ផ្នត់គំនិតរីកចម្រើន ឬ Growth Mindset គឺជាផ្នត់គំនិតដែលជឿជាក់ថា សមត្ថភាព ភាពឆ្លាតវៃ និងជំនាញអាចអភិវឌ្ឍបានតាមរយៈការបន្តអនុវត្ត និងការស្វែងរកការលូតលាស់។ បុគ្គលដែលមាន Growth Mindset យល់ថា ភាពលំបាក គឺជាឱកាសដើម្បីសិក្សា និងបង្កើតភាពរឹងមាំ, ការព្យាយាម និងការប្តេជ្ញាចិត្ត គឺជាគន្លឹះដើម្បីឈានដល់ការជោគជ័យ ហើយ​ការរីកចម្រើន មិនចាប់ផ្តើមពីទេពកោសល្យកំណើតទេ ប៉ុន្តែអាស្រ័យលើការខិតខំប្រឹងប្រែង។

តាមរយៈ Harvard Business Review បានបង្ហាញថា កត្តាដែលនាំភាពរីករាយទៅកាន់ក្រុមមនុស្សមាន Growth Mindset ជារឿយៗ គឺដោយសារតែការទទួលបានឱកាស ធ្វើសកម្មភាពចម្រុះគ្នា បង្កើនផលិតភាព បង្កើនភាពច្នៃប្រតិដ្ឋ និងការទទួលបានផលិតភាពខ្ពស់តាមរយៈការវិនិយោគពេលវេលាដើម្បីបំពេញភារកិច្ច រួមទាំងរីករាយតាមរយៈការជជែកពិភាក្សាផ្លាស់ប្តូរមតិកែលម្អគ្នាទៅវិញទៅមក។

ជាទូទៅ វិធីសាស្រ្តដែលគេប្រើដើម្បីពង្រឹងភាពលូតលាស់គឺ ការសាកល្បងការងារនិងសកម្មភាពដែលពុំធ្លាប់ធ្វើ ពីមុនៗមក ហើយមិនពឹងផ្អែកលើព្រេងសំណាង ជំនួសមកវិញនូវការជឿជាក់លើកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែដោយសមត្ថភាពផ្ទាល់ខ្លួន។ រៀងរាល់ពេលបញ្ចប់ភារកិច្ច ពួកគេចូលចិត្តធ្វើសកម្មភាពឆ្លុះបញ្ចាំង និងស្វែងរកមតិរិះគន់ដើម្បីស្ថាបនាជាប្រចាំ និងប្រើប្រាស់គំរូភាពអ្នកដទៃជាវិធីក្នុងការបំផុសសក្តានុពលរបស់ខ្លួន។

ងាកមកនិយាយអំពីផ្នត់គំនិតថេរវិញ (Fixed Mindset) គឺពួកគេយល់ថា មនុស្សមានសត្ថភាពខ្លាំង អាស្រ័យលើ​ទេពកោសល្យ​ដែលមានពីកំណើតតែប៉ុណ្ណោះ ដោយឡែកផ្នត់គំនិតដែលផ្តល់នូវភាពរីកចម្រើន (Growth Mindset) ជឿថា ទេពកោសល្យរបស់មនុស្សនឹងមានភាពផ្លាស់ប្តូរប្រសិនបើទទួលបានឱកាសក្នុងការដុសខាត់ជាច្រើនលើកច្រើនដង ដោយមិនចាំបាច់ពឹងលើកត្តាធម្មជាតិទាំងស្រុងទេ នេះគឺជាហេតុផលមួយ បង្ហាញឱ្យឃើញថា បុគ្គលដែលមានផ្នត់គំនិតរីកចម្រើន ហាក់ដូចជាមានប្រៀបនៅក្នុងការទាញយកនូវភាពវិជ្ជមានក្នុងដំណើរជីវិត មិនថាការសិក្សា អាជីពវិជ្ជាជីវៈ រួមទាំងសុខុមាលភាពផ្ទាល់ខ្លួន។ ខាងក្រោមជាការកំណត់សម្គាល់បន្ថែមបីចំណុច អំពីប្រភេទផ្នត់គំនិត ដែលផ្តល់នូវភាពរីកចម្រើន។

១. ហ៊ានទទួលស្គាល់ ៖ ជាធម្មជាតិមនុស្ស កើតមកមានផ្នត់គំនិតរួមបញ្ជូលគ្នារវាង ផ្នត់គំនិតបែបថេរ និងផ្នត់គំនិតបែបរីកចម្រើន។ មានការភាន់ច្រឡំថា ភាពបត់បែន ចិត្តទូលាយ ការបើកចិត្ត ឬការគិតវិជ្ជមាន ជាផ្នត់គំនិតរីកចម្រើនទាំងស្រុង ប៉ុន្តែពុំដូច្នោះទេ។ យ៉ាងណា ការទទួលស្គាល់ថា ភាពខ្វះខាតគង់នឹងកើតមាន ហើយបុគ្គលិកលក្ខណៈអាចកែប្រែបានទៅតាមស្ថានភាព និងពេលវេលា បានសរបញ្ជាក់ពីផ្នត់គំនិតបែបរីកចម្រើន។

២. ផ្តល់ការកោតសរសើរ ៖ ការខិតខំ ជាចំណែកមួយដែលមិនអាចខ្វះបានក៏ពិតមែនចំពោះការងារ ក៏ដូចជាកាសិក្សា តែចំពោះទស្សនៈរបស់ក្រុមផ្នត់គំនិតរីកចម្រើន គេមើលឃើញថា ការខិតខំមិនមែនសុទ្ធតែទទួលបាននូវប្រសិទ្ធភាពទាំងស្រុង ឬក៏ចំគោលដៅទេ ដូច្នេះគួរមានការកោតសរសើរ ទៅកាន់លទ្ធផលដែលបានបញ្ចប់ និងលើកទឹកចិត្តគ្នា ឱ្យបន្តទៅមុខបន្ថែម ។

៣. យល់ពីលក្ខណៈរបស់ផ្នត់គំនិតរីកចម្រើន ៖ រាល់ការអធិប្បាយអំពីសកម្មភាពល្អៗ គឺជាជំហានមួយ ឈានទៅរកភាពរីកចម្រើន ប៉ុន្តែវានឹងគ្មានតម្លៃអ្វីទាំងអស់ ប្រសិនបើគ្មានការអនុវត្តជាក់ស្តែង ហើយដើម្បីឱ្យការអនុវត្តកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព គឺត្រូវមានការលើកទឹកចិត្តឱ្យហ៊ានសាកល្បង ហើយទទួលស្គាល់ថា រាល់ការបោះជំហានមិនមែនសុទ្ធតែទទួលបាននូវភាពជោគជ័យនោះទេ ប៉ុន្តែគួរតែផ្តល់តម្លៃទៅកាន់មេរៀនក្រោយការសាកល្បងទាំងនោះ។ បើស្ថិតក្នុងស្ថានភាព ដែលត្រូវបំពេញភារកិច្ចសហការជាក្រុម គួរជ្រើសយកការជំរុញកម្លាំងចិត្តគ្នា ជំនួសឱ្យការប្រកួតប្រជែងគ្នាតែមួយមុខ។ ហើយអ្វីដែលបន្តធ្វើទៅមុខគឺ វិនិយោគចំពោះការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាព ជំនាញ និងចំណេះដឹងទូទៅជានិច្ច។

សារៈសំខាន់នៃការស្វែងយល់អំពីផ្នត់គំនិត គឺអាចឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីកម្រិតនៃទស្សនៈផ្ទាល់ខ្លួន និងពង្រឹកវិសាលភាព នៃការផ្សារភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងបែបសកល។ ហើយផ្នត់គំនិតទៀតសោត ក៏មានឥទ្ធិពលលើការសម្រេចចិត្ត ការប្រើប្រាស់អារម្មណ៍ដោយភាពឈ្លាសវៃ និងការប្រត្តិបត្តិអាកប្បកិរិយាប្រពៃ។ ផ្នត់គំនិតដែលចម្រាញ់នូវ ផលវិជ្ជមានជំរុញឱ្យបុគ្គលនីមួយៗ ក្លាហានប្រឈមមុខនឹងបញ្ហា មានភាពអំណត់ និងបណ្តុះបាននូវផ្នត់គំនិតបែបរីកចម្រើន និងបញ្ចៀសពីការសង្ស័យលើខ្លួនឯង និងបាតបង់ទំនុកចិត្តជាដើម។ ផ្នត់គំនិតបែបរីកចម្រើន មានឥទ្ធិពលក្នុងការស្វែងរកដំណោះស្រាយបញ្ហា និងការផ្លាស់ប្តូរទៅរកភាពល្អប្រសើរជាងមុន ហើយបំផុសស្មារតីឱ្យចាប់អារម្មណ៍លើការសិក្សារៀនសូត្រពេញមួយជីវិត និងជាជំហានអភិវឌ្ឍន៍ដល់ការសិក្សា និងការងារ៕