អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) បានបង្ហាញគន្លឹះអប់រំសុខភាព ៦ចំណុចបញ្ជៀសនិងការពារហានិភ័យជំងឺមហារីកសុដន់ដល់ស្ត្រី ។ មហារីកសុដន់ជាជំងឺដ៏កាចសាហាវមួយប្រភេទ និងកើតមានច្រើនលើស្ត្រីអាយុចាប់ពីអាយុ ៥០ឆ្នាំឡើងទៅ ។ ជំងឺមហារីកមានសញ្ញា និងរោគសញ្ញាសម្គាល់ដោយសុដន់មានស្ថានភាពខុសប្រក្រ​តី កោសិកាសុដន់លូតលាស់ខុសធម្មតា និងកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស រួចបង្កើតជាដុំពក ឬដុំសាច់ ។ សញ្ញានៃជំងឺមហារីកសុដន់មិនបង្ហាញឱ្យឃើញនៅក្នុងដំ​ណាក់​កាលដំបូងឡើយ ប៉ុន្តែអាចលេចឡើងច្បាស់នៅពេលស្ថានភាពជំងឺកាន់ តែវិវត្តន៍ទៅ ។ ខាងក្រោមនេះ ជាសារអប់រំសុខភាព ៦ចំណុចកាត់បន្ថយហានិភ័យកើតជំងឺមហារីកសុដន់ ។

១. ជៀសវាងគ្រឿងស្រវឹង ៖ ប្រសិនបើអ្នកទទួលទានសុរាកាន់តែច្រើន ហានិភ័យនៃការវិវត្តទៅជាជំងឺមហារីកសុដន់កាន់តែកើតមានខ្ពស់ ។ អនុសាសន៍ទូទៅបានបង្ហាញថា ផ្អែកលើការស្រាវជ្រាវលើឥទ្ធិពលនៃជាតិអាល់កុលលើហានិភ័យនៃជំងឺមហារីកសុដន់ គឺស្ត្រីត្រូវចេះកំណត់ខ្លួនឯង មិនឱ្យទទួលទានគ្រឿងស្រវឹងលើសពីមួយកែវក្នុងមួយថ្ងៃ ព្រោះសូម្បីតែបរិមាណតិចតួចបង្កើនហានិភ័យដល់សុខភាពបានដែរ ។

ជាមួយគ្នានេះ បើទទួលទានគ្រឿងស្រវឹងច្រើនជ្រុលក៏ជាមូលហេតុអាចបង្កើនហានិភ័យនៃជំងឺមហារីកមាត់ស្បូនផងដែរ ពីព្រោះគ្រឿងស្រវឹងជាដើមចមដែលនាំឱ្យប្រព័ន្ធភាពស៊ាំរាងកាយរបស់ស្ត្រីចុះខ្សោយ និងធ្វើឱ្យរាងកាយពិបាកប្រឆាំងនឹងជំងឺផ្សេងៗ ។

២. កុំជក់បារី ៖ ការជក់បារីបង្កឱ្យមានជំងឺជាច្រើនប៉ះពាល់ដល់សុខភាព ព្រមទាំងហានិភ័យខ្ពស់ឱ្យស្ត្រីកើតមានជំងឺមហារីកសុដន់ទាំងវ័យក្មេង ឬកើតឡើងចំពោះស្ត្រីដែលមិនទាន់អស់រដូវ ។ ការស្រាវជ្រាវក៏បានបង្ហាញដែរថា ការជក់បារីក៏អាចបង្កើនផលវិបាកដល់ការព្យាបាលជំងឺមហារីកសុដន់ផង រួមមាន ការខូចខាតសួតពីការព្យាបាលដោយសារធាតុវិទ្យុសកម្ម, ពិបាកព្យាបាលក្រោយការវះកាត់ និងការថែទាំងសុដន់ឡើងវិញ, ព្រមទាំងបង្កើតឱ្យឈាមកកពេលដែលប្រើថ្នាំព្យាបាលដោយអរម៉ូន ដែលជាហានិភ័យខ្ពស់សម្រាប់សុខភាព ។

៣. គ្រប់គ្រងទម្ងន់របស់អ្នក ៖ រក្សាទម្ងន់រាងកាយបានល្អ ជួយឱ្យមនុស្សមានសុខភាពល្អ ។ អ្នកមានសុខភាពល្អគឺជាបុគ្គលដែលអាចរក្សាទម្ងន់ឱ្យមានសមតុល្យនឹងរាងកាយ ហើយតែងប្រកាន់ខ្ជាប់ទម្លាប់រក្សាទម្ងន់នោះជានិច្ច ។ ប្រសិនបើបុគ្គលជ្រើសរើសវិធីសាស្ត្រសម្រកទម្ងន់ សូមសួរនាំគ្រូពេទ្យ ឬវេជ្ជបណ្ឌិតជំនាញអំពីវិធីសាស្ត្រដែលជួយដល់សុខភាពល្អ ។

ជម្រើសល្អមួយនៃការគ្រប់គ្រងទម្ងន់ គឺកាត់បន្ថយចំនួនកាឡូរីដែលអ្នកញ៉ាំជារៀងរាល់ថ្ងៃ ហើយបង្កើនការហាត់ប្រាណបន្តិចម្តងៗ និងទៀងទាត់ ។ ចូលរក្សាទម្លាប់ទទួលទានរបបអាហារល្អសម្រាប់សុខភាព និងធ្វើលំហាត់ប្រាណឱ្យបាន ១៥-៣០ នាទីជារៀងរាល់ថ្ងៃ។

៤. បំបៅដោះកូនដោយទឹកដោះម្តាយ ៖ ការបំបៅកូនដោយទឹកដោះម្តាយអាចដើរតួនាទីក្នុងការការពារជំងឺមហារីកសុដន់។ ស្ត្រីដែលជ្រើសរើសការបំបៅកូនដោយទឹកដោះម្តាយរយៈពេលយូរដល់កូន ប្រសិទ្ធភាពការពារក៏កាន់តែខ្លាំងដែរ ។ ថ្វីត្បិតការបំបៅដោះកូនដោយទឹកដោះម្តាយអាចជារឿងលំបាកសម្រាប់អ្នកម្តាយសម័យទំនើប តែគុណសម្បត្តិនៃការបំបៅកូនដោយទឹកដោះម្តាយបានជួយទាំងព្រមដល់សុខភាពស្ត្រីជាម្តាយផង និងសុខភាពកុមារផងដែរ ។

៥. ហាត់ប្រាណជាប្រចាំ ៖ ធ្វើឱ្យរាងកាយសកម្មភាពតាមរយៈលំហាត់ប្រាណអាចជួយឱ្យអ្នករក្សាទម្ងន់បានល្អ និងមានសុខភាពល្អ ។ រក្សាទម្លាប់ហាត់ប្រាណជាប្រចាំជួយការពារជំងឺមហារីកសុដន់ ។ មនុស្សពេញវ័យដែលមានសុខភាពល្អភាគច្រើនគួរមានគោលដៅយ៉ាងហោចណាស់ ១៥០នាទីក្នុងមួយសប្តាហ៍សម្រាប់កម្រិតមធ្យម ។ ការលេងកីឡាមិនត្រឹមតែជួយដល់សុខភាពផ្លូវកាយស្ត្រីប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏អាចជួយដល់សុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់ស្ត្រីឱ្យកាន់តែរឹងមាំ និងស្វាហាប់ផងដែរ ។

៦. ជៀសវាងការប៉ះពាល់នឹងសារធាតុវិទ្យុសកម្ម ៖ វិទ្យុសកម្មអ៊ីយ៉ូដ (Ionizing radiation) គឺជាកត្តាបង្កឱ្យហានិភ័យនៃជំងឺមហារីកសុដន់កើតឡើង ហើយហានិភ័យកើនឡើងស្របគ្នាជាមួយនឹងនៃការប្រើប្រាស់ឱសថព្យាបាលសុខភាព ។ ក្មេងស្រីអាយុក្រោម ២០ឆ្នាំអាចមានហានិភ័យសុខភាពខ្ពស់ប្រសិនបើទទួលរងឥទ្ធិពលពីសារធាតុវិទ្យុសកម្មខាងលើ ។ យ៉ាងណាក៏ដោយសារធាតុវិទ្យុសកម្មមនុស្សអាចប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ និងប៉ះពាល់ដោយប្រយោលអាស្រ័យលើស្ថានភាពដែលមនុស្សបានជួប ៕