់ការគិតបែបវិទ្យាសាស្ត្រថា ជា «យុទ្ធសាស្ត្រវែកញែកជាក់លាក់ – Specific reasoning strategy»។ ការគិតនេះ មិននិយាយអំពីវិទ្យាសាស្ត្រ ឬជំនាញវិទ្យាសាស្ត្រនោះទេ ប៉ុន្តែការគិតបែបវិទ្យាសាស្ត្រ គឺសំដៅទៅលើការគិតពិចារណា និងសម្រេចចិត្ត ធ្វើកិច្ចការអ្វីមួយ ប្រកបដោយភាពច្បាស់លាស់ ត្រឹមត្រូវ ប្រកបដោយលក្ខណៈវិទ្យាសាស្ត្រ។ វាពឹងផ្អែកលើការគិតយ៉ាងម៉ត់ចត់ និងផ្អែកលើភស្ដុតាងជាចម្បង។
ធាតុសំខាន់ៗ នៃការគិតបែបវិទ្យាសាស្ត្រ
ធាតុសំខាន់នៃការគិតបែបវិទ្យាសាស្ត្រ គឺ ការសង្កេត ការសួរសំណួរ ការបង្កើតសម្មតិកម្ម ការព្យាករណ៍ ការពិសោធន៍ ការវិភាគទិន្នន័យ និងការទាញសេចក្ដីសន្និដ្ឋាន។ ដំណើរការដដែលៗនេះ គឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះ នៃវិធីសាស្ត្របែបវិទ្យាសាស្ត្រ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានការសង្កេតជាប្រព័ន្ធ ធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវចំណេះដឹង និងការសម្រេចចិត្ត។
តើធ្វើដូចម្ដេច ដើម្បីអភិវឌ្ឍការគិតបែបវិទ្យាសាស្ត្រ?
ការអភិវឌ្ឍន៍ការគិតបែបវិទ្យាសាស្ត្រ ទាមទារការទទួលយកផ្នត់គំនិត នៃការចង់ចេះចង់ដឹង ការពង្រឹងសមត្ថភាពត្រិះរិះពិចារណា ការប្រើវិធីសាស្ត្រវិទ្យាសាស្ត្រសម្រាប់ការអង្កេត និងការវាយតម្លៃភស្ដុតាងជាប្រចាំ ដើម្បីបង្កើតសេចក្ដីសន្និដ្ឋាន និងសម្រេចចិត្តប្រកបដោយភាពច្បាស់លាស់។ ដំណើរការនេះ មិនត្រឹមតែអនុវត្តសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏រួមបញ្ចូលក្នុងជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃផងដែរ។ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្របានត្រឹមត្រូវ ជួយអ្នកពង្រឹងសមត្ថភាពដោះស្រាយបញ្ហា និងបង្កើនការយល់ដឹងអំពីពិភពលោកជុំវិញខ្លួនបានកាន់តែច្បាស់៕
